صادرات محصولات کشاورزی در فصول مختلف سال بدون توجه به میزان مصرف و نیاز داخل بلای جان بخش کشاورزی شده است.
گذشته از مصرف آب در برخی از محصولات جالیزی و صادرات آن که به صادرات آب مجازی معروف است، صادرات بیرویه کالایی موجب کمبود آن در بازار و افزایش قیمت در بازارهای داخلی میشود.
اخیراً یک عضو اتحادیه بارفروشان میوه از صادرات روزانه ۵۰ تریلی پیاز به پاکستان خبرداده و خواستار رسیدگی وزارت جهاد کشاورزی شده است، چراکه ادامه این روند به افزایش قیمت در بازار داخلی منجر خواهد شد.
۲۸ فروردین ۱۴۰۱ معاون وزیر جهاد کشاورزی در نامهای به معاون گمرک با توجه به تحولات بازارهای جهانی ناشی از جنگ روسیه و اوکراین و افزایش تقاضای جهانی، کاهش تعرفه وارداتی کشورهای همسایه و ضرورت تنظیم قیمت و بازار داخلی، صادرات محصولات سیبزمینی، گوجه فرنگی، پیاز و بادمجان را تا اطلاع ثانوی ممنوع اعلام کرد، همچنین در تابستان نیز با وضع تعرفه صادراتی محصولات آببر، تلاش کرد بازارهای صادراتی را ساماندهی کند. هر چند اخیراً دیوان عدالت اداری با این اقدام وزارت جهاد مخالفت و وضع صادرات را لغو کرد. به گفته صاحبنظران یکی از دلایلی که صادرات یک محصول افزیش بیرویه و غیرمتعارفی پیدا میکند، افزایش قیمت ارز یا به وجود آمدن اختلاف قیمت بین بازار داخلی و خارجی است که باعث میشود محصولی که در بازار داخل باید عرضه میشده، روانه بازارهای خارجی شود و چرخه صادرات را از حالت عادی خود خارج کند.
در سال گذشته بیش از ۹۰۲هزار تن هندوانه از کشورمان به کشورهای مختلف صادر شد که این میزان بالاترین رقم صادرات هندوانه در ۱۳سال اخیر است، این در حالی است که بر اساس آمارهای بلندمدت اقلیمی، سال۱۴۰۰ یکی از کمبارشترین سالهای قرن ۱۴ هجری شمسی بوده است. با این حال نباید از ذکر این نکته غافل شد که ۹۵ درصد این محصول از آب تشکیل شده و برای تولید آن ۶۰ تا ۱۲۰ لیتر آب در هفته نیاز است. برای تولید یک کیلوگرم هندوانه بسته به شرایط اقلیمی، بافت خاک و ارقام مورد استفاده ۲۰۰ تا ۴۰۰ لیتر آب مورد نیاز است. به همین ترتیب برای تولید یک هندوانه ۱۰کیلویی ۴هزار لیتر آب مصرف میشود.
همین امر باعث شده است کشورهای مختلف از جمله کشور ترکیه که در همسایگی ایران قرار دارد و وضعیت منابع آبی و بارشی آن به مراتب بهتر از ایران است، به جای افزایش تولید هندوانه به فکر واردات این محصول بیفتد. علاوه بر هندوانه، صادرات بیرویه دیگر محصولات کشاورزی بدون نظارت وزارت جهاد کشاورزی موجب کمبود کالا در بازار داخلی شده و به افزایش قیمت منجر میشود.
این اتفاق در نیمه دوم سال هر ساله تکرار میشود، به طوری که تجربه سالهای گذشته در خصوص پیاز و سیبزمینی مدام تکرار شده و قیمت پیاز را از کیلویی ۱۰هزارتومان به ۲۰ تا ۳۰هزارتومان نیز رسانده بود.
در روزهای گذشته این داستان برای محصول پیاز اتفاق افتاده است، به طوری که عضو هیئت مدیره اتحادیه بارفروشان از مسئولان وزارت جهاد کشاورزی خواسته است برای تنظیم بازار وارد شوند و بر صادرات این محصول پرمصرف در کشور نظارت کنند. اصغر یاوری، عضو هیئت مدیره اتحادیه بارفروشان با اشاره به اینکه با توجه به بارندگی روزهای اخیر و مشکلات گل و لای شدن زمین، قیمت برخی اقلام افزایش داشته است، میگوید: قیمت برخی محصولات جالیزی، صیفی و فرنگی دو برابر افزایش داشته است. وی قیمت کنونی هر کیلو گوجهفرنگی در میدان را ۲۰هزار تومان، هویج ۷ تا ۸هزار تومان، پیاز قرمز ۱۴ تا ۱۵هزار تومان، پیاز زرد ۱۲هزار تومان، شلغم ۱۲ تا ۲۰هزار تومان و لبو را ۶ تا ۱۴هزار تومان اعلام کرد. افزایش اخیر قیمت فرنگیجات به دلیل بارندگی بوده است.
یاوری میافزاید: پاکستانیها در حوزه خرید پیاز هجوم آوردهاند، به طوری که روزانه ۵۰تریلی از بناب به پاکستان صادر میشود و همین امر منجر به افزایش قیمت شده است که وزارت جهاد باید تمهیداتی بیندیشد.
هشدار جدی درباره افزایش قیمت گوجهفرنگی در بازار
همچنین بارش شدید باران و ریزش تگرگ در ۱۲آبان بسیاری از مزارع گوجهفرنگی بوشهر در بخش ارم شهرستان دشتستان را از بین برد، این اتفاق در حالی رخ داده است که امسال سطح زیر کشت گوجهفرنگی پاییزه در استان بوشهر نسبت به پارسال کاهش یافته بود.
کشاورزان میگویند اگر سازمان هواشناسی درباره ریزش تگرگ هشدار میداد، احتمال اینکه تا ۵۰درصد از بروز خسارت کاسته شود، وجود داشت.
