توتفرنگی در خردهفروشیها حدود ۹۰هزار تومان، گوجهسبز بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار تومان، سیب زرد بین ۳۵ تا ۴۵هزار تومان و سیب قرمز بیش از ۴۵هزار تومان قیمتگذاری شده است. شاهپسند در بیشتر خردهفروشیها بین ۲۶ تا ۳۲هزار تومان و پیاز و سیبزمینی هم در کمترین حالت ۱۸هزار تومان به فروش میرسد. این افزایش قیمت میوه به خصوص میوههای تولید داخل بسیار سؤالبرانگیز است.
قیمت تمامشده میوه به دلار محاسبه میشود
اسدالله ابراهیمی، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی کشور در این رابطه به «جوان» گفت: به یک سال گذشته بازگردید، هیچ کدام از محصولات کشاورزی ارزان نبود. شما تصور میکنید کشاورزان از گرانی محصولات سود میبرند، در حالی که کشاورزان هم در دسته قشر آسیبپذیر جامعه قرار دارند.
وی با اشاره به اینکه وزارت جهادکشاورزی در برابر تمامی مشکلات امروز بازار سکوت کرده است، عنوان کرد: وقتی هوا رو به گرمی میگذارد، سطح تولید محصولات کشاورزی به خصوص میوه در کشور بسیار بالا میرود. بیشتر میوهها از حالت نوبری خارج شده و به وفور در بازار یافت میشوند. حال اینکه اگر سری به بازار بزنید، هر کیلو گوجه سبز شهریار در خردهفروشیهای شهر تهران بین ۹۰تا۱۰۰هزار تومان به فروش میرسد. دلیل این موضوع همان قیمت تمامشده محصولات است.
ابراهیمی تأکید کرد: باغداران مقصر افزایش قیمت میوه نیستند. اگر قیمت میوه در بازار متعادل باشد، باغدار هم فروش بیشتری خواهد داشت. مسئله اصلی این است که هزینههای تولید میوه برای باغداران هم به قیمت دلار تمامی میشود. حال اینکه کشاورزان باید با مشکلات تخصیص نیافتن ارز مورد نیاز برای واردات کود و سم هم دست و پنجه نرمکنند.
به گفته وی در بهمن ماه سال جاری، اتحادیه واردکنندگان کود و سم نسبت به عدمتخصیص ارز برای ترخیص کالاها از گمرکات هشدار داده بود. در حالی که رئیسکل بانک مرکزی وعده داده بود، ارز واردات کالاهای اساسی از محل سامانه نیما و با قیمت ۲۸هزار و ۵۰۰ تومان تأمین میشود، اما در دو ماه پایان سال گذشته خبری از تخصیص ارز ترجیحی نبود. همانطور که میدانید بهمن و اسفند مهمترین ماهها برای سمپاشی و کوددهی باغات کشور است. در این دوران با کمبود کود و سم و همچنین افزایش چشمگیر آن روبهرو بودهایم. در نتیجه باغداران برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی مجبور به خرید کود و سم به قیمتهای نجومی شدند. وقتی قیمت تمامشده یک میوه برای باغدار بین ۲۵ تا ۳۰هزار تومان است، چطور میتوان انتظار داشت میوه به قیمت ۲۰هزار تومان به دست مشتری برسد.
ابراهیمی با بیان اینکه باغداران برای آب مورد نیاز باغها، کود و سم، اصلاح خاک و برگ باید هزینههای بسیاری بپردازند، عنوان کرد: در حال حاضر کشاورزی و باغداری بسیار پیشرفته شده که این موضوع دارای هزینه است. از سوی دیگر دستمزد کارگران در سال جاری هم افزایش پیدا کرده و باغداران به دلیل مکانیزه نبودن سیستمهای کشاورزی و باغداری کشور باید از نیروی انسانی در بسیاری از مواقع استفاده کنند. تمامی این موارد بار تولید محصولات را گرانتر میکند. در این شرایط چطور میتوان انتظار کاهش قیمت میوه در بازار را داشت.
زنجیره کشاورزی و باغداری کشور معیوب است
تا سال ۱۴۰۰ طبق گروهبندی سموم بر اساس گروه خطر در سموم کمخطر ۱۰درصد بر مبنای ارز ۴ هزارو ۲۰۰ تومانی و برای سموم متوسط خطر ۱۵درصد و برای سموم پرخطر ۲۶درصد پرداخت میکردیم. از سال ۱۴۰۱ اگرچه ۱۰درصد سموم کمخطر به ۲درصد و سموم متوسط خطر نیز به ۲درصد و سموم پرخطر به ۱۲درصد کاهش پیدا کرد، اما چون مبنای محاسبه حقوق و عوارض گمرکی از ارز ترجیحی به ارز نیمایی تغییر یافت، به مراتب شرکتها، حقوق و عوارض بیشتری را به گمرکات پرداخت میکنند.
علاوه بر آن از ۱۳ دی ماه سال گذشته، ۹ درصد مالیات ارزش افزوده به ارزش کالا و حقوق و عوارض گمرکی- که در مبادی ورودی پرداخت میشود- اضافه شد و صرفاً با دستور و مصوبات دولت، در اولین حلقه زنجیره تأمین، شاهد افزایش قیمت کالاهای وارداتی شدیم.
از قیمت موز متعجب نباشید
رضا موحدی، استاد دانشگاه و کارشناس اقتصاد کشاورزی هم در این رابطه به «جوان» گفت: با دلار ۵۳هزار تومانی نباید از قیمت موز ۹۸هزار تومانی متعجب شد. در حال حاضر میوهها در بازار متناسب با نرخ تورم عمومی رشد کردهاند و آن چیزی که مشکلآفرین است، زنجیره معیوب و غیرقابل دفاع کشاورزی و باغداری کشور است. هر روز که میگذرد سیستم اقتصاد کشاورزی در کشور معیوبتر میشود، اما هیچ یک از نهادهای مسئول نسبت به این موضوع حساسیت و واکنشی ندارند.
وی با اشاره به اینکه در چند وقت اخیر وزارت جهاد کشاورزی حتی واکنشی به موضوع گرانی میوهها، کمبود برخی اقلام در بازار و مشکلات باغداران نداشته است، عنوان کرد: وزارت جهادکشاورزی یکی از مهمترین وزارتخانههایی است که تصمیمها و برنامههای وزیر و مدیران وزارتخانه به صورت مستقیم بر معیشت مردم تأثیر میگذارد، اما در چند وقت اخیر گرانی پیاز و سیبزمینی، گرانی سرسامآور میوهها و کمبود بسیاری از اقلام میوه و ترهبار بدون واکنش از سوی وزارت جهاد کشاورزی بوده است.
این کارشناس حوزه اقتصاد کشاورزی با اشاره به اینکه زنجیره باغداری و کشاورزی کشور باید ترمیم و اصلاح شود، گفت: سبک زندگی مردم به گونهای شده است که ما ملزم به واردات برخی محصولات باغی و میوهها شدهایم. این موضوع به خودی خود در تمام دنیا مرسوم است و هیچ اشکال اقتصادی ندارد. مشکل این است که ما باید به ازای واردات محصولات باغی صادرات هم داشته باشیم. شما به قیمت هندوانه در اولین روزهای فروردین دقت کنید. تا دو هفته پیش هندوانه کیلویی ۲۰ تا ۲۵هزار تومان بود. درحال حاضر هندوانه کیلویی ۵هزار تومان است. این اوج و فرودها کشاورز و باغدار را دلسرد میکند. اگر یک برنامه مدون اقتصادی وجود داشته باشد، میزان صادرات و واردات میوه به یک تناسب برسد، آوردههای ارزی میتواند در قالب یارانه در اختیار کشاورزان و باغداران قرار بگیرد.
وی در پایان خاطر نشان کرد: وقتی صحبت از صادرات یک محصول میشود، محصول مورد نظر در بازار کمیاب یا نایاب میشود، در صورت وجود هم محصول به قیمت نجومی عرضه میشود. مدیریت بازار و تأمین نیاز جامعه اصل فراموش شده در کنترل قیمتها و عرضه محصولات است. ما سالانه مبلغ قابل توجهی برای واردات موز میپردازیم و با نوسانات قیمتی دلار موز از سبد خانوار حذف میشود، در حالی که باید میزان واردات میوه با صادرات هماهنگی داشته باشد. این موضوع در زنجیره معیوب اقتصاد کشاورزی بسیار پررنگ است.
