نبودن صنایع تبدیلی کافی، سیاستهای صادراتی مناسب و ورود دیرهنگام مراکز دولتی برای خرید محصول کشاورزان سه عاملی است که باعث گلایههای باغداران و دورریزی محصولاتشان شده است. مشکل باغداران و به ویژه سیبکاران مناطق آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی تنها مربوط به امسال نیست، سال گذشته هم چنین مشکلی داشتند و در سالهای قبلتر هم به تناوب چنین مشکلاتی را شاهد بودیم که در سالهای پرمحصول بیشتر خود را نشان میدهد، اما در این سالها دولت تلاش نکرده است فکری برای مازاد تولید سیب کند. بگذریم از اینکه به رغم فراوانی محصول، این سیبها همچنان به قیمت گران به دست مصرفکننده میرسد.
قصه پرغصه سیبکاران هر ساله در این ایام رسانهای میشود و بدون اینکه راهحلی برای رفع آن ارائه شود، به مرور زمان به فراموشی سپرده میشود. در سالهای گذشته، دورریزی محصولات کشاورزی در محصولات صیفی بیشتر رایج بود، این بار نوبت به محصولات باغی سوق یافته است و باغداران را متضرر میکند، به علاوه ضریب امنیت غذایی هم کاهش یافته و منابع آب و خاکی که برای به عمل آمدن آن استفاده شده بود، همه به باد میرود، مصداق بارز آن سیبهای صنعتی است که این روزها اگر کسی گذرش به استانهای غربی بیفتد، کنار جادهها مشاهده خواهد کرد.
در چند روز گذشته باغداران غرب کشور و منطقه دماوند از وجود انبوه سیب صنعتی که خریداری برای آن پیدا نمیشود، انتقاد کرده اند، آنطور که در فضای مجازی و گزارش صدا و سیما منعکس شد، سیبهای فلهای انباشته شده و در حال فساد بودند. سیبهای صنعتی که به سیبهای جادهای هم معروف است، معمولاً میوههای خسارتدیده و افتاده روی زمین است که باید بیشتر به صنایع تبدیلی هدایت شود. مشکل باغداران و به ویژه سیبکاران مناطق آذربایجانشرقی و آذربایجان غربی تنها مربوط به امسال نیست، سال گذشته هم چنین مشکلی داشتند و در سالهای قبلتر هم به تناوب چنین مشکلاتی را شاهد بودیم که در سالهای پرمحصول بیشتر خود را نشان میدهد. اما چرا این اتفاقات هر سال تکرار میشود و راهکاری هم برای آن نیست؟ در کشور بیش از ۵میلیون تن سیب تولید میشود که بیش از نیاز است و باید صادر شود یا در صنایع تبدیلی و تکمیلی با تبدیل به مواد مصرفی دیگر ارزش افزوده پیدا کند که در هر دو مورد مشکل وجود دارد. نه صنایع به حد کافی است و نه صادرات مکفی وجود دارد.
غلامرضا بابایی، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت آذربایجانغربی با تأیید این موضوع در گفتگو با فارس با بیان اینکه در کشور ۲۵۰هزار هکتار باغ سیب وجود دارد، بیان کرد: از این مقدار ۶۰هزار و ۴۷۰ هکتار در آذربایجانغربی است که پیشبینی میشود از باغات سیب کشور ۴/۴ میلیون تن و از باغات سیب درختی این استان نیز یکمیلیون و ۲۷۰هزار تن سیب برداشت شود.
این مقام مسئول خاطرنشان کرد: با توجه به آمار ارائه شده از سوی جهاد کشاورزی در سال ۱۳۹۹ در جهان ۸۷میلیون تن سیب درختی تولید شد که بیش از یکمیلیون تن آن مربوط به آذربایجانغربی است. بنابراین این آمارها گویاست که تولید سیب در کشور به خوبی انجام، اما درباره بازار آن کوتاهی میشود که صادرات میتواند مهمترین عامل تنظیم عرضه و تقاضای بازار و قیمت باشد، با این حال تنها ۲۳۵هزار تن سیب درختی به ارزش ۷۲میلیون دلار صادر میشود.
جولان دلالان و ورود دیرهنگام سازمانهای مسئول
دلالان همیشه در کمین نشستهاند تا محصول کشاورز را با قیمت اندک خریداری و به قیمت چند برابر بفروشند، در حقیقت درآمد اصلی به جیب آنها میرود، در این میان سازمان تعاون روستایی که مسئولیت خرید توافقی محصول کشاورزان را به عهده دارد، بسیار دیر به خرید وارد میشود.
چندین هفته است که باغداران استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و شهرستان دماوند از مازاد تولید و نبود خریدار و فساد محصولات میگویند، اما سازمان تعاون روستایی اخیراً گفته است وارد خرید توافقی میشود. محمدمهدی شهریاری، استاندار آذربایجانغربی با تأکید بر اهتمام جدی سازمان تعاون روستایی در خرید تضمینی سیب صنعتی اظهار داشت: برای حذف رانت و دلالی و رسیدن سود واقعی به باغداران ایستگاههای خرید سازمان تعاون روستایی باید افزایش یابد.
وی با اشاره به تعیین قیمت هزار و ۴۶۰ تومان برای خرید تضمینی سیب صنعتی گفت: انتظار میرود برای سامانبخشی به این روند کارخانجات کنسانتره هم ورود داشته باشند. استاندار آذربایجانغربی افزود: همه تلاش دستگاههای مربوطه باید به سمت حذف دلالی و بهره بردن باغداران از سود واقعی معطوف باشد.
وی با اشاره به افزایش تولید سیب در استان بر لزوم اتخاذ تمهیدات لازم برای تسهیل روند صادرات نیز تأکید کرد.
قیمتی که دولت میخرد پایین است و کشاورز تمایل به فروش ندارد
کشاورزان شهرستان دنا در نشستی که با فرماندار شهرستان داشتند با بیان اینکه تولید یک کیلوگرم محصول سیب درختی برای آنها به قیمت تحمل هزینههای سرسامآور از پی تورم حاکم بر اقتصاد کشور تمام میشود، تأکید داشتند: هزینه تمام شده یک کیلوگرم سیب درختی در ۱۰ ماه دوره پرورش ۲ هزارو ۵۰۰ تا ۲ هزارو ۷۰۰ تومان در سال ۱۴۰۰- ۱۳۹۹ تمام شده است، این در حالی است که دولت قیمت هر کیلو سیب صنعتی را هزارو ۵۰۰ تومان برای خرید توافقی تعیین کرده است.
ورود دیرهنگام مراکز دولتی به خرید سیب توافقی
چندین هفته است که انتقادهای سیبکاران و بر باد رفتن سرمایه و محصولشان نقل رسانههاست، اما امروز سازمان تعاون روستایی گفته که به خرید سیب اقدام میکند، این در حالی است که کلی محصول فاسد شده یا در تله بزخری دلالان حبس شده است. ورود این سازمان به نوشدارو پس مرگ سهراب بسیار شبیه است و بهتر است به جای علائم درمانی پس از بروز مشکل، پیشبینی و اقدام زودهنگام کند. سرپرست سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران گفت: از امروز عملیات خرید سیب صنعتی و درجه ۳ از باغداران غرب کشور آغاز میشود که بخشی هم به کشورهای ترکیه و روسیه صادر خواهد شد. وی تصریح کرد: ۲۳واحد فعال فرآوری آبمیوه و ۱۲واحد کنسانتره میوه با حداقل ظرفیت جذب ۴۸۰هزار تن میوه در استان وجود دارد.
علت این مشکلات عمدتاً نبود سیاستهای صادراتی و نیز کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی در داخل است.
