دولت امریکا با ساقط کردن بالون چینی بر فراز اقیانوس اطلس در شامگاه روز شنبه، برای دومین بار ظرف شش ماه اخیر باعث شد چینیها دندان خشم به هم بفشارند و آتش غصب، فروبخورند. قبل از ساقط کردن این بالون که وزارت دفاع امریکا گفته قصد «جمعآوری اطلاعات از مراکز راهبردی» امریکا را داشته، دولت بایدن گفته بود که این بالون را بعد از رسیدن به آسمان اقیانوس آرام سرنگون خواهد کرد، ولی درباره آن شک و تردیدهایی وجود داشت. یک شنبه شب به وقت تهران، دو جنگنده «اف-۲۲» امریکایی بعد از پرواز و چرخیدن در اطراف بالون، آن را با شلیک موشک ایم -۹ ایکس (AIM-۹X) منهدم کردند. پنتاگون در بیانیهای که بعد از ساقط کردن بالون منتشر کرده، آورده است: «بالون چینی بر فراز سواحل کارولینای جنوبی با اقدام موفق یک جنگنده، سرنگون شد. پنتاگون چندین گزینه برای سرنگونی ایمن بالون چینی بر فراز آبهای سرزمینی در نظر داشت.»به گفته پنتاگون، سرنگون کردن بالون با دستور جو بایدن، رئیسجمهور امریکا بوده و خود بایدن نیز سرنگونی آن را تبریک گفت.
پکن: افراطی بود
در حالی که مناسبات واشنگتن-پکن، به خصوص بعد از سفر مردادماه امسال نانسی پلوسی، رئیس سابق مجلس نمایندگان امریکا به تایوان دچار تنشی کم سابقه شده، با انفجار بالون چینی بر فراز اطلس انتظار میرود این مناسبات از قبل نیز پرتنشتر شود. وزارت خارجه چین از تصمیم روز شنبه «جو بایدن» برای صدور مجوز حمله یک جنگنده رادارگریز «اف-۲۲» به بالون چینی به بهشدت انتقاد کرد و این کار را «واکنش افراطی صریح و نقض جدی عرف بینالمللی» توصیف کرد. پکن، حمله امریکا را «اعمال زور» علیه «یک کشتی هوایی غیرنظامی ناشناس» خوانده و حق انتقامگیری از این اقدام واشنگتن را برای خود محفوظ دانسته است: «چین قاطعانه از حقوق و منافع مشروع شرکت مربوطه حمایت خواهد کرد و در عین حال این حق را برای خود محفوظ میدارد که اقدامات بیشتری در پاسخ به این اقدام انجام دهد.» چین این بالون را یک کشتی هوایی غیرنظامی با کاربرد تحقیقاتی هواشناسی خوانده، در حالی که «لوید آستین» وزیر دفاع امریکا گفته که چینیها از آن برای «جاسوسی از مکانهای راهبردی در قاره امریکا» استفاده کردهاند.
بالون سوم؟!
جمهوریخواهان در فاصله دو روزی که بالون چینی وارد آسمان امریکا شد، موجی از انتقادها را روانه کاخ سفید کردند. جو ویلسن، نماینده جمهوریخواه عضو کمیته خدمات نیروهای مسلح مجلس نمایندگان امریکا ضمن انتقاد از اقدامات دولت بایدن خواستار استعفای رئیسجمهور امریکا و معاونش شد. «پیت سشنز» نماینده جمهوریخواه ایالت تگزاس نیز گفت: «بسیار واضح است که، چون امریکاییها نه تنها به شدت از واکنشهای دولت بایدن به ابهامات موجود منزجر شدهاند، از این وضعیت هم که ما رئیسجمهوری داریم که اجازه میدهد جاسوسافزارهای چینی روزها بر فراز کشورمان قرار بگیرند و دولت هیچ کاری نکند، وحشت کردند.» بهرغم این انتقادها، دیروز بلومبرگ فاش کرد که نمونههایی از این بالونها زمانی که ترامپ در کاخ سفید بوده است نیز در آسمان امریکا پرواز کردهاند. به گفته یک مقام ارشد پنتاگون، «سه بالون جاسوسی» در دوران ریاست دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق امریکا وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، اما گویا این رئیسجمهور سابق آنها را منهدم نکرده و از انتشار خبر به طور علنی جلوگیری کرده بود. در حالی که پاتریک رایدر، سخنگوی پنتاگون پیش از این گفته بود یک بالون دیگر از همین نوع هم در آسمان امریکای لایتن وجود دارد، دیروز یک منبع ناشناس به روزنامه واشنگتنپست گفت، احتمالاً سومین «بالون جاسوسی چینی» در نزدیکی ایالات متحده امریکا در حال فعالیت است، اما مقامات اعلام نخواهند کرد که مکان آن کجاست.
جاسوسی با بالون؟
با وجود موضع پنتاگون درباره ماهیت جاسوسی بالون منهدم شده چینی، درباره این ادعا تردیدهایی جدید مطرح شده است. پولیتیکو یک بحث کلی درباره کاربرد بالونها مطرح کرده و نوشته که در حالی که بالونهای جاسوسی از اواخر دهه ۱۷۰۰ وجود داشتهاند، استفاده اخیر از این بالونها به دلیل این است که این بالونها با پرواز در ارتفاع بالا میتوانند مأموریتهای نظارتی را با هزینه کمتری نسبت به ماهوارهها انجام دهند و قادرند محمولههای بیشتری را در مقایسه با یک پهپاد حمل کنند. وسایل بادی مدرنی که در ارتفاع بالا پرواز میکنند میتوانند بر جریان باد سوار شوند و بسیار بالاتر از ترافیک هوایی تجاری حرکت کنند. به نوشته پولیتیکو، دلیل دیگر استفاده از بالونهای جاسوسی این است که میتوانند مسافتهای طولانی را بدون نیاز به سوختگیری مجدد طی کنند. تام کاراکو، کارشناس ارشد برنامه امنیت بینالمللی و مدیر پروژه دفاع موشکی در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی امریکا در این زمینه گفت: «بالونی که در آسمان امریکا شناسایی شد میتواند حامل دوربین یا وسایلی برای دریافت سیگنالهای الکترونیکی همچون ترافیک خطوط تلفن همراه باشد.»دنورپست هم نوشته که حرکت بالون برخلاف ماهواره است که چند صد مایل بالاتر از ما هستند. برای تصویربرداری و گرفتن عکس، هرچه به چیزی نزدیکتر باشید، واضحتر میتوانید آن را ببینید، و این در مورد جاسوسی نیز صدق میکند. با این حال، گاردین نوشته است که یک سؤال فنی این است که «چرا در عصر ماهوارهها برای انجام جاسوسی بالون بفرستید؟ بالونها ارزانتر هستند و میتوانند به اهداف نظارتی نزدیکتر شوند. با این حال، مشخص نیست که یک بالون چه چیزی را در سیلوهای موشکی مونتانا میدیده که قبلاً برای چینیها شناخته شده نبود.»
