برگزاری بازهای تدارکاتی با تیمهای قدرتمند و صاحبنام فوتبال که سبک بازی آنها با حریفان ایران در رقابتهای جامجهانی نزدیک باشد، میتواند ضمن محکی جدی، تیمملی فوتبال ایران را برای حضوری پرقدرت در مهمترین رقابتهای فوتبالی دنیا آماده کند. مسئله حائز اهمیتی که گاه در طول پنج دوره حضور قبلی ایران در جامجهانی رعایت شده و گاه نیز به دلایل مختلفی از جمله هزینه بربودن دیدارهای تدارکاتی بزرگ، تحریمهای ناجوانمردانه، تعلل مسئولان در تدارک بازیهای تدارکاتی یا حتی عدم باور سرمربیان تیمملی به این مقوله چندان مورد توجه قرار نگرفته است. با این وجود زمانهایی هم بوده که تیمملی با تدارکاتی قابلتوجه و مصاف با تیمهای صاحب سبک دنیا خود را مهیای حضور در جام جهانی کرده است.
۱۹۷۸ آرژانتین
نخستین حضور فوتبال ایران در رقابتهای جامجهانی به ۱۹۷۸ آرژانتین برمیگردد. زمانی که کنفدراسیون فوتبال آسیا تنها یک سهمیه داشت و تیمملی ایران به عنوان تنها نماینده آسیا توانست یکی از مسافران آرژانتین باشد. تدارکات ایران بعد از اولین صعود بازی دوستانه با تیمهای فرانسه، یوگسلاوی، ولز و غنا بود. مصاف با یوگسلاوها با تساوی بدون گل در تهران به پایان رسید. دیدار با غنا نیز با حساب ۳ بر صفر به سود ایران خاتمه یافت، اما در دو دیدار بعدی تیمملی فوتبال ایران با نتیجه ۲ بر یک مقابل فرانسه و یک بر صفر برابر ولز شکست خورد. تدارکاتی که باعث شد ایران با یک تساوی برابر هلند و قبل دو شکست مقابل پرو و هلندی که نایب قهرمان جهان بود، به کار خود با حضور در رده چهارم گروه پایان دهد، اما کسب یک امتیاز از نخستین حضور که به لطف گل ایرج داناییفر رقم خورد، اتفاق خوبی برای فوتبال ایران بود.
۱۹۹۸ فرانسه
برای صعود تاریخی به جامجهانی فرانسه برنامه برگزاری پنج دیدار تدارکاتی ریخته شد. دیدار با جامائیکا و مجارستان که آن روزها یکی از تیمهای قدرتمند بود، در تهران که اولی با برتری یک بر صفر ایران و دومی با شکست دو بر صفر آن همراه بود. تساوی یک – یک با شیلی و باخت یک بر صفر مقابل نیجریه که هر دو بازی نیز در هنگکنگ برگزار شد و کسب نتیجه یک –یک با کویت در تبریز نتیجه بازیهایی بود که برای آمادهسازی ایران برای حضور در فرانسه برنامهریزی شده بود و نخستین پیروزی ایران در ادوار مختلف جامجهانی مقابل امریکا را به دنبال داشت، اما در دو بازی دیگر ایران موفق به کسب امتیاز نشد و مقابل یوگسلاوی با نتیجه نزدیک یک بر صفر و برابر آلمان با حساب ۲ بر صفر شکست خورد.
۲۰۰۶ آلمان
برانکو ایوانکوویچ برای مهیاکردن شاگردانش برگزاری شش دیدار تدارکاتی را در دستور کار قرار داده بود. با این وجود ایران بعد از آخرین بازی خود در انتخاب جامجهانی هفت بازی انجام داد که یک بازی آن انتخابی جام ملتها بود و شش مصاف دیگر دوستانه و جزء برنامههای تدارکاتی کادر فنی تیمملی. کره جنوبی، میزبان رقابتهای جامجهانی قبلی یکی از حریفان تدارکاتی ایران بود که در سئول، ایران را ۲ بر صفر شکست داد. این تنها باخت ایران در مصافهای دوستانه برای حضور در جام جهانی آلمان بود. کرواسی، تیم سوم جهان در سال ۹۸ فرانسه یکی دیگر از حریفان تدارکاتی ایران بود که در مصاف با آن با تساوی ۲- ۲ همراه بود، اما ایران در سایر رقابتهای دوستانه خود برابر لیبی (۴ بر صفر)، توگو (۲ بر صفر) و کاستاریکا (۳ بر ۲) به برتری رسید و چینتایپه را هم در خلال رقابتهای انتخابی جام ملتهای ۲۰۰۷ با حساب ۴ بر صفر شکست داد تا با روحیه و انگیزه خوبی راهی آلمان شود و درست همانند نخستین حضور، کارش را با یک تساوی (مقابل آنگولا) و دو باخت برابر (مکزیک و پرتغال) به پایان ببرد.
۲۰۱۴ برزیل
انتخابیهای جام جهانی برزیل با کسب نتایج ضعیفی به همراه بود، به طوری که صعود ایران را بعد از غیبت چهار ساله و حضور نداشتن در جامجهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی به چالش کشید، اما پیروزی در سه دیدار پایانی به خصوص برتری برابر کرهجنوبی بار دیگر صعودی تاریخی را برای ایران رقم زد. یاران کیروش برای حضور در برزیل چهار دیدار در مسیر کسب جواز حضور در جام ملتهای آسیا و پنج بازی تدارکاتی را پشتسر گذاشتند. انتخابیهای جام ملتهای آسیا با برتری ایران برابر تایلند در دو دیدار رفت و برگشت (۲ بر یک و ۳ بر صفر) لبنان (۴ بر یک) و کویت (۳ بر ۲) همراه بود، اما در دیدارهای دوستانه، کار با قبول شکست ۲ بر یک مقابل گینه آغاز شد و با تساوی بدون گل برابر مونتهنگرو در اتریش و بلاروس در تهران ادامه پیدا کرد و تنها برتری ایران در این دیدارهای تدارکاتی با حساب ۲ بر یک برابر ترینیداد و توباگو در برزیل رقم خورد. نتیجه این تدارکات تساوی بدون گل برابر نیجریه بود و قبول شکست مقابل آرژانتین و بوسنی که تصور میشد شاگردان کیروش برابر آن به پیروزی دست یافته و برای نخستین بار صعود از گروه را تجربه کنند که این اتفاق رخ نداد!
۲۰۱۸ روسیه
تکرار صعود به جامجهانی با کیروش، برای نخستین بار برگزاری ۱۰ دیدار تدارکاتی را برای ایران به دنبال داشت. یوزهای ایرانی با پیروزی یک بر صفر مقابل ونزوئلا، ۲ بر یک برابر پاناما و ۲ بر یک مقابل الجزایر در اتریش، تساوی یک – یک در کازان، یک بر صفر با لیتوانی در روسیه و برتریهای ۴ بر صفر، یک بر صفر و دو بر یک به ترتیب مقابل سیرالئون، ازبکستان و توگو در تهران و شکست یک بر صفر در تونس مقابل تیمملی این کشور و باخت دو بر یک برابر ترکیه در تهران خود را مهیای حضور در جام جهانی روسیه کرد.
بازیهای تدارکاتی که البته انتقادهای بسیاری داشت، چراکه بسیاری از کارشناسان بر این باور بودند که بازی با تیمهای درجه چندم سودی برای ایران ندارد. با این وجود ایران با برتری یک بر صفر مقابل مراکش، تساوی یک – یک مقابل پرتغال و شکست یک بر صفر برابر اسپانیا به کار خود خاتمه داد و برای نخستین بار موفق به کسب چهار امتیاز از مرحله گروهی شد، اما موفق به صعود به مرحله بعد نشد و حالا باید دید فدراسیون فوتبال برای جامجهانی ۲۰۲۲ قطر تدارک چه بازیهای دوستانهای را در هفت ماه پیش رو خواهد دید تا ایران با حضوری پرقدرت در جامجهانی در مسیر صعود از گروه گام بردارد.
