جنگلهای زاگرس با گستردگی در ۱۱ استان کشور و با داشتن ۶ میلیون هکتار مساحت، ۴۰ درصد از جنگلهای ایران را تشکیل میدهند که حدود ۷۰ درصد تیپ گونههای جنگلی زاگرس را بلوطها تشکیل دادهاند و لرستان با داشتن یکمیلیون و ۲۰۰ هزار هکتار اراضی جنگلی پس از استان فارس بیشترین سطح جنگلهای کشور را به خود اختصاص داده است. بسیاری از کارشناسان محیط زیست معتقدند جنگلهای بلوط زاگرس به عنوان ریههای کشور محسوب میشوند و نقش بسزایی در جلوگیری از خطرات بحرانهای زیستمحیطی همچون سیل، زلزله و طوفانهای مهیب ایفا میکنند.
طی سالهای اخیر و به دنبال ممنوعیت بهرهبرداری از درختان شمال، تجارت و قاچاق چوب درختان بلوط زاگرس از سوی قاچاقچیان به منظور تأمین چوب مورد نیاز صنایع تولیدی به شدت افزایش یافت و بیرحمانه شاهد رشد چشمگیر قاچاق درختان ارزشمند بلوط بودیم و حالا هجوم آفات درد این درختان را دوچندان کرده است.
دردهای بلوطستان تمامی ندارد
مصائب بلوطستان تمامی ندارد، از خسارات زغالگیری و آتشسوزی و زوال گرفته تا آفتهای رنگارنگی که هر روز زخمی بر پیکر این سرمایه بزرگ زاگرس میزند.
در میان استانهای زاگرسنشین، جنگلهای لرستان با قرارگیری در قلب این منطقه اهمیت حیاتی برای این زیست بوم منحصر به فرد دارند، چراکه از وسعت ۸/۵ میلیون هکتاری جنگلهای ۱۱ استان زاگرسی ۲/۱ میلیون هکتار در لرستان قرار دارد تا این استان حائز رتبه دوم وسعت جنگلها باشد؛ عنوانی که وقوع مخاطرات مختلف طبیعی و انسانی آن را تهدید میکند.
جنگلهای لرستان با یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار مساحت، جزو جنگلهای ارزشمند زاگرس به شمار میروند که به لحاظ حفاظت از منابع پایه آب و خاک، تولید محصولات فرعی، ذخایر ژنتیکی، قابلیت اکوتوریستی، مسائل زیست محیطی و... دارای اهمیت منحصر به فردی هستند. حالا لرستان به رغم دارا بودن ظرفیتهای منحصر به فرد در زمینه اراضی جنگلی و مرتعی با مخاطرات جدی مواجه است، مخاطراتی که میرود عرصههای طبیعی این دیار را به دشتهای بدون آب و علف تبدیل کند.
وقوع آتش سوزیهای گاه و بیگاه در عرصههای جنگلی و مرتعی، چرای بیرویه دام، تعرض به عرصههای طبیعی و تغییر کاربریها، اجرای پروژههای عمرانی غیرکارشناسی و... هر کدام زخمی را بر تن جنگلهای بلوط زدهاند تا سکتههای مختلف، قلب این اکوسیستم را هر روز ضعیفتر کند.
کرم جوانهخوار میهمان همیشگی
معاون اداره کل منابع طبیعی لرستان با اشاره به وجود آفت کرم جوانهخوار بلوط در برخی نقاط جنگلی لرستان میگوید: «با توجه به یک دهه خشکسالی متأسفانه شاهد طغیان کرم جوانه خوار و برگ خوار هستیم، البته در استان بیشتر با آفت کرم جوانه خوار مواجه هستیم.»
بهروز دریکوند میافزاید: «کرم جوانه خوار بلوط از قبل هم وجود داشته، اما نرمال بوده است. با خشکسالی، ریزگردها و استفاده از سموم آفت کش بیشتر دشمنان طبیعی این کرم از بین رفته و همین باعث طغیان کرم جوانه خوار شده است.»
این مسئول، با ابراز تأسف و نگرانی بابت اینکه ظرف سه سال گذشته کرم جوانه خوار در چندین نقطه ازجمله جنوب خرمآباد، چگنی، پارک جنگلی شوراب، بخش سپیددشت کوهدشت، شول آباد و کاکا رضا طغیان کرده است، تصریح میکند: «در خصوص طغیان کرم جوانهخوار بلوط، حدود ۶ هزار هکتار نقطه را شناسایی کردهایم که از این میزان ۲ هزار هکتار بحرانی بوده است.»
معاون حفاظت اداره کل منابع طبیعی استان به مبارزه و محلول پاشی از ۲۰ اسفند ماه سال گذشته با ۱۵ اکیپ و اعتباری حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان گریزی زده و میگوید: «البته با توجه به محدودیت استفاده از سموم مبارزه بیولوژیک و با استفاده از محلول بیولوژیکی همزیست با طبیعت، به طور صددرصد کرمها را از بین نمیبرد، اما کنترل جمعیت آنها را به دنبال دارد.»
دریکوند با اشاره به اینکه کرم جوانه خوار بلوط رمق درخت را میگیرد و تنش زیادی را روی درخت وارد میکند، بنابراین ادامه طغیان آن منجر به زوال و خشکیدگی درختان میشود، تأکید میکند: «کرم جوانهخوار بلوط از اواسط اسفند ماه تا ۲۰ فروردین که فصل جوانه دادن درختان است، طغیان میکند و پروانه سفید برگ خوار بلوط هم یکی دیگر از آفتهاست که از خرداد تا مهرماه طغیان دارد و با وجود اینکه در استان بیشتر با کرم جوانه خوار بلوط مواجه هستیم، اما با توجه به همجواری با استانهای چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد باید مراقبتهای لازم را در خصوص مبارزه با پروانه سفید برگ خوار در سطح جنگلهای استان انجام دهیم.»
