باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا رسماً اعلام داشته که، آمریکا از طرح استقرار سامانه و سیستم دفاع موشکی مصوب قبلی خود در کشورهای چک و لهستان واقع در اروپای شرقی، صرفنظر کرده و این طرح را ملغی میکند. ضمن اینکه به منظور جایگزین این سیستم، ذکر شده سیستم پیشرفتهتری را ایجاد خواهد کرد با این شرط که نظر روسیه نیز در آن در نظر گرفته شود.
ملاحظه:
1- از ابتدای طرح موضوع ایجاد و استقرار سیستم سامانه دفاع موشکی آمریکا در دولت جورج بوش در اروپای شرقی تا به امروز، این موضوع به یکی از چالش بر انگیزترین موضوعات مورد بحث بین این کشور و روسیه تبدیل شده بود. باراک اوباما بهرغم قولهای قبلی داده شدهاش در دوران تبلیغات انتخاباتی و قبل از انتخاب شدنش به عنوان رئیس جمهور، اما پس از روی کار آمدن با الفاظ و بهانههای مختلف همان روند ترسیم شده قبلی را ادامه داده و در واقع نتوانسته بود هیچ بهبود جدی و عملیای را در روابط آمریکا با روسیه ایجاد کند، روابطی که از نیمه دوم دوره دوم ریاست جمهوری جورج بوش به بهانههای مختلفی بهویژه همین سامانه دفاع موشکی، روبه سردی گرائیده است، به طوری که عدهای فضای سالهای اخیر بین روابط دو کشور را با فضای موجود در دوران جنگ سرد مقایسه کرده و آن را تداعیگر آن دوران میدانند.
2- البته این فضای سرد به وجود آمده محدود به این موضوع نبوده، بلکه موضوعات دیگری نیز همچون: یکهتازیهای سیاسی و امنیتی آمریکا در صحنههای عراق و افغانستان، مسأله کوزوو، حمایت صریح و آشکار و دولتسازیهای انجام شده توسط آمریکا در همجوار مرزهای روسیه، بهویژه در گرجستان و اوکراین، مسائل موجود در بالکان و بهویژه شناسایی استقلال کوزوو، گسترش ناتو به شرق و به سرحدات روسیه، حمایت آمریکا از برخی از مخالفان حاکمیت فعلی در روسیه و همچنین بحثها و موضوعات مطروحه پیرامون نقض حقوق بشر در روسیه و چالشهای پدید آمده مابین روسیه و اتحادیه اروپا، که آمریکا در تحریک اروپاییها از نظر روسها مقصر است و موارد دیگری از این قبیل در پدید آمدن این فضا، که عمده آنها محصول عملکرد دولت قبلی آمریکا و جورج بوش است، دخیل هستند.
دورنما و تحلیل:
1- این اقدام، قدم سوم آمریکاییها در دوران اوباما در جهت حرکت به سوی تنشزدایی با روسیه محسوب میشود، قدم اول- اعلام نمادین وزیر امور خارجه آمریکا در حضور خبرنگاران با فشار دادن دکمه «ریست» در روابط دو کشور بود، قدم دوم- تفاهم آمریکاییها با روسیه در استفاده از فضای این کشور از ترانزیت و تردد هواپیماهای آمریکا و متحدین آن به افغانستان و بالعکس بود، قدم سوم- نیز صرفنظر کردن از استقرار سامانه دفاع موشکی در اروپای شرقی، در این مقطع است.
2- برخی کارشناسان معتقدند که قدم برداشته شده فعلی توسط آمریکاییها، در واقع دست گذاشتن بر روی مهمترین موضوع مورد تنش در روابط دو کشور است و بدون تردید در صورت انجام و اجرا شدن، تأثیر مثبت و قابل توجهی را در روند همگرایی روابط دو کشور- حداقل بر روی موضوعات مشترک موردنظر- خواهد گذاشت.
ضمن اینکه بدون تردید این اقدام آمریکاییها محصول یک بده و بستان و معامله پشت پرده آنها بر روی یک یا چند موضوع مهم در روابط دو کشور یا در سطح بینالمللی است، موضوعی که روسها و آمریکاییها با وجهالمصالحه قرار دادن آن، موضوع بسیار مهم و در عین حال چالش برانگیز در روابط خود را حل و فصل کرده و به این سرعت و سادگی از میان برداشتهاند، موضوعی که مدتهاست به نقطه چالش برانگیز و حتی بحرانساز در روابط دو کشور تبدیل شده و همچنان لاینحل به پیش میرفت.
3- کارشناسان معتقدند که موضوع اصلیای که آمریکاییها بر سر آن با روسیه معامله و بده و بستان کردهاند موضوع ایران و بحث هستهای آن است، تا روسیه در قبال صرفنظر کردن آمریکا از موضوع مهم و به اصطلاح استراتژیک استقرار سامانه دفاع موشکی در اروپای شرقی، به صورت تمام و کمال با آمریکا و غرب به منظور تحت فشار قرار دادن ایران در بحث هستهای با آنها همراهی و حرکت کند.
نتیجه اینکه:
اوباما به واسطه وعدههای داده شده انتخاباتی قبلی خود و همچنین به منظور برون رفت از بحران اقتصادی بسیار وخیم و شدید گریبانگیر جامعه آمریکا، در این مقطع ناچار بود تا اقدامی را در خارج از مرزها انجام دهد تا به اصطلاح با انجام فرافکنی، توجه افکار عمومی خود و جهان را متوجه موضوع دیگری به غیر از ناکامیهای بسیار بهوجود آمده از پس از ریاست جمهوری خود در آمریکا کند. بنابراین با اعلام این اقدام و تاکتیک انجام داده، روغن ریخته را نذر امامزاده کرده و این مهم را که بیش از روسیه، آمریکا نیاز به انجام آن دارد را به روسیه و موضوع روابط خود با روسیه بفروشد و در ازای آن دست به معامله درشت و قابل توجهی در برخی موضوعات مورد اختلاف مابین خود و روسیه بزند. بدون تردید یکی از این موضوعات مهم، همراهسازی روسیه با آمریکا در قبال بحث هستهای ایران خواهد بود، که اگر این مسأله رخ دهد، بدون شک بازنده اصلی این معادله روسیه خواهد بود، چراکه آمریکا به ناچار دست به این اقدام زده و این روسیه است که در ازای اقدام اجباری آمریکاییها، تن به خواسته آنها میدهد.
