میانگین صلح و سازش در شوراهای حل اختلاف کل کشور ۳۲ درصد است و صلح و سازش پایتخت در نیمه نخست امسال ۱۴ درصد بیش از میانگین کشوری بود. جالب اینکه تعداد پروندههای وارد شده به شوراهای حل اختلاف تهران به طور ماهانه حدود ۶۰ هزار پرونده است. این تعداد پرونده در حدود یک پنجم تمامی پروندههای کشور در شوراهای حل اختلاف است.
شوراهای حل اختلاف پایتخت دارای ۱۵۰ شعبه است که ۳۱ شعبه در شهر تهران و ۲۴ شعبه در شهرستانهای تابعه است. ضمن اینکه در شهرکهای صنعتی، اتحادیهها و اصناف هم ۹۵ شعبه ویژه صلح و سازش فعالیت میکنند. این شعب حدود ۳ هزار کارمند دارند و ۲۱۷ نفر از کارکنان قضایی بهطور پارهوقت با شوراهای حل اختلاف تهران همکاری میکنند که این افراد دارای سمت قضایی هستند و قاضی شورای حل اختلاف به حساب میآیند.
۵۶ درصد پروندههای اصناف ختم به خیر شد
فلسفه وجودی شوراهای حل اختلاف به خاطر صلح و سازش طرفین دعواست تا پرونده به دادسرا و دادگاه نرود. اکنون تمامی ۵۵ شعبه حل اختلاف پایتخت در کنار ۲۰ ناحیه دادسرای شهر تهران مستقر هستند و بیشترین شعب یعنی شش شعبه در کنار دادسرای ناحیه ۱۲ مستقر شدهاند. ورودی ۹۵ شعبه اصناف و اتحادیهها ماهانه هم حدود ۷ هزار پرونده است که بر اساس بررسیهای انجامشده طی شش ماهه ابتدایی سال جاری حداقل ۵۶ درصد از پروندههای ورودی با صلح ختم به خیر شدهاست. پروندهها پیش از ارجاع به شعب بازپرسی یا دادیاری، توسط سرپرست دادسرا مستقیماً به شعب ویژه صلح و سازش شوراهای حل اختلاف که در دادسراها مستقر هستند، ارجاع میشود تا با صلح و سازش در همان ابتدا هم مشکل مردم کم شود و هم پروندههای دادسرا.
برنامه شورای حل اختلاف این است که در پروندههای شهر تهران که مبلغ دعاوی آنها کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان است و در شهرستانهای تهران تا سقف ۵۰ میلیون تومان، برای ایجاد صلح و سازش به شوراهای حل اختلاف سوق پیدا کند.
آزادی ۳۱ محکوم به قصاص
در همین راستا رئیس شوراهای حل اختلاف استان تهران و معاون قضایی رئیس کل دادگستری با بیان اینکه پروندههای وارد شده کل استان بهطور ماهانه حدود ۶۰ هزار پرونده است، به «میزان» گفت: این حجم از پرونده، حدود یک پنجم پروندههای وارده کل کشور است. در حال حاضر در شهر تهران ۴۶ درصد پروندههای وارده که دارای ماهیت سازشی هستند، با صلح و سازش و ۴۰ درصد از پروندههای ورودی در شهرهای تابعه با صلح و سازش مختومه شدهاست؛ این در حالی است که میانگین سازش در سطح کشور ۳۲ درصد و سازش در استان تهران در نیمه اول ۱۴۰۰ به مراتب از میانگین کشوری بالاتر است.
غلامرضا مهدوی تصریح کرد: با توجه به اینکه در حال حاضر در تمامی زندانهای استان تهران و کانون اصلاح و تربیت تعداد ۱۴ شعبه ویژه صلح و سازش مستقر هستند، در سال ۹۹، هزار و ۲۸۲ نفر از زندانیان با همکاری ستاد دیه، انجمن حمایت از زندانیان، مددکاران، خیرین و با محوریت شوراهای حل اختلاف آزاد شدند و در نیمه اول سال جاری، خوشبختانه هزار و ۲۴۲ نفر از زندانیان استان تهران آزاد شدند. وی با اشاره به اخذ رضایت در ۳۶ پرونده محکوم به قصاص در سال گذشته گفت: در نیمه ابتدایی سال جاری در ۳۱ پرونده رضایت اولیای دم اخذ شد.
حل مشکلات مردم در کمتر از ۴۰ روز
رئیس شوراهای حل اختلاف استان تهران در ادامه سخنان خود بیان کرد: در ابتدای سال در شوراهای حل اختلاف استان تهران اقدام به فازبندی دو نیمه سال کردیم و اعلام کردیم که در نیمه اول سال باید کف سازش به ۴۰ درصد برسد و در نیمه دوم سال این عدد به ۵۰ درصد برسد؛ خوشبختانه در حال حاضر در نیمه اول سال معدل استان تهران حدود ۴۳ درصد است که بیش از پیشبینی ما در نیمه اول سال بود و در نیمه دوم سال به ۵۰ درصد دست خواهیم یافت. مهدوی با بیان اینکه در کل استان تهران با تراکم شدید پروندههای کیفری و حقوقی مواجهیم و شوراهای حل اختلاف ابزار و فرصت بسیار خوبی است که میتوان از آن بهره برد، افزود: پروندههای مسن در شوراهای حل اختلاف به پروندههایی گفته میشود که بیش از چهار ماه از عمر آنها گذشته باشد؛ بر این اساس در کل شهر تهران ۸۸۷ پرونده دارای عمر بیش از چهار ماه است.
رئیس شوراهای حل اختلاف استان تهران در نهایت میانگین رسیدگی در شوراهای حل اختلاف را ۴۰ روز ذکر کرد و گفت: براساس ماده ۳ قانون روابط موجر و مستأجر، از زمان تقدیم دادخواست تقاضای تخلیه، ظرف یک هفته اجرای حکم توسط ضابطین قوهقضائیه باید صورت گیرد، اما با توجه به اینکه تخلیه مستأجر در زمره مصوبات ستاد ملی مقابله با کرونا قرار گرفتهاست، بنابراین ما هم مستند به همین مصوبه به مستأجر این فرصت را دادهایم تا یک سال واحد اجارهای خود را که در آن سکونت دارد، تخلیه نکند. گفتنی است مصوبه ستاد ملی کرونا برای اعطای فرصت به مستأجران دارای ۹ استثنا است. بهطور نمونه، یکی از استثناها این است که مستأجر باید در شهر تهران برای تمدید قرارداد اجاره تا سقف ۲۵ درصد بیشتر را پرداخت کند. در موارد دیگر هم مثلاً تعیین شده که مستأجر در طول مدت اجاره نباید مرتکب تخلفات قراردادی شدهباشد یا در مورد دیگری باعث آزار و اذیت همسایهها نشدهباشد.
جذب صلح یاران برای صلح و سازش
فعالیت صلح یاران در شوراهای حل اختلاف تهران هم از دیگر اقدامات جدید این نهاد قضایی است. در واقع استفاده از صلح یاران بهمنظور به کارگیری بیشتر از ظرفیت افراد معتمد در جامعه است. در همین زمینه در چند ماه اخیر افرادی به عنوان صلحیار جذب شوراهای حل اختلاف شدهاند. مسئولان این نهاد قضایی هم اکنون در حال شناسایی مساجد بزرگ شهر تهران هستند تا با جذب افراد شاخص در هر منطقه، پیش از طرح موضوع در شوراهای حل اختلاف، با صلح و سازش به موضوع خاتمه دهند.
