هر چند آمار رشد تولید خودروسازان در فصل بهار خبر مثبتی به شمار میرود، اما وقتی در بررسیها به این مهم میرسیم که زیان انباشته خودروسازانی، چون ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو به محدوده ۸۰هزارمیلیارد تومان نزدیک شده است، به این نتیجه میرسیم که فعالیت عملیاتی خودروسازان در جاده زیان قرار دارد. نکته جالب این است که بخش زیادی از مشکلات زیاندهی بنگاهها به واسطه اصلاحات ساختاری و مالی قابل حل است، اما به دلایل انتفاع از مقوله تجدید ارزیابی داراییها، بنگاهها داراییهای ملکی خود را برای تسویه بدهی بانکی نمیفروشند.
اگر چه آمارهای فصل بهار سال جاری نشان میدهد تولید و فروش سه خودروساز کشور یعنی ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو بهترین عملکرد در طول سالهای تحریم ظالمانه اقتصاد ایران از سوی امریکا بوده است چراکه این خودروسازان در بهار ۱۴۰۱ در مجموع حدود ۲۲۷هزار دستگاه تولید کردند که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش بیش از ۹درصدی را نشان میدهد، اما با کمال تأسف باید عنوان داشت این رشد تولید و فروش به بهای افزایش زیان انباشته خودروسازان تمام شده است.
مجموع زیان انباشته سه گروه خودروسازی بزرگ کشور یعنی ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در بهار سالجاری با افزایش ۳۸درصدی نسبت به بهار سال گذشته به بیش از ۷۷هزارمیلیارد تومان رسیده است.
از منظر فروش نیز ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در سه ماهه نخست امسال در مجموع حدود ۲۵۱هزار دستگاه فروختهاند که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش بیش از ۳۷درصدی را نشان میدهد.
آنچه صورتهای مالی خودروسازان نشان میدهد این است که تیراژ تولید در فصل بهار بهبود نسبی را طی چهار سال گذشته تجربه کرده است، با وجود این دو نکته مهم در این خصوص وجود دارد؛ اولاً هر چند کمیت تولید بهبود یافته، اما آنچه غیرقابل انکار است، کاهش محسوس کیفیت خودروهای تولیدی است. ثانیاً نگاهی به ترازنامه این شرکتها نشان میدهد زیان انباشته آنها در بهار امسال به بیش از ۷۷هزارمیلیارد تومان رسیده است که نسبت به فصل مشابه سال گذشته افزایش حدود ۳۸درصدی را نشان دهد.
ایرانخودرو گزارش فعالیت سه ماهه مربوط به فصل بهار امسال را منتشر کرد. بر اساس این گزارش ایرانخودرو در بهار امسال، ۴۲هزارو۲۳۹میلیارد تومان فروش داشته که بهای تمامشده محصولات فروش در این مدت برابر با ۴۲هزارو۴۹۶میلیارد تومان بوده است، بنابراین زیان ناخالص ایرانخودرو در سه ماهه نخست امسال برابر با ۲۵۷میلیارد تومان بوده است. با در نظر گرفتن هزینه عمومی و اداری و همچنین سایر هزینههای عملیاتی، زیان عملیاتی این شرکت به هزارو۲۶میلیارد تومان رسیده است.
۰۵ درصد زیان زیر سر بدهیهاست
بدهی سنگین یکی از عوامل مهم در روند زیاندهی ایرانخودرو به حساب میآید، به عنوان مثال در بهار امسال در حالی ایرانخودرو زیان عملیاتی هزارو۲۶میلیاردی را ثبت کرده که در همین فصل حدود ۹۹۰میلیارد تومان مربوط به هزینه مالی این شرکت بوده است. به بیان دیگر از مجموع هزارو۹۵۱میلیارد تومان زیانی که ایرانخودرو در فصل بهار ثبت کرده، حدود ۵۰درصد آن ناشی از هزینههای مالی بوده است.
این روزها شاهد افزایش زیان انباشته در برخی از بنگاهها هستیم، به طور نمونه یک روز خبر میرسد چندینهزارمیلیارد تومان به زیان انباشته فلان بانک افزوده شد یا روز دیگر شاهد این خبر هستیم که فلان خودروساز رکورد زیان انباشته در صنعت خودروسازی و قطعهسازی را شکست. بازنشر این اخبار در جامعه این پرسش را برجسته است که ابتدا چرا بنگاهها زیان میدهند و این افزایش زیانهای انباشته چرا به ورشکستگی و توقف فعالیت بنگاهها منتج نمیشود و چطور این دست بنگاهها خود را از زیر سایه زیانهای انباشته سنگین و ناترازی داراییها، بدهیها و در نهایت ورشکستگی خارج میکنند.
مدیریت صحیح فضای کسب و کار از اهمیت بسزایی برخوردار است، زیرا اگر سیاستگذار در ایجاد یک فضای مناسب جهت تولید ناکام باشد، وضعیتی شکل میگیرد که به بیان عامیانه خروجی چنین وضعیتی مثبت ارزیابی نمیشود، به طور مثال شاید رشد تیراژ خودرو به بهبود گزارش رشد اقتصادی صنعت و در نهایت رشد اقتصادی کشور منتج شود، اما از سوی دیگر، چون این رشد با زیان همراه بوده است، از منظر مالی برای بنگاه ایجاد مشکل میکند.
در این میان اگر به وضعیت مالی برخی شرکتهای بورسی مانند خودروسازان دقت کنیم میبینیم که این شرکتها در شرایط افزایش زیان انباشته تولید خود را ادامه میدهند، حال آنکه بدهیهای بانکی سهم قابل ملاحظهای از زیان انباشته تولیدی بنگاه را به خود اختصاص میدهد، با وجودی که خودروساز داراییهای دیگری دارد که با فروش بدهیهای مالی خود را تسویه کند تا تولیدش از زیان خارج شود، اما این کار را نمیکند، اما از آنجا که نرخ سود بانکی به مراتب از تورم کمتر است، بنگاه ترجیح میدهد زیان انباشتهاش افزایش یابد، ولی داراییهای خود را جهت تسویه بدهی از دست ندهد.
در حقیقت بنگاهها خود میدانند که تورم زمین و ساختمان از تورم عمومی به مراتب بیشتر است، از این رو با وجود افزایش زیان انباشته داراییهای خود را نمیفروشند و بعد از چند سال از امکان تجدید ارزیابی داراییها بهره میبرند و در آن مقطع میبینیم که با یک تجدید ارزیابی در دارایی چطور ارزش روز داراییها، زیانهای انباشته بنگاهها را پوشش میدهد.
