سرویس بین الملل جوان آنلاین: کمیسیون مشترک برجام دیروز جدیدترین نشست عادی سه ماهانه خود را برگزار کرد، نشستی که هم روسها و هم اروپاییها گفتهاند که میخواهند از آن پلی بزنند برای بازگرداندن امریکای بایدن به برجام. بایدن و تیم او تا کنون سیگنالهای متفاوتی درباره بازگشت به برجام فرستادهاند. خود بایدن گفته به برجام بازخواهد گشت تا آن را مبنای توافقی قویتر با ایران قرار دهد، ولی برخی از همتیمیهای او مانند جیک سالیوان که خود معمار برجام هستند، ترجیح دادهاند به جنبههای ایجابی نگاه کنند. با وجود همه اینها، هرچه بایدن خود را نزدیکتر به کاخ سفید احساس میکند، دلیل بیشتری برای بازگشت سختتر به برجام به دست میآورد.
چند منبع دیروز به آسوشیتدپرس و سیانان گفتند، مایک پمپئو، وزیر امور خارجه دولت ترامپ قرار است با آنتونی بلینکن، نامزد وزیر امور خارجه در دولت جو بایدن دیدار کند. سی. ان. ان با نقل قول از سه منبع، نوشته که آنتونی بلینکن به شکل آزمایشی برنامهریزی کرده تا امروز (پنج شنبه) دیداری رو در رو با پمپئو داشته باشد، این دیدار به فاصله چند روز بعد از نشست مجمع انتخابکنندگان برگزار میشود که پیروزی بایدن را در انتخابات تأیید کرد، هرچند ترامپ هنوز هم تن به شکست نمیدهد. دیدار پمپئو با بلینکن پشت درهای بسته، بر اساس گزارشها برای اینکه ۱۵ دقیقه طول بکشد برنامهریزی شده، اما یکی از منابع سی. ان. ان گفت، وزارت امور خارجه امریکا این نشست را یک گام مثبت رو به جلو در نظر میگیرد. پیشتر نیز الیوت آبرامز، نماینده امریکا در امور ایران از رایزنی مقامهای دولت «ترامپ» با تیم «جو بایدن» درباره توافق هستهای برجام خبرداده و در مصاحبهای با روزنامه صهیونیستی «تایمز اسرائیل» گفته بود: «ما فکر میکنیم برجام، توافقی به شدت معیوب بود. نظرمان با نخستوزیر بنیامین نتانیاهو درباره این توافق یکی است.»آبرامز گفته بود «سعی میکنیم مجابشان کنیم که الان سال ۲۰۱۵ نیست. نزدیک سال ۲۰۲۱ قرار داریم و خیلی چیزها عوض شدهاند، بنابراین، فرمولهایی که شما فکر میکردید برای مذاکرات اولیه برجام خوب بودند الان چندان خوب نیستند. الیوت آبرامز البته این را هم گفته بود که پیشبینی شخصی او هم این است که فکر نمیکند دولت بایدن تمامی تحریمهای وضعشده از سوی ترامپ علیه ایران را رفع کند. دیروز برایان هوک که پیش از آبرامز سمت نماینده امریکا در امور ایران را یدک میکشید هم از دولت بایدن خواست با ایران سازش نکند: «نظر من این است که اگر دولت بایدن سیاست تطابق (سازش) با ایران را در پیش بگیرد و شرکایمان را در منطقه نادیده بگیرد، دیگر توافقات صلح بیشتری (میان رژیم صهیونیستی و کشورهای دیگر) حاصل نخواهد شد.»
پوسته توافق
تلاشها در داخل امریکا به یک طرف، به نظر میرسد در خارج نیز تلاشها برای متقاعد کردن بایدن و تیم او ادامه دارد با این هدف که آنها بهرغم موضعگیریهای اولیه، متقاعد شوند که آسان به برجام برنگردند. در حالی که «میخائیل اولیانوف» نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی قبل از نشست دیروز کمیسیون مشترک برجام در توئیتی چگونگی حفظ برجام را محور اصلی این نشست اعلام کرد و از بررسی نقش امریکا در این خصوص (ظاهراً منظور دولت بعدی است) خبر داد، کمیته روابط خارجی پارلمان انگلیس در گزارشی که ظاهراً دیروز منتشر شده، از دولت جانسون خواسته اقداماتی را علیه جمهوری اسلامی در پیش بگیرد و به دنبال جایگزینی برای برجام باشد. این کمیته توافق هستهای ایران و ۱+۵ را «پوستهای از یک توافق» توصیف کرده و از وزارت خارجه انگلیس درخواست کرده دستاوردهایی که جایگزین برجام قرار است حاصل آورد و همچنین نقش آتی انگلیس در هدایت و پیشبرد جایگزین برجام را مشخص کند: «دولت انگلیس باید برای جایگزین کردن برجامی که همچنین به مسائل امنیت منطقه نیز بپردازد، میانجیگری کند.» رئیس کمیته روابط خارجی پارلمان انگلیس ضمن انتقاد از برجام گفت: «برجام بهرغم آنکه اهداف و نیات خوبی داشته است، اما بر پایههای ضعیفی بنا شده است. به نظر میرسد که مرگ آرام توافق هستهای اجتنابناپذیر است و به دنبال اقدامات مجلس [شورای اسلامی ایران]، به نظر میرسد که در حال حاضر قابلترمیم نیست.»کمیته روابط خارجی پارلمان انگلیس همچنین خواستار اقداماتی با هدف درج نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی شده است. «حمید بعیدینژاد» سفیر ایران در لندن روز چهارشنبه در توئیتر در واکنش به این گزارش نوشت: «گزارش کمیتهای در پارلمان انگلیس پیرامون ایران، مصوبه و جمع بندی پارلمان انگلیس نیست و به مصوبه پارلمان هم تبدیل نخواهد شد.»به گفته بعیدینژاد، این گزارش در جمع بسیار محدودی با رهیافتی کاملاً خصمانه و بر مبنای تحلیل و توصیههای صهیونیستها و منافقین برای آخرین تأثیرگذاریها بر تحولات آینده تهیه شده و در این باره، او به نقش «تام توگندهات» هماهنگکننده تهیه این گزارش اشاره کرده که «بلندگوی منافقین و جریانهای برانداز است.»پیش از مجلس انگلیس، «هایکو ماس» وزیر امور خارجه آلمان هم دو هفته قبل، گفته بود که برجام دیگر یک توافق کافی نیست: «آلمان به جای توافق موجود که دیگر یک توافق کامل نیست به دنبال توافق هستهای جامع و گستردهتر با ایران است.»
بایدن: موشکی هم هست
در چنین اوضاع و احوالی، به نظر میرسد تیم بایدن انگیزههای کافی در این مورد دارد که با انحراف از موضع قبلی خود درباره بازگشت به برجام، از سخت بودن بازگشت به برجام صحبت کند. ولادیمیر چیژوف، نماینده روسیه در اتحادیه اروپا روز چهار شنبه به خبرنگاران گفت که «در زمان حاضر این شانس وجود دارد که ایالات متحده امریکا در دولت جدید این کشور به برجام بازگردد»، ولی بایدن اواسط این هفته هرچند مانند قبل از تصمیم ترامپ برای خروج از برجام انتقاد کرد، ولی این را هم گفت که مذاکره دوباره با ایران بسیار دشوار است. او گفت ترامپ با خروج از توافق اتمی، کمک کرد که ایران ذخایر هستهایاش را افزایش دهد: «مسئله موشکهای بالستیک هم وجود دارد. ما نمیتوانیم به ایران اجازه دهیم که سلاح اتمی داشته باشد. ما نمیتوانیم این کار را به تنهایی انجام دهیم به همین دلیل من میخواهم عضوی از یک گروه بزرگ باشم که نه تنها با ایران بلکه با روسیه، چین و طیف گستردهای از موضوعات برخورد کند.»مجموع این تحولات میتواند مؤید این نظر جان مرشایمر، استاد روابط بین الملل دانشگاه شیکاگو باشد که چند روز قبل در سخنرانی خود برای مؤسسه امور بینالملل و اروپا (IIEA) مناسبات دو طرف را مسموم شده خواند و گفت که احتمال بازگشت بایدن به برجام کم است. او گفته در حال حاضر ایالات متحده یک سیاست بسیار سرسختانه و لجبازانهای در قبال ایران دنبال میکند و دولت بایدن سر و صدای زیادی درباره اهمیت استقرار مجدد برجام و برگرداندن امریکاییها به این توافق و احیای وضعیت موجود (قبل از خروج امریکا از برجام) انجام داده است. با این حال او گفته است: «من فکر نمیکنم که چنین چیزی اتفاق بیفتد، به نظر من روابط بین دو طرف آنقدر مسموم شده است که برای من تصور اینکه ما بتوانیم این موجود زمین خورده و از بین رفته (برجام) را دوباره سر پا کنیم، سخت است.»
