کاربرد موشکها در میدان جنگ است، اما بسیاری مواقع، جاده آتشبس و حتی صلح را هم هموار میکنند. بعد از کنترل انصارالله یمن بر صنعا در سال ۱۳۹۳، عربستان سعودی خود را آماده جنگی کرد که از نظر سیاستمداران در ریاض، به سقوط انصارالله در صنعا ختم میشد، جنگی که چهارم فروردین سال ۱۳۹۴ شروع شد و فروردین امسال، هشت ساله میشود. انصارالله بدون سازوبرگ نظامی مقابل دولتی قرار گرفت که بودجه نظامی آن حدود ۵۶ میلیارد دلار، در رده هشتم جهان قرار دارد. یمنیها ابتدا با مقاومت خود، ریاض را در فروردین ۱۴۰۱ مجبور به آتشبسی ششماهه کردند که البته دو بار نیز تمدید شد. حالا با گذشت ۱۰ ماه از آتشبس اول، شواهد و قرائن نشان میدهد سعودیها به سمت تن دادن به مصالحهای فراگیرتر با انصارالله میروند. جزئیات این مصالحه هنوز مشخص نیست، ولی ظاهراً، سعودیها بسیاری از شروط انصارالله را قبول کردهاند. هرچند هیچ تضمین کاملی برای پایدار و بلندمدت بودن این مصالحه وجود ندارد، ولی تقویت قوای موشکی انصارالله، احتمال پایداری آن را در مقایسه با دفعات قبل بیشتر کرده است.
شروط را پذیرفتهاند
منابع آگاه دیروز به روزنامه الاخبار گفتند که ریاض خواستههای انصارالله یمن برای تمدید آتشبس را قبول کرده و در نتیجه دو طرف درباره تمدید آتشبس به توافق رسیدهاند. انصارالله تاکنون خواستار پرداخت حقوق کارمندان، تکمیل معامله تبادل اسرا، بازگشایی جادههای تعز و دیگر استانهای یمن، کاهش محدودیتها بر فرودگاه صنعا و بندر الحدیده و ادامه آتشبس در جبهههای مختلف شده بود که ریاض از پذیرفتن برخی از آنها امتناع میکرد، ولی میانجیگری هیئت عمانی و متعاقب آن سفر هانس گروندبرگ، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور یمن به صنعا، دیدگاههای طرفین را به همدیگر نزدیک کرد. الاخبار نوشته که قرار است پولهایی که برای پرداخت حقوق کارمندان هزینه میشود از طریق یک هواپیما به صورت ماهانه به صنعا فرستاده شود. همچنین قرار است مقصدهای پرواز فرودگاه صنعا شامل مصر، قطر، اردن، هند و مالزی باشند. تمام محدودیتهای واردات به بندر الحدیده نیز برداشته خواهد شد. آنچه چشمانداز مصالحه را در مقایسه با دفعات قبل تقویت کرده، سفر یک هیئت عربستانی به ریاست محمد آل جابر، سفیر عربستان در یمن به صنعا و گفتگو با انصارالله است. ابوبکر القربی، وزیر خارجه پیشین یمن در توئیتی تأیید کرده که این نشاندهنده پیشرفت مثبت در مذاکرات است و محمدعلی الحوثی، عضو شورای سیاسی انصارالله یمن نیز گفته که مذاکراتی درباره حقوقها و خواستههای انصارالله برای توقف جنگ وجود دارد. در حالی که پیش از این تأخیر در سفر نماینده ویژه سازمان ملل به صنعا نشانه منفی در مذاکرات تلقی میشد، روزنامه الاخبار نوشته که تأخیر در سفر هانس گروندبرگ، به درخواست خود عربستان بوده تا مشکلی در مذاکرات با انصارالله پیش نیاید. منابع میگویند که توافق اولیهای بر سر شروط انصارالله صورت گرفته و در مقابل، ریاض نیز خواهان ایجاد یک منطقه حائل در مرز عربستان با یمن است. یک دیپلمات سعودی به آسوشیتدپرس گفته است: «پرداخت حقوق مشروط به آن است که حوثیها ضمانتهای امنیتی از جمله ایجاد یک منطقه حائل در طول خطوط مرزی یمن و عربستان سعودی در مناطقی که تحت کنترل آنهاست را بپذیرند.» یک مقام سازمان ملل ضمن تأیید نزدیک شدن دیدگاههای دو طرف، به آسوشیتدپرس در ارتباط با پرونده تبادل اسرا گفته که این تبادل «فرصتی است برای پایان دادن به جنگ، اگر دو طرف با حسن نیت مذاکرهکنند و این مذاکرات شامل دیگر نمایندگان یمنی شود.» پیشتر، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور یمن نیز گفته بود که برهه کنونی شاهد تغییر احتمالی در روند جنگ هشت ساله علیه ملت یمن خواهیم بود. خبرگزاری آناتولی به نقل از گروندبرگ گزارش داد، مذاکرات «مثبت و سازندهای» با سران دولت نجات ملی یمن به ویژه مهدی المشاط، رئیس شورای عالی سیاسی داشته است. گروندبرگ در عین حال گفته که فعالیت نظامی همراه با گفتارهای منفی و اقدامات سیاسی و اقتصادی تنشزا، وضعیتی را به وجود میآورد که میتواند به سوءبرداشت و آغاز مجدد خشونت منجر شود. فرستاده ویژه سازمان ملل به یمن در ادامه گفت: این مذاکرات بر برخی موضوعات از جمله تضمین توافقی درباره کاهش تنش نظامی و تدابیری برای جلوگیری از وخامت بیشتر شرایط اقتصادی و کاهش اثرات جنگ بر غیرنظامیان متمرکز بودند. گروندبرگ تأکید کرد: گفتوگوی یمنی-یمنی اساس حل ریشهای درگیری است و چالشها و نگرانیهایی در رابطه با تضمینها وجود دارند که باید برطرف شوند، همچنین باید اقداماتی عملی برای اجرای توافقنامهها آغاز شوند.
نقشه پایگاههای عربستان روی میز صنعا
به رغم توافق اولیه بین طرفین، عبدالله المعلمی، نماینده عربستان سعودی در نشست شورای امنیت سازمان ملل ادعا کرد: «شبهنظامیان حوثی تمدید آتشبس را به علت زیادهخواهیها و دلایل سیاسی رد کردند. جامعه بینالملل به سران حوثی، فرصت جدیدی برای همنوایی با تلاشهای صلح میدهد.»او در ادامه اضافه کرد: «طبقهبندی شبهنظامیان حوثی به عنوان تروریست مبرم و ضروری است.» همزمان، انصارالله درخصوص احتمال از سرگیری درگیریها هشدار داده است. به نوشته الاخبار، انصارالله نقشهای از تمام پایگاههای حیاتی که میتواند آن را هدف قرار دهد از طریق میانجیها به طرف سعودی رسانده و هشداری با این مضمون صادر کرده که اجازه نمیدهد فرودگاه ریاض باز باشد، درحالی که فرودگاه صنعا بسته بماند. الاخبار نوشته که در جریان سفر هیئت عربستانی به صنعا که بعد از سفر هیئت عمانی انجام شد، عبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله یمن اعلام کرده که هرگونه تلاش ممنوعیت صادرات نفت از جنوب و شرق کشور با گسترش حملات پاسخ داده خواهد شد. منابع به الاخبار گفتهاند این تهدیدات راه را برای رسیدن به توافق هموار کرد. عبدالملک العجری، عضو هیئت مذاکرهکننده انصارالله در توئیتی نوشت: با همان عزم راسخ در جنگ، ما در جستوجوی صلح هستیم، اما صلحی که شایسته مردم یمن و فداکاریها و دلاوریهای آنهاست، صلحی برای کل یمن و برای همه مردم این کشور، نه برای یک گروه، حزب، فرقه یا منطقه. وی با خوشبینی افزود: با تلاش افراد نیکوکار و در رأس آنها عمان، امیدواریم امسال آغازی برای پایان این جنگ تجاوزکارانه باشد.
