گفت و گوی "چوان " با مدیرعامل ونایب رئیس هیات مدیره شرکت جهاد خانه سازی استان اصفهان

فرونشست زمین استان اصفهان را تهدید می کند؟

مهندس بابک حاجی احمدی با بیان اینکه پدیده ای مانند فرونشست زمین، استان اصفهان را تهدید می کند، گفت: لازم است در موضوع بهره وری انرژی و آب کارهای عملی و اساسی انجام دهیم.

سعید عرفان منش

رشد جمعيت و تکنولوژي زراعي، استفاده بيش از گنجايش منابع آب زيرزميني برخي از نقاط ايران را به دنبال داشته است. پي آمد اين پديده، فرونشست زمين در برخي از مناطق كشور بوده است. از جمله مناطقي كه دچار فرونشست شده، كه در اين پژوهش به عنوان مطالعه موردي تحت بررسي قرار گرفته است. طي سال هاي اخير، فرونشست زمين، منجر به ايجاد خساراتي به تاسيسات موجود در داده هاي هيدروگراف واحد و نيز تغييرات به وجود آمده در حجم ذخيره آبي آبخوان و همچنين شواهد به دست آمده با استناد به اين داده هاي آماري که با استفاده از نرم افزار Excel تجزيه و تحليل شده اند و نيز مشاهدات ميداني نشان مي دهند که تراز سطح آب زير زميني در طي دوره مورد مطالعه به ميزان 28.60 متر و سالانه معادل 2.38 متر افت داشته است و اين رقم تا حد قابل اطميناني با ميزان فرو نشسست مشاهده شده همبستگي دارد. به عبارتي سالانه در ازاي هر 260 سانتيمتر پايين رفتن سطح آب هاي زيرزميني دچار فرونشيني تدريجي مي شود. بالا ماندن جداره فلزي ميله چاههاي عميق، ارتفاع يافتن ميله هاي چاههاي اکتشافي بعضا بيش از 1.5 متر در طي 11 سال اخير و نيز شکافهاي عمودي و افقي در ديوار ساختمان ها به طور مستقيم نشان دهنده ميزان فرونشيني مي باشد.

جناب مهندس حاجی احمدی بررسی هشت ساله فرونشست زمین در منطقه مسکونی اصفهان چه شد وبه کجا سرانجامید؟

زنگ خطر فرونشست زمین مدت هاست در دشت اصفهان؛ برخوار به صدا درآمده ،اگرچه کارشناسان از مدت ها پیش نسبت به وضعیت پیشرونده این پدیده هشدار داده اند، اما حالا با نمایان شدن ترک های بسیار بر سقف و دیواره های منازل مسکونی اصفهانی ها، صدای آژیر قرمز فرونشست بلند شده است وامروز دو و نیم میلیون نفر از ساکنان شهر اصفهان در معرض خطر فرونشست قرار دارند و آنچه اهمیت مطالعات دشت اصفهان؛ برخوار را بیشتر می کند، نرخ رشد سریع فرونشست در منطقه و پیشروی آن به سمت شهر اصفهان و وجود المان های مهم شهری است.

بفرمائید کدام مناطق شهر اصفهان بیشتر در معرض این پدیده هستندند؟

متاسفانه فرونشست به قلب شهر اصفهان و خانه های مردم در خیابان های مهرآباد، لاهور و حمزه، فلکه فیض رسیده و همچنین مناطق ۱۵ و ۱۲ و۱۱  و ۱۰ و ۷، ۱۴ شهرداری اصفهان در مدت دو سال دچار فرونشست شده اند و امروز حتی آثار آن در شهر اصفهان از فرونشست دشت ها فراتر رفته است.

بفرمائید تاپیر خشگی زاینده رود چه اثرات مخربی بر فرو نشست شهر دارد؟

متاسفانه با تاکید بر اینکه تمرکز جمعیتی در محدوده دشت اصفهان و زاینده رود است، اگر زمانی فرونشست زمین رخ دهد زمین به راحتی فرو می ریزد؛ بنابراین اگر برای احیای زاینده رود فکری نکنیم، در آینده ای نزدیک احتمال می رود به یک باره زمین و خانه هایمان در زمین فرو بریزد وفرونشست زمین در اصفهان همانند یک بیمار سرطانی در حال پیشروی است و اگر جلو آن گرفته نشود، تمام اصفهان درگیر آن خواهد شد، امروز حتی ترک های فرونشست زمین در ساختمان اتاق بازرگانی اصفهان خود را نشان داده است ومن تذکری در این خصوص داده ام.

آیا سازمان نظام مهندسی ساختمان اصفهان این موضوع را به طور جدی  به مسئولین متذکر شده است؟

بله پیشتر نیز رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان اصفهان، از احتمال وقوع فاجعه ای جبران ناپذیر با وقوع پدیده فرونشست زمین در اصفهان خبر داده و گفته بود که با افزایش برداشت آب از سفره های زیرزمینی و زاینده رود، نه تنها ساختمان های قدیمی، بلکه ساختمان های تازه احداث نیز از ناحیه فرونشست زمین دچار آسیب و خسارت شده اند و اگر پدیده فرونشست زمین جدی گرفته نشود با وقوع آن و آسیب به خطوط گاز، شاهد فاجعه ای جبران ناپذیر در اصفهان خواهیم بودو پدیده فرونشست زمین در برخی مناطق اصفهان همچون دشت دامنه با تخریب مناطق مسکونی پیش رفته است، البته در برخی مناطق حساس مطالعات و کار اجرایی در زمینه فرونشست زمین انجام شده است و استانداری و شرکت آب منطقه ای اصفهان پیگیر طرح هایی برای مقابله با این پدیده هستند.

آیا ث میراث بجا مانده از نیاکان ما که شهره جهان است ونام اصفهان را پر آوازه کرده اگر با این خطر مواجه شود چه باید اندیشید؟

باید توجه به امنیتی بودن فرونشست زمین در برخی مناطق و بررسی و مطالعات لازم در این باره انجام شود،اما برخورد با این پدیده نیازمند عزمی ملی بوده و آنچه مشخص است؛ هنوز کار اساسی برای مقابله با پدیده فرونشست زمین نشده است ؟! و در این راستا نیازمند جریان دائمی زاینده رود و همچنین جلوگیری از برداشت از سفره های آب زیرزمینی است ودر خصوص رسیدن ترک ها و آثار فرونشست زمین به منطقه مسکونی، و بناها و پل های تاریخی اصفهان باید گفت: طی هشت سال گذشته براساس جمع آوری اطلاعات حاصل از حفر بیش از  ۲۵۰  گمانه شناسایی، چاه های آب و مطالعات ژئوفیزیک و گزارش بررسی مدیریت بهره برداری از منابع آب زیر زمینی و در نهایت تهیه مدل سه بعدی عمق سنگ بستر دشت اصفهان برخوار مشخص شد که عمق سنگ بستر از حالت رخنمون در دامنه های کوه همچون کوه صفه تا عمق حداکثر ۲۸۰ متر در منطقه حبیب آباد متغیر است ودر مرحله بعدی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی خاک از جمله قابلیت تغییر شکل پذیری خاک تحت اثر بارگذاری به صورت آماری تعیین شد؛ احداث سازه و یا افت آب زیرزمینی مواردی از بارگذاری خاک است.

آیا میزان فرونشست در اصفهان بیش از توان تحمل سازه ها وساختمان ها است؟

بله باتوجه به اینکه عمق آبرفت در میدان نقش جهان برابر ۱۰۰ متر است و افت سطح آب زیرزمینی به دلیل برداشت های بی رویه، پتانسیل در این ناحیه تقریبا تا ۵۰ سانتیمتر وجود دارد و این عدد بسیار بیشتر از توان تحمل تمام سازه های موجود در این منطقه است وهمچنین براساس نتایج  مدل سازی های انجام شده در آبرفت به ضخامت ۲۸۰ متری منطقه حبیب آباد اصفهان، پتانسیل فرونشست در این ناحیه تقریبا  ۱۹۵ سانتیمتر خواهد بود واز سوی دیگر سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور حداکثر نرخ سالانه فرونشست دشت اصفهان را ۱۸.۴ سانتیمتر اعلام کرده، در حالیکه نشست مجاز برای ساختمان ها با پی منفرد و مصالح بنایی تقریبا ۲.۵ سانتیمتر است.

آیاخروجی های مدل سازی عددی و نتایج حاصل از اندازه گیری میزان فرونشست حاکی از ارقام نشست بسیار بیش از مقادیر استاندارد در طراحی سازه ها است؟

درست با توجه به اینکه افت سطح آب های زیرزمینی سبب ایجاد فرونشست می شود ممکن است بخشی ترک های سازه های تاریخی مربوط به سازه،  انبساط و انقباض حرارتی باشد، اما قطعا تمام ساختمان ها از جمله بناهای تاریخی و پل های تاریخی اصفهان آثار فرونشست زمین را تاکنون تجربه کرده اند و یا در آینده نیز مقادیر بیشتری از فرونشست را  تجربه خواهند کردوبه طور قطع اگر سطح آبخوان اصفهان پایین تر از این برود، ترک های فرونشست دیگر به صورت ثابت باقی نمی مانند، بنابراین امروز بخشی از ترک های موجود بر پل های تاریخی ناشی از افت آب است و با پیشروی فرونشست، بر تعداد این ترک ها اضافه خواهد شد.

جناب حاجی احمدی بفرمائید اگر وضع به همین منوال پبش برود چه خواهد شد؟

بله اگر برخی اصرار بر ساده انگاری اثرات این پدیده دارند باید علاوه بر بررسی دقیق نرخ افت سالانه سطح آب زیر زمینی و فرونشست، اثرات مخرب آن بر سازه ها، تاسیسات زیر بنایی، سازه های تاریخی، محیط زیست را مشخص و راهکار مناسب کاهش و حذف این پدیده مخرب را در برنامه ریزی های کلان شهری در اولویت قرار دهند واز شاخصه های شهر زیست پذیر که از دغدغه های مهم ما است، این است که شهر از لحاظ نظام مهندسی به درستی تکمیل شده، بیشترین بهره وری را داشته و از لحاظ زیرساخت های شهری با کمترین خطرریزش مواجه باشد.محور کار ما حقوق شهروندی است که بخش بسیار زیادی از آن را می توان در نظام مهندسی ساختمان جستجو کرد. کیفیت،‌ نظم، دارا بودن زیرساخت ها از شرایط اولیه از مصادیق حقوق شهروندی در سازمان نظام مهندسی است وما در دادکستری به این موضوع اهمیت ویژه ایی می دهیم.

جناب آقای مهندس با توجه به نزدیک بودن انتخابات هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان به نظر شما عمده ترین مطالبات اعضا از هیئت مدیره جدید چیست ؟

با توجه به رسالت سازمان نظام مهندسی در خصوص تنسیق امور مهندسین و همچنین حمایت از اعضا به نظرم عمده ترین خواسته های اعضا به مسئله معیشت آنها برمی‌گردد. که البته انتظاری به حق است .یک مهندس بعد از سالها تلاش و تحصیل انتظار دارد بتواند از حاصل تلاش خود بهره برداری کند. اینکه هیئت مدیره بتواند ظرفیت‌های متفاوت و گسترده‌ای را جهت اشتغال اعضا فراهم کند جز اولین مطالبات مهندسان عضو خواهد بود. این ظرفیت‌ها می‌تواند در بحث مجریان ذیصلاح مباحث مرتبط با نگهداری و تعمیرات ساختمان و موضوعات متعدد دیگری باشد ،که تا کنون مغفول مانده است.

 نظام مهندسی ارتباط مستقیم با مردم  داردبفرمائید چگونه می توان این ارتباط را دو سویه کرد ؟

درست است مسئله دیگر اجرای شفافیت و عدالت است.  طبیعی است یک مجموعه با این پتانسیل و گردش مالی که دارد از یک طرف با مردم در ارتباط است و از سوی دیگر با دستگاه‌های اجرایی دیگر و عمده بار مسئولیتی آن نیز بر عهده مهندسین ناظر است توقع به جایی است که  اعضابخواهند آن چه در سازمان می گذرد را در یک اتاق شیشه ای مشاهده کنند، علاوه بر این می خواهند که بدانند چطور برای آنها تصمیم‌گیری می‌شود، می خواهند  در این تصمیم گیری نیز مشارکت فعال داشته باشد.  طبیعتاً از ثمرات شفافیت می‌تواند نظارت مهندسین عضو بر سازمان و همچنین دستیابی به عدالت مد نظر اعضا در بهره‌مندی از ظرفیت‌های سازمان باشد.

آیا نظام مهندسی  توانسته تکریم اعضا را درحفظ جایگاه حرفه‌ای مهندسین سازمان و جامعه حفظ کند ؟

وقتی که اعضا به سازمان مراجعه می‌کنند باید حس کنند که به یک پشتیبان و حامی رجوع کرده اند و اطمینان داشته باشند که سازمان، با تمام وجود از حقوق آنها دفاع خواهد کرد و هر کس ممکن است دچار خطا و اشتباه گردد و حرفه مهندسی هم جدای از این کلیت نیست لذا فکر می کنم بتوان این  فضا را بهبود بخشید .

 باتشکر از اینکه در این گفت وگوشرکت کردید، در پایان اگر صحبت خاصی دارید بفرمایید ؟

تشکر می‌کنم از فرصتی که در اختیار بنده قرار دادید و از همه مهندسین عضو سازمان درخواست می کنم در روز پنج شنبه ۸ مهر ماه با حضور خود در انتخابات و انتخاب آگاهانه خودشان پایه‌گذاری همفکری و تحول در خانه دوم خود باشد.