به دنبال درخواستها برای ایجاد کریدور انسانی در اوکراین، روسیه اعلام کرد چنین منطقهای در شهر بندری ماریوپل ایجاد میشود. اهمیت راهبردی این شهر، تأکید رئیسجمهور روسیه بر ادامه حملات تا دستیابی به تمامی اهداف مسکو و اذعان مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بر مسیر طولانی برای جدا شدن از وابستگی به انرژی روسیه، ترسیم چشم انداز روشن از پایان تنش در این منطقه را دشوار میکند.
پنجشنبه گذشته در جریان دور دوم مذاکرات صلح در بلاروس با هدف پایان دادن به جنگ اوکراین، هیئت روسی و اوکراینی با ایجاد کریدورهای بشردوستانه به منظور تخلیه غیرنظامیان و ارسال مواد غذایی و دارو موافقت کردند. شهردار شهر راهبردی ماریوپل که در کنار دریای آزوف قرار دارد نیز از ایجاد کریدور بشردوستانه حمایت کردهبود. سازمان جهانی بهداشت هم با هدف انتقال دارو و تجهیزات پزشکی به اوکراین، پیشنهاد مشابهی را مطرح کردهبود. گزارشها حاکی از این است که زیرساختها در ماریوپل طی روزهای گذشته هدف قرار گرفتهاند و آب و برق در این شهر قطع شدهاست. اینترفکس دیروز به نقل از وزارت دفاع روسیه گزارش داد توقف درگیریها در شهر ماریوپل و شهر ولنوواخا در استان دونتسک واقع در شرق اوکراین انجام میگیرد. به این ترتیب، قرار شد با برقراری آتشبس، کریدور انسانی ایجاد شود تا غیرنظامیان بتوانند از مناطق درگیر خارج شوند. اطلاعاتی که رسانههای دولتی روسیه منتشر کردهاند، حاکی از این است که روز شنبه، نیروهای روسیه از ساعت ۱۰ صبح به وقت مسکو (هفت به وقت گرینویچ)، برای ایجاد مسیرهای بشردوستانه در ماریوپل و ولنوواخا اقدام کردند. با این حال، ساعاتی بعد، میخائیل میزینتسف رئیس مرکز ملی اداره دفاع روسیه گفت: «از شهر ماریوپل به مواضع نیروهای مسلح روسیه حمله توپخانهای شد. از ساعت ۱۰:۱۱ تا ۱۰:۲۱ صبح امروز نیز از ولنوواخا چندین گلوله توپ به سمت مواضع ارتش روسیه شلیک شد.» میزینتسف با اعلام اینکه حدود ۲۰۰ نفر زیر آوار ماندند، تأکید کرد که تندروهای ملیگرا به غیرنظامیان اوکراینی اجازه خروج از شهر از طریق گذرگاههای امن را نمیدهند.
تسلط راهبردی هر چه بیشتر روسها
آنچه به ماریوپل اهمیت میدهد، این است که اگر این شهر سقوط کند، روسیه بر یکی از بزرگترین بنادر اوکراین مسلط میشود و به این ترتیب کریدوری زمینی بین کریمه و لوهانسک و دونتسک که تحت حمایت روسیه قرار دارند، ایجاد میشود که در نهایت جابهجایی کالا و تردد انسانی بین کریمه و روسیه را تسهیل میکند. علاوه بر این، موقعیت نیروگاه زاپروژیا در شمال غرب ماریوپل که روسها بر آن هم مسلط شدهاند، نقشی تعیینکننده دارد. این نیروگاه حدود ۲۰ درصد برق اوکراین را تولید میکند و روسیه با گرفتن آن، بخش قابلتوجه برقی را که اوکراین میتواند تأمین کند، در تسلط خود گرفتهاست. شبکه خبری بیبیسی نوشت که اگر روسیه بتواند هر چه بیشتر به سمت غرب برود، علاوه بر اینکه دسترسی اوکراین به دریا قطع میشود، بلکه اوکراین از سه طرف محاصره خواهد شد.
وابستگی به این زودی قطع نمیشود
گزارشها حاکی از این است که اتحادیه اروپا بیش از ۴۰ درصد از انرژی مصرفی خود را از روسیه وارد میکند. با این حال لندن از برنامه برای هدف قرار دادن بخش انرژی روسیه در دور بعدی تحریمها سخن گفتهاست. لیز تراس، وزیر خارجه انگلیس در جریان سفر به بروکسل برای شرکت در نشست اعضای ناتو با تقدیر از آنچه اروپاییها در زمینه تحریمها انجام دادهاند، به طور مشخص گفت: «ما در اعمال تحریمها بسیار هماهنگ بودیم؛ ما اتحاد بزرگی نشان دادیم. این (اقدامات) تأثیرات زیادی بر روسیه دارد، اما اکنون ما به «اقداماتی» بیشتر نیاز داریم.» وی تصریح کرد: «ما بهصورت ویژه نیاز داریم به بخش نفت و گاز وارد شویم. چگونه وابستگی خود را به گاز روسیه در سراسر اروپا کاهش دهیم؟ چگونه بودجه ماشین جنگی ولادیمیر پوتین را قطع کنیم؟» البته جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا چندان به استفاده از این اسلحه علیه مسکو خوشبین نیست. بورل جمعه شب در کنفرانسی خبری اگر چه به رایزنی وزیران خارجه اتحادیه اروپا درباره تحریمهای اقتصادی بیشتر علیه روسیه و ضرورت تسریع تنوعسازی منابع انرژی این اتحادیه اشاره کرد، اما گفت: «بسته تحریمی جدید با هدف تعمیق تحریمهای اقتصادی بوده و بانکهای بیشتری از روسیه را با اقدامات محدودکننده مواجه خواهد کرد. اتحادیه اروپا به اعمال تحریمهای بیشتر علیه روسیه تا زمانی که اقدامات نظامی علیه اوکراین را متوقف نکند، ادامه خواهد داد.» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تأکید کرد: «در راستای تضعیف ماشین جنگی روسیه، اعلام و موافقت با تحریمها کافی نبوده و باید این تحریمها اجرا و مسیرهای دور زدن تحریمها بسته شوند. اتحادیه اروپا نمیتواند یک شبه وابستگی انرژی خود به روسیه را قطع کند.»
مسکو تا دستیابی به اهدافش به جنگ ادامه میدهد
درگیریها در کییف و دیگر شهرهای اوکراین همچنان ادامه دارد. دیروز شبکه خبری اسکای نیوز تصاویری هوایی از درگیری در منطقه «بوچا» در نزدیکی کییف منتشر کرد. براساس آمار سازمان ملل، از زمان آغاز جنگ دستکم ۳۳۱ غیرنظامی کشته و ۶۷۵ تن زخمی شدهاند. همچنین بیش از ۲/۱ میلیون تن از اوکراین به کشورهای همسایه آن گریختهاند. دو دور مذاکرات صلح در بلاروس هم تاکنون دستاورد ملموسی در پی نداشتهاست. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه هم دیروز گفت طرف اوکراینی میکوشد مذاکرات را به تأخیر بیندازد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه دیروز تأکید کرد سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ناتو به دلیل ایستادگی اوکراین در مقابل روسیه ایستاده و از کییف حمایت میکند، ضمن اینکه اوکراین میکوشد پایگاههای هستهای داشته باشد. پوتین گفت: «چگونه میتوانیم چنین چیزی را بپذیریم؟! زیرساختهای نظامی اوکراین و پدافند هوایی آن در جریان عملیات نظامی روسیه کاملاً تخریب شدهاست.» وی به صراحت گفت: «تردید ندارم روسیه به تمام اهداف خود در اوکراین خواهد رسید.»
