آمار رسمی و مشخصی ندارد، اما آمارهای غیررسمی میگویند سالانه چیزی حدود ۷۰۰ هزار جنین پیش از تولد، مرگ را تجربه میکنند. آماری که به طور تقریبی با آمار موالید برابری میکند. چنانکه در سال ۱۴۰۱ آمار موالید به ۸۹۳ هزار و ۷۸۶ تولد رسید تا کمترین میزان موالید را در سال گذشته تجربه کنیم، اما در کنار کاهش تعداد موالید، این رشد قابلتوجه آمار سقط جنین است که حالا نگرانی رئیسجمهور را هم در پی داشتهاست. قتل روزی هزارتا ۲ هزار جنین به دست پدر و مادرشان در آستانه ابربحران قرن حاضر در حوزه جمعیت، میتواند سقوط کشور را در سیاهچاله جمعیتی تشدید کند. این مسئله، اما گاهی وقتها برای مادران هم عوارض جبرانناپذیری در پی دارد. زنانی که جنینشان را در مراکز زیرزمینی و غیرمجاز یا با داروهای سقط جنین موجود در بازار سیاه سقط میکنند، ممکن است با معلولیت و حتی مرگ مواجه شوند.
آمارهای غیررسمی از سقط جنین از ناتوانی دستگاههای مختلف در کنترل این پدیده حکایت دارد. طبق آمارهای غیررسمی به اندازه موالید در طول یک سال، سقط جنین داریم! این مسئله نگرانیهایی را در پی داشتهاست. سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور هم در چهارمین جلسه ستاد ملی جمعیت، آمارهای ارائه شده درباره سقط جنین را نگرانکننده توصیف کرد و بر ضرورت اهتمام وزارت بهداشت ایران نسبت به این موضوع و هماهنگی بیشتر با دستگاه قضایی برای برخورد با متخلفان در این زمینه تأکید کرد. وی همچنین صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را موظف کرد تا مسائل شرعی این مسئله و همچنین عوارض و تبعات فردی و اجتماعی آن را در جامعه بیشتر تبیین کنند.
شکست رکورد کاهش موالید
ایران طی ۳۰ سال گذشته، بالاترین رکورد سرعت کاهش نرخ موالید در دنیا را از آن خود کرده و جمعیت کشور با سرعت فزایندهای در حال سالمندشدن است. طبق آخرین آمارها رکورد کمترین فرزندآوری در سال ۱۴۰۱ ثبت شد و تعداد موالید زیر یک میلیون نفر رسید. در سال ۱۴۰۰ یک میلیون و ۱۰۰ هزار تولد داشتیم و امسال آمار از این هم کمتر شده و به ۸۹۳ هزار و ۷۸۶ تولد رسیدهاست. این آمار در یک دهه اخیر، حداقل تعداد تولدها در کل کشور بوده و یک رکورد حداقلی محسوب میشود.
این در حالی است که قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در سال ۱۴۰۰ ابلاغ شد، اما انگار تا اجرایی شدن آن هنوز راه زیادی در پیش داریم. موضوعی که در وجوه مختلف قابلمشاهده است؛ از اجرای طرحهای تشویقی تا اصلاح قوانین و تدابیر پیشگیرانه از پدیدههایی همچون سقط جنین!
سقط جنین غیرقانونی تبعات بسیار سنگینی دارد؛ خطر مرگ مادر، شوک عفونی، پارگی رحم، آسیب به احشا، ناباروری و خونریزی از جمله مهمترین عوارض آن در بعد جسمی است. بسیاری از زنانی که برای درمان ناباروری به ما مراجعه میکنند، کسانی هستند که به واسطه اقدام به سقط دچار این مشکل شدهاند. در بعد روانی، احساس گناه و افسردگی شدید مواردی است که سلامت روحی مادر را تهدید میکند. طبق آمارها هر سال آمار سقط جنین در کشورمان افزایش داشته و حالا به روزی ۲ هزار مورد رسیدهاست.
ناتوانی از تدبیر سقط جنین
سال ۸۴ قانون این قانون سقطدرمانی تصویب شد؛ در سال ۸۵ پزشکی قانونی اعلام میکند، حدود ۳ هزار مورد در کل کشور از این سازمان مجوز سقط دریافت کردهاند. سال ۹۴ این آمار را حدود «۱۰ هزار مورد» اعلام میکند، اما آمار تمام سقطها یعنی سقطهای قانونی و غیرقانونی بسیار فراتر است و هر سال نیز در حال افزایش است. اگر نگاهی به سیر تغییرات این آمار در دو دهه اخیر بیندازیم، میبینیم که سال ۷۴ طبق اعلام وزارت بهداشت، ۸۰ هزار سقطجنین در سال داشتیم. یعنی حدود ۲۲۰ جنین در روز. در این فاصله زمانی آمار دیگری نداریم تا سال ۹۲، که وزارت بهداشت آمار سقط جنین را ۲۵۰ هزار جنین در سال اعلام میکند. یعنی هر روز حدود ۷۰۰ موجود زنده، کشته میشوند.
پس از آن بود که در سال ۹۶، محمدباقر لاریجانی، معاون آموزشی وزیر بهداشت اعلام کرد سالانه «بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار» سقط جنین غیرقانونی در کشور گزارش میشود؛ یعنی طبق آمار رسمی وزارت بهداشت، هر روز هزار جنین در کشور کشته میشود و تنها حدود ۱۰ مورد قانونی است!
پیش از این، محمدمهدی آخوندی، رئیس انجمن علمی جنینشناسی درباره آمارهای سقط جنین گفتهبود: «من آمار موثقی در مورد حدود ۷۰۰ هزار سقط در سال را هم دیدهام که در رسانهها هم اعلام کردم و حتماً تا کنون این میزان بیشتر هم شدهاست. تازه این اعداد، آمار دقیق نیستند و همانگونه که گفتم، برداشت از قرائن و شواهد است. آمار دقیق قطعاً خیلی بیشتر از این اعداد است. این در حالی است که ما قانون داریم و میتوان با اجرای درست آن، هم آمار کلی سقط را کاهش داد و هم از این تعداد سقط غیرقانونی با عوارض و تبعات شدید جلوگیری کرد.»
وزن سنگین سقط جنین در بحران جمعیت
حالا در کنار دیگر چالشهایی که مسئله جمعیت در کشورمان را به بحران تبدیل کرده، سقط جنین هم با آماری به اندازه موالید سالانه کشور برای خودش به وزنهای سنگین تبدیل شده و نگرانی کارشناسان و مسئولان را در پی داشتهاست. سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور هم در چهارمین جلسه ستاد ملی جمعیت، آمارهای ارائهشده درباره سقط جنین را نگرانکننده توصیف کرد و بر ضرورت اهتمام وزارت بهداشت ایران نسبت به این موضوع و هماهنگی بیشتر با دستگاه قضایی برای برخورد با متخلفان در این زمینه تأکید کرد. صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز موظف شدند مسائل شرعی این مسئله و همچنین عوارض و تبعات فردی و اجتماعی آن در جامعه را بیشتر تبیین کنند.
وزارت بهداشت یکی از اصلیترین نهادهای مسئول در این حوزه است با وجود این پدرام پاکآیین، سخنگوی وزارت بهداشت درباره اقدامات این وزارتخانه اینگونه توضیح میدهد: «راه اندازی سامانه باروری سالم در جهت صیانت از جنین سالم اختیاریشدن غربالگری و عملکرد آن زیر نظر پزشک متخصص از دسترس خارج شدن داروی سقط جنین علاوه بر این ابلاغ دستورالعمل خاص داروی سقط عمد، راهنمای حفظ و مراقبت از سلامت مادران باردار، راهاندازی مراکز درمانی ناباروری تبیین عوارض روانشناسی سقط عمدی، ابلاغ پوشش بیمه درمان ناباروری به همه مراکز درمانی از جمله تدابیر وزارت بهداشت برای پیشگیری از سقط جنین است.»، اما خروجی کار این وزارتخانه در حوزه پیشگیری از سقط جنین، رشد آمارهای سقط جنین تا روزی ۲ هزار مورد بودهاست!
