طی ماههای گذشته و با بالاگرفتن اختلاف سیاسی داخلی در درون رژیمصهیونیستی عوامل متعددی موجب شده است اختلافات درونی بر سیاست و روابط خارجی رژیم اشغالگر نیز تأثیرگذار باشد. نمونه بارز این موضوع را میتوان از کلام جو بایدن نسبت به نخستوزیر رژیمصهیونیستی و لحن نتانیاهو نسبت به رئیسجمهور ایالاتمتحده متوجه شد. امریکا که از بدو تأسیس رژیمصهیونیستی به عنوان حامی و متحد آن رژیم شناخته میشد، در برهههایی از زمامداری دموکراتها در کاخ سفید، (خواه کارتر باشد یا اوباما) بنا بر مقتضیات زمان و شرایط تاریخی روابط این دو به سمت واگرایی میل میکرد. گرچه عمده موارد اختلافی بر سر مسائلی، چون شهرکسازی در اراضی اشغالی به ویژه قدس شرقی و مسائل حقوق بشری فلسطینیها و عدمعقبنشینی از کرانه باختری بود، اما دموکراتها در مقابل جمهوریخواهان در مسئله فلسطین مبتنی بر سیاست چماق و هویج کنش و واکنش داشتند.
اکنون دموکراتها در امریکا از وضع موجود و روی کار آمدن تندروها و اختلافات درون حزبی لیکود ابراز ناخشنودی و البته این موقعیت را فرصت مغتنمی برای به حاشیه راندن نتانیاهو نیز قلمداد میکنند.
به رغم نرمش نتانیاهو در برابر خواست معترضان صهیونیست و به تعویق انداختن اصلاحات قضایی در رژیم اسرائیل، اما لحن و کلام بایدن نسبت به نتانیاهو چندان نرم و منفعل نشده است. نتانیاهو نیز به سخنان بایدن پاسخ تندی داد و مدعی شد اسرائیل بر اساس فشار خارجی تصمیمات خود را پیش نمیبرد، حتی اگر این فشارها از سوی دوستان نزدیک اسرائیل (امریکا) باشد!
اگرچه برخی تحلیلگران معتقد بودند پس از خروج اولیه نتانیاهو از اصلاحات جنجالی خود، دولت امریکا سیگنال مثبتی را به تلآویو خواهد فرستاد، اما چنین چیزی حادث نشد.
با اوجگیری بحران سیاسی و تظاهرات در فلسطین اشغالی، کاخ سفید ابتدا از نتانیاهو خواست به مخالفان امتیاز بدهد، اما اظهارات اخیر بایدن فراتر از موضع اولیه کاخ سفید بود. بایدن تلویحاً طوری بیان کرد که نخستوزیر رژیم اشغالگر اسرائیل را در کاخ سفید پذیرا نخواهد بود.
رئیسجمهور ایالاتمتحده مترصد این است که بتواند حیات سیاسی نتانیاهو را در سال ۲۰۲۳ چنان دچار خدشه کند که کابینه وی نیز درصدد فروپاشی قرار گیرد. این موضوع با توجه به لحن و کلام ناخشنودی که از جانب نتانیاهو به بایدن و بالعکس صادر شده است، در ذهن تحلیلگران جای گرفته است، زیرا نتانیاهو اکنون مانند یک بمب ساعتی مخرب برای دموکراتها شده و با توجه به قدرت بالای اثرگذاری لابی صهیونیستی در امریکا بر افکار و آرای عمومی تأثیر مخرب سلبی داشته است و میتواند موجب به چالش کشیدن جو بایدن و حزب دموکراتها شود. دموکراتها معتقدند صرفنظر از اتفاقاتی که در فلسطین اشغالی رخ میدهد، بقای نتانیاهو در قدرت به دلیل روابط نزدیک او با حزب رقیب (جمهوریخواه)، قدرت مانور انتخاباتی جمهوریخواهان در سال ۲۰۲۴ را بیشتر خواهد کرد.
علاوه بر این، نتانیاهو قصد دارد در ماههای آینده مجدداً موضوع اصلاحات قضایی را مطرح کند و بر این موضوع تأکید دارد. مشاوران جو بایدن نیز به او توصیه کردند از تحمیل گزینه انصراف مطلق به جای انصراف موقت در اصلاحات قضایی بر نتانیاهو استفاده کند. افرادی، چون یائیر لاپید و بنی گانتز، این درخواست را از دموکراتهای امریکایی داشتند.
نظرسنجیها در سرزمینهای اشغالی نشان میدهد در صورت برگزاری انتخابات زودهنگام که خط قرمز نتانیاهو و اعضای کابینهاش است، ائتلاف رقیب میتواند اکثر کرسیهای کنست اسرائیل را به دست آورد.
با توجه به اعتراضات داخلی در اراضی اشغالی و تضعیف موقعیت نتانیاهو، در حال حاضر وی توان چندانی برای اقدام علیه جو بایدن ندارد، اما با وجود این در حالی که بر اجرای اصلاحات قضایی تأکید دارد، به طور ضمنی و تلویحی از جو بایدن برای حمایت از اسرائیل تقدیر و قدردانی کرد. رئیسجمهورهای امریکا خواه جمهوریخواه باشند، خواه دموکرات، مشی سیاسی خود را بر مبنای حمایت از کلیت ماهوی اسرائیل بنا میکنند.
پیشبینی میشود در هفتههای آینده شاهد تشدید اختلافات پشت پرده کاخ سفید، نتانیاهو و اعضای دولت رژیمصهیونیستی باشیم و بعید نیست رهاورد این اختلافات، این باشد که هم حزب لیکود متضرر شود و کابینه ائتلافی در آستانه فروپاشی و گسست قرار گیرد و هم آنچنان که پیشبینی میشود گسل لابی صهیونیستی علیه دموکراتها و در جهت منافع جمهوریخواهان فعال شود.
*کارشناس مسائل فلسطین
