خبر پیشیگرفتن یوآن از دلار در معاملات برونمرزی چین بار دیگر افول دلار در معاملات بینالمللی را مورد توجه قرار میدهد و این اظهارات ایلان ماسک را ثابت میکند که گفته است «اگر به اندازه کافی ارزتان را تسلیحاتی کنید، دیگران استفاده از آن را کنار میگذارند.» راشتا تودی نیز خبر داده است برنامه گسترده کشورها برای حذف دلار از مبادلات جهانی ادامه دارد و در تازهترین اقدام، آرژانتین یک قرارداد سوآپ ارزی با چین امضا کرده است که بر اساس آن پرداختهای خود را به جای دلار با یوآن انجام میدهد. برای اولین بار در تاریخ، در معاملات برونمرزی چین، میزان استفاده از یوآن از دلار امریکا پیشی گرفت. سهم یوآن از نزدیک به صفر در سال۲۰۱۰ به رکورد ۴۸درصد افزایش و سهم دلار امریکا از ۸۳درصد در مدت مشابه به ۴۷درصد کاهش یافته است. کندی، کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری رژیم امریکا نیز از «ضرر ۷۵۰میلیارد دلاری امریکا از تعامل کشورها با ارزهای دیگر» سخن گفته و تأکید کرده است: «اگر دلار ما دیگر به ارزهای جهانی سلطه نداشته باشد، چه هزینهای برای کشور دارد؟ ۷۵۰میلیارد دلار در سال! این هزینهای است که به مرور زمان بدتر هم خواهد شد»!
دلار امریکا از حدود ۸۰ سال پیش ارز غالب در تجارت و امور مالی بینالمللی شده است، اما وضعیت سروری دلار به تدریج در دو دهه هزاره سوم کاهش یافته است. در سال ۲۰۲۳ سرعت مناسبات کاهش آقایی دلار به طرز چشمگیری، سرعت بیشتری به خود گرفته است، زیرا تنشهای ژئوپلتیکی، شوکهای اقتصادی و تحریمهای ارزی جذابیت دلار را به عنوان یک ارز ذخیره تضعیف کردهاند و در این میان رفتارهای سیاسی نسنجیده دولتمردان امریکایی با رویکرد صرفاً سیاسی در ارتباط با سایر کشورها نیز بیتأثیر نبوده است، برای مثال میتوان به اعمال یکسری تحریمهای اقتصادی توسط امریکا و متحدانش علیه روسیه برای جنگ اوکراین در اواخر سال ۲۰۲۲ اشاره کرد. این تحریمها عملاً روسیه را از سیستم مالی جهانی حذف و ذخایر دلاری این کشور را مسدود کرد و او را وادار به استفاده از ارزهای دیگر به ویژه یوآن کرد. این امر سبب کاهش تقاضا برای دلار و افزایش تقاضا برای یورو و یوآن شد. استفاده امریکا از تحریمها به عنوان اسباببازی سیاسی تبعات دیگری نیز داشت که آن، علاقه کشورهای تحریمشده به افزایش تجارت با کشور چین بود که این موضوع موجب افزایش تجارت با یوآن چین شد.
اتفاقات سال ۲۰۲۳، دلار امریکا را در گوشه رینگ انداخته است و امریکا را هر بار با ضربهای جدید از جایی که فکرش را نمیکند، غافلگیر میکند تا جایی که زمزمههای تغییرات نظم جدید بازار ارز از نوشتههای اقتصاددانها به حساب تاجرها و موضوع بحث مردم عادی رسیده است، برای نمونه ایلان ماسک چند روز پیش در توئیتی به عدمتدابیر جدی در حوزه دلار انتقاد کرد و شفاف تغییر رژیم ارزی کشورها به ارزی غیر از دلار را اعلام کرد. به تازگی خبری توسط خبرگزاری رویترز منتشر شده است که جدی بودن تغییرات ارز مرجع جهانی را به گوش کشورهای ضعیف هم رسانده است. به گزارش خبرگزاری رویترز، یوآن با پشت سر گذاشتن دلار به پرمصرفترین ارز در معاملات برونمرزی جهان تبدیل شده است. در ماه گذشته یوآن ۴/۴۸ درصد از کل معاملات برونمرزی را تشکیل داده، اما سهم دلار از کل معاملات با ۲ درصد کاهش به ۷/۴۶ درصد رسیده است.
چرا سهم یوآن از بازار جهانی در حال افزایش است؟
افزایش یوآن تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله رشد اقتصادی چین، گسترش روابط تجاری و سرمایهگذاری این کشور با سایر مناطق، توسعه زیرساختها و بازارهای مالی و ابتکارات سیاسی آن برای بینالمللی کردن پول این کشور انجام میشود. چین دومین اقتصاد بزرگ جهان و بزرگترین کشور تجاری جهان است که حدود ۱۳درصد از تولید ناخالص داخلی بینالمللی و ۱۲درصد از سهم تجارت جهانی در کالاها و خدمات را در سال ۲۰۲۲ به خود اختصاص داده که شامل پروژههای زیرساختی در سراسر آسیا، آفریقا، اروپا و امریکایلاتین است.
چین سیستم مالی خود را توسعه داده و بازارهای سرمایه خود را به روی سرمایهگذاران و ناشران خارجی باز کرده است. این کشور چندین طرح را برای تسهیل جریانهای فرامرزی یوآن راهاندازی کرده و سیستم پرداخت بین بانکی فرامرزی، خطوط سوآپ و ترتیبات تسویه با دهها بانک مرکزی و مؤسسه مالی در سراسر جهان برای حمایت از استفاده از یوآن در تسویهحسابهای تجاری و سرمایهگذاری را ایجاد کرده است. علاوه بر این، چین به طور فعال در راستای گنجاندن ارز خود در معیارهای بینالمللی و پرتفویهای صندوق ذخیره ارزی تلاشهای زیادی میکند، به طور مثال در سال ۲۰۱۶، یوآن در کنار دلار، یورو، ین و پوند به سبد حقوق برداشت ویژه صندوق بینالمللی پول اضافه شد.
با اتفاقات پرشتاب اقتصاد جهانی مثل سوآپ ارزی آرژانتین و چین، پیمانهای پولی دوجانبه و حذف دلار از مبادلات کشورهای آسهآن، روسیه و ایران گذار به دنیای ارز چندقطبی بدون شک رخ داده است و به مرور نیز بیشتر تشدید میشود، اما این حوادث چالشهایی را برای حاکمیت و همکاری کشورها جهان ایجاد میکند که میتواند نوسانات نرخ ارز و هزینههای مبادلهای را برای تجارت و سرمایهگذاری فرامرزی افزایش دهد. همچنین میتواند مشکلات هماهنگی بین مقامات پولی و رژیمهای نظارتی مختلف، به ویژه در مواقع رکود یا درگیری ایجاد کند.
موج تغییرات اظهر من الشمس است، اما ایران باید چه تدابیری را در صندوق ذخیره ارزی و تقویت پول خود لحاظ کند؟
ضرر ۷۵۰میلیارد دلاری امریکا از تعامل کشورها با ارزهای دیگر
برتری دلار توسط عوامل متعددی به چالش کشیده شده است. رابرت کندی، کاندیدای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ امریکا از حزب دموکرات در سخنرانی تبلیغاتی خود درباره حرکت کشورهای جهان برای استفاده از ارزهایی غیر از دلار هشدار داد. او با اشاره به توافق برزیل و پاکستان برای استفاده از واحد پول چین گفت: «میدانید اگر [دلار]ما دیگر به ارزهای جهانی سلطه نداشته باشد، چه هزینهای برای کشور دارد؟ ۷۵۰میلیارد دلار ضرر در سال! این هزینهای است که به مرور زمان بدتر هم خواهد شد.»
همچنین ایلان ماسک گفته است: اگر به اندازه کافی ارزتان را تسلیحاتی کنید دیگران استفاده ازش را کنار میگذارند.
این در حالی است که برای اولین بار در تاریخ، در معاملات برونمرزی چین، میزان استفاده از یوآن از دلار امریکا پیشی گرفت. سهم یوآن از نزدیک به صفر در سال۲۰۱۰ به رکورد ۴۸درصد افزایش یافته است. سهم دلار امریکا نیز از ۸۳درصد در مدت مشابه به ۴۷درصد کاهش یافت. از طرفی خیز آرژانتین و چین برای حذف دلار از مبادلاتشان رسانهای شده است. راشاتودی در این خصوص اعلام کرد: برنامه گسترده کشورها برای حذف دلار از مبادلات جهانی ادامه دارد و در تازهترین اقدام، آرژانتین یک قراداد سوآپ ارزی با چین امضا کرده است که بر اساس آن پرداختهای خود را به جای دلار با یوآن انجام میدهد.
به امید نابودی کشور جنایتکار آمریکا 
