افزایش قیمت برنج ایرانی در سال جاری به ویژه در دوماه اخیر هزینه سبد خانوار را به شدت افزایش داده است. این گرانی قیمتها در حالی است که گرانفروشی و کمفروشی نیز بلای جان مصرفکنندگان شدهاست. در چنین شرایطی از گمرک خبر میرسد که در سال جاری حدود هزارو ۷۳۱ تن برنج ایرانی به ارزش ۲میلیون و ۳۰۱هزار دلار به کشورهای مختلف صادر شده که با در نظر گرفتن این ارقام و نرخ ارز بازار آزاد، برنج صادراتی ایران کیلویی ۳۴هزار تومان صادر میشود. اکنون این سؤال مطرح است که با توجه به نیاز داخل چرا صادرات برنج داخلی آزاد است و دلیل این ارزانفروشی چیست؟
گرانفروشی و کمفروشی برنج در بازار فراوان است، پس از پنجماه، سرانجام وزارت جهاد کشاورزی تصمیم گرفت برنج را قیمتگذاری کند. عباس عسگرزاده معاون توسعه بازرگانی این وزارتخانه در نامهای خطاب به رؤسای سازمانهای جهاد کشاورزی استانهای تهران، البرز، خراسان شمالی، هرمزگان، لرستان و کردستان، قیمت انواع برنجهای ایرانی و خارجی را اعلام کرد و خواستار نظارت و بازرسی بر رعایت این قیمتها شد.
وی افزود: «قیمت فروش برای مصرفکننده به منظور پیشگیری از افزایش بیضابطه قیمتها برای هر کیلوگرم برنج طارم ایرانی درجه یک ۶۵هزارتومان، برنج طارم درجه دو ۶۰ هزار تومان، برنج ایرانی شیرودی ۴۲هزارتومان، برنج هندی وارداتی ۳۰هزار تومان و برنج پاکستانی وارداتی ۳۱هزار تومان تعیین شده است.»
وی بر لزوم برخورد قانونی با متخلفان در حوزه فروش برنج تأکید کرد و افزود: «قیمت برنجهای وارداتی که توسط شرکت خدمات بازرگانی تهیه شده است به ازای هر کیلوگرم برنج هندی ۱۱۲۱ مبلغ ۲۴ هزار تومان، پاکستانی ۱۱۲۱ مبلغ ۲۵هزارتومان و تایلندی مبلغ ۱۲هزار و ۵۰۰تومانتعیین شده است.»
بهرغم قیمتگذاری دولتی، اما قیمتهای بازار همچنان گران است. توزیعکنندگان به بهانه اینکه بار را گران خریدهاند با کاهش قیمتها مقابله میکنند، به طوری که برنج ایرانی درجه یک همچنان ۸۰ تا ۹۵هزار تومان به فروش میرود.
اثبات گرانفروشی و کمفروشی به بازرسان وزارت جهاد
پیش از این روایتهایی از گرانفروشی و کمفروشی برخی محصولات غذایی به ویژه در حوزه برنج در بازار وجود داشت که روز گذشته بازدید میدانی بازرسان خود وزارت جهاد کشاورزی آن را تأیید کردند. آنطور که وزارت جهاد کشاورزی گزارش داده است بازرسان و مدیران جهاد کشاورزی استان تهران، سرزده از یک فروشگاه زنجیرهای بزرگ در تهران بازدید و از نزدیک بر نحوه فروش و قیمتها نظارت کردند، اما نتیجه حاکی از تخلفات گسترده بوده است. در این بازدید تقلب، گرانفروشی، عدم درج قیمت وکمفروشی به ویژه در حوزه برنج از تخلفات بارزی بود که دیروز کشف و جریمه شده است. در این بازدید میدانی، مسعود امراللهی مدیرکل بازرسی و نظارت بر کالاهای اساسی وزارت جهاد کشاورزی، سعید پازوکی، سرپرست سازمان جهاد کشاورزی استان تهران و تعدادی از مدیران دیگر جهاد کشاورزی این استان حضور داشتند و دوربین رسانهها هم با آنها همراه بود. پیش از این گزارشهایی از سوی مردم درباره کمفروشی و گرانفروشی محصولات کشاورزی و غذایی از جمله برنج وجود داشت. دراین خصوص یک خانم میانسال گفت: یک بسته ۱۰کیلوگرمی که از فروشگاه خریداری کرده بود، تقریباً یککیلوگرم وزن کمتری داشت. برخی از این گزارشهای کمفروشی از خرید از «سامانه بازرگام» بود که به تازگی توسط سازمان مرکزی تعاون روستایی راهاندازی شده است.
نرخ ۳۴هزار تومانی برنج صادراتی
در شرایطی که مردم برنج خارجی بیکیفیت را کیلویی ۳۰تا ۳۵هزارتومان خریداری میکنند. برخی از صادر کنندگان برنج مرغوب ایرانی را کیلویی ۳۴هزار تومان صادر میکنند!
به گزارش «نود اقتصادی» آمارهای گمرک ایران نشان میدهد در سال جاری حدود هزارو ۷۳۱تن برنج ایرانی به ارزش ۲میلیون و ۳۰۱هزار دلار به کشورهای مختلف صادر شده که با در نظر گرفتن این ارقام و نرخ ارز بازار آزاد، برنج صادراتی ایران کیلویی ۳۴هزار تومان صادر میشود. این نرخ تفاوت ۲ تا ۵/۲ برابری را با قیمت آن در داخل نشان میدهد.
قابل ذکر است علت پایین بودن قیمت برنج صادراتی این است که از نیمهدوم سال۱۳۹۸ گمرک ایران اقدام به تعدیل ۳۰ درصدی قیمت پایه صادراتی برای تأمین هزینه دور زدن تحریمها و هزینه انتقال پول برای صادرکنندگان کرد که این امر در کنار عدم تعدیل و بهروزرسانی قیمتهای پایه صادراتی موجب شده است ارزش صادراتی اغلب محصولات پایین باشد.
این درحالی است که قیمت برنج صادراتی ایران در کشورهای مقصد حتی ممکن است به سهبرابر قیمت داخلی نیز به فروش برسد که بخشی از آن صرف دور زدن تحریمها میشود و مابقی منافعی است که به شکل رانت عاید صادرکنندگان میشود.
