در روزهای آغازین جنگ اوکراین، حربه تحریم روسیه ابزاری بود که کشورهای اروپایی بر اجرایی کردن آن پافشاری میکردند. با گذر زمان مشخص شد که بین طرح مورد نظر تا عملیاتی کردن آن فاصله وجود دارد. اظهارات دیپلماتهای اروپایی حاکی از این است که نمایندگان کشورهای عضو اتحادیه اروپا همچنان نتوانستند درباره تحریم نفتی روسیه به توافق برسند و از آنجایی که تأیید تمامی اعضای اتحادیه اروپا برای نهایی کردن توافق ضروری است، صداهای مخالف عملاً مانعی در تحریم نفتی روسیه خواهد بود. اولاف شولتس، صدراعظم آلمان در سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه نمایشگاه بینالمللی صنعتی هانوفر با نیمنگاهی به پیامدهای تحریمهای روسیه، در عین حال گفت که تحریمها به دولت و اقتصاد روسیه آسیب میزند و هر روز شدیدتر میشود. وی افزود: «ما مطمئن هستیم که این تحریمها به اندازه روسیه، برای ما و شرکایمان در اروپا آسیب زننده نیست. اینکه شرکا از این اقدامات حمایت میکنند، اتفاق خوبی است.»صدراعظم آلمان ادامه داد: «همچنان هزینههایی وجود خواهد داشت، اما من میگویم که این هزینهها بسیار کمتر از بهایی است که در صورت پیروزی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه همه ما باید بپردازیم.»
ما را معاف کنید
روی سخن شولتس به کشورهای اروپای شرقی است. مجارستان، اسلواکی، بلغارستان و جمهوری چک، پیشتر از اتحادیه اروپا خواسته بودند که در صورت وضع تحریمها علیه واردات نفت و گاز روسیه به داخل منطقه یورو، این چهار کشور را معاف کند، چون به شدت به واردات نفت و گاز از روسیه وابستهاند. الکساندر ووجیچ، رئیسجمهور صربستان از محکوم کردن حمله روسیه به اوکراین خودداری کرده و با تحریمهای غرب علیه مسکو نیز همگام نشده است. ووجیچ که میخواهد صربستان را به عضویت اتحادیه اروپا درآورد، در سالهای اخیر به تحکیم روابطش با روسیه مشغول بوده است. میتوان گفت که صربستان کاملاً به گاز روسیه وابسته بوده و شرکتهای بزرگ انرژی آن تحت مالکیت اکثریت روس هستند. ووجیچ به خبرنگاران گفت: «آنچه میتوانم بگویم این است که بر سر مؤلفههای اصلی که برای صربستان بسیار مطلوب هستند، توافق کردهایم. ما توافق کردیم که قراردادی سهساله امضا کنیم و این بخشی از قرارداد است که برای صربستان بسیار مناسب است.»
نشست بینتیجه
با تداوم اختلاف میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، تلاش این نهاد برای ایجاد توافق بر سر تحریم نفت روسیه بهخاطر حمله به اوکراین بار دیگر بینتیجه ماند و اعضای اتحادیه اروپا روز یک شنبه نتوانستند بر سر تحریم نفت روسیه به توافق برسند، اما برنامههای دیگری برای اتفاق نظر در زمینه تحریم را در دستور کار دارند. رویترز نوشت: حامیان تصویب این تحریم امیدوار هستند با مستثنی کردن شماری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا که به دریا راه ندارند، بتوانند پیشرفتی در این زمینه حاصل کنند. این در حالی است که جوزف بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره امکان دستیابی به توافق ابراز امیدواری کرده بود. رابرت هبک، وزیر اقتصاد آلمان نیز پیشتر گفته بود: «بعد از حمله روسیه به اوکراین، ما دیدیم که با یکپارچگی اروپا چه اتفاقی میافتد.» او همچنین اظهار امیدواری کرده که در این نشست روند به همینگونه پیش رود. البته تاکنون توافقی در این زمینه حاصل نشده و مورد تأیید همه اعضای آن قرار نگرفته است.
تحریمهای جنونآمیز
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در واکنش به تحرکات همهجانبه اروپایی میگوید: «غرب تحریمهای اعمال شده علیه روسیه را از مدتها قبل آماده کرده بود و بعید است که تحریمها لغو شوند.»وی در مصاحبه با یک رسانه فرانسوی گفت: «این تحریمها بیشتر حالت عصبیگونه و جنون آمیز دارند که غرب آنها را شروع کرد. سرعت اعمال این تحریمها و حجم و وسعت آنها نشان میدهد که آنها در یک شب اتفاق نیفتاده بلکه مدتهاست که آماده بودهاند و بعید است که این تحریمها برداشته شود.»وی افزود: «امریکا دستکم علناً این کار را نمیکند، اما در ارتباط با متحدانش میگوید وقتی همه اینها (جنگ اوکراین) تمام شد، تحریمها باقی میماند.»
نگرانی درباره یافتن جایگزین
تارنمای پولیتیکو با اشاره به وضعیت کنونی مذاکرات تحریم نفتی روسیه نوشت: «پایتختهای اروپایی به دلیل حمایت از اوکراین تحت فشار اقتصادی ناشی از افزایش قیمتها انرژی قرار گرفتهاند و در دستیابی به توافقی برای تحریم روسیه اختلاف نظر دارند. تأخیر تقریباً یک ماهه برای تصویب تحریم نفتی روسیه و روند طاقتفرسا برای ایجاد معافیتها تصویر واضحی را از چگونگی نگاه رهبران اروپا به تهدیدی که اکنون با آن مواجه هستند، نشان میدهد.»در بخشی از تحلیل این رسانه آمده است: «حتی در مذاکرات غروب یکشنبه، برخی کشورهای اروپای غربی به شدت گله از آن داشتند معافیت خط لوله نفت از تحریمها به طور ناعادلانه به نفع کشورهایی مانند آلمان و لهستان است که در معرض خطر کمبود سوخت نیستند و به آنها امتیاز اقتصادی ناعادلانه میدهد.»بنابر گزارش پولیتیکو «درواقع، انتظار میرود که چشمانداز یافتن منابع انرژی جایگزین پس از دههها اتکا به روسیه دشوار باشد و با توجه به افزایش قیمتهای مصرفکننده که به دلایل دیگری شامل مجموعهای از اختلالات اقتصادی، اختلال در زنجیره تأمین غذا و مشکلات ناشی از همهگیری کرونا ایجاد شده است، این روند حتی دردناکتر است.»
