مطالبات کردها؛ اهرم فشار بایدن بر دولت عراق

«جو بایدن» معاون ریاست‌جمهوری عراق بار دیگر به طور سرزده وارد عراق شد و با مقامات سیاسی این کشور مذاکره و گفت‌وگو کرد. شکی نیست که تحولات سیاسی آینده عراق و صف‌بندی‌های سیاسی جدید در این کشور توجه بسیاری از کشورها به ویژه ایالات متحده آمریکا را به خود جلب کرده است، اما در راستای سفر غیرمنتظره بایدن به این کشور چند نکته قابل تأمل است. - جو بایدن در سفر قبلی خود به عراق چند موضع را مطرح کرد که برخی از آنها ناتمام ماند. موضوع اول مربوط به «روند سیاسی داخلی عراق» از جمله بحث نخست وزیری مجدد نوری المالکی و بحث قانون اساسی منطقه کردستان و اختلافات بغداد و اربیل بود و چگونگی استمرار نفوذ یا گسترش عملکرد سیاسی سفارت آمریکا و نظامیان آمریکا در عراق و ساماندهی احزاب و صف بندی‌های سیاسی برای انتخابات پارلمانی آینده این کشور نیز دومین موضوعی است که معاون اوباما در سفر قبلی خود به بغداد بر این موضوعات تکیه کرد. آمریکایی‌ها در بحث اول تلاش کردند که از لحاظ سیاسی نفوذشان را به گونه‌‌ای استمرار بخشند که همه کارها با نظارت و زیر نظر آنها انجام شود. نوری المالکی نیز با صراحت طی سخنانی هشدار داد که نظارت سیاسی و اشراف هیچ کسی را نمی‌پذیریم. نکته مهم اینکه بایدن به عنوان ناظر از طرف اوباما وارد عراق شد و پس از اینکه مالکی به تندی پاسخ اظهارات وی را داد، آمریکایی‌ها یک پله در بحث داخلی عراق سقوط کردند.- بر کسی پوشیده نیست که آمریکایی‌ها در راستای اهدافشان برای انتخابات پارلمانی آینده عراق با جریانات مختلف داخلی این کشور دیدار می‌کنند و تلاش‌های زیادی نیز برای سامان دادن به آنها انجام داده‌اند. همانطور که برای انتخابات پارلمانی کردستان عراق با احزاب وارد مذاکره شدند و NGO هایی به عنوان «شبکه شمس» برای نظارت سیاسی تبلیغاتی بر انتخابات ایجاد کردند، در عراق نیز به دنبال اعمال چنین عملکردی هستند. در واقع هم با سیاسیون کار کردند و هم تشکلی برای تأثیرگذاری بر روند انتخابات ایجاد کردند. در حال حاضر نیز تلاش دارند با چنین فعالیت‌هایی هم با همه احزاب عراقی وارد تعامل شوند، هم با سیاسیون عراقی کار کنند. چندی پیش نیز مقامات آمریکایی به طور غیررسمی از نوری المالکی خواسته بودند که ائتلاف یکپارچه را برهم زند و با این ائتلاف وارد تعامل نشود که نپیوستن وی به ائتلاف جدید التأسیس ملی نیز گواه این مدعاست. - موضوع سوم برای ورود سرزده بایدن به عراق بحث اختلافات بغداد و اربیل بر سر مسائل مختلف ازجمله کرکوک است. در این زمینه چون هم موضع نوری المالکی نخست وزیر و هم جریان عربی اعم از سنی و شیعه عراق محکم است و از طرف دیگر حکومت مرکزی نیز مخالف رفتار کردها بود، بایدن با مسعود بارزانی رئیس حکومت منطقه کردستان تلفنی صحبت کرد. معاون اوباما در این تماس به بارزانی فشار آورد که از انتخابات قانون اساسی بگذرد و از طرف دیگر نیز به نیروهای سیاسی در کمیسیون عالی انتخابات عراق چراغ سبز نشان داد که وانمود کنند شرایط برگزاری انتخابات برای قانون اساسی جدید در منطقه کردستان مهیا نیست و گرنه قرار بود انتخابات انجام شود. بنابراین در این روند نیز جو بایدن تلاش خود را به نفع حکومت مرکزی عراق به کار گرفت. در این سفر در واقع به عراق آمده تا بحث‌های سیاسی کردستان را پیگیری کند و به نفع کردها با مقامات سیاسی عراق وارد تعامل شود و در صف‌بندی‌های سیاسی عراق به نفع جریان کردها تلاش کند. در واقع بایدن تلاش دارد تا مالکی را در انتخابات پارلمانی آینده تحت فشار قرار دهد و در این راستا از هم‌پیمان وی یعنی کردها خواسته تا برای وصول مطالبات خودشان، حکومت مرکزی را تحت فشار قرار دهند و برای همراه کردن حکومت مرکزی بر حل مسائل خود با بغداد تأکید ورزند و امتیازهای لازم را در انتخابات آینده از دولت مالکی بگیرند. در حال حاضر نوری المالکی هنوز به ائتلاف ملی جدید عراق نپیوسته است و فشارهای سیاسی به وی نیز ادامه دارد تا خواسته‌های خود را تعدیل کند، نوری المالکی نیز که درصدد است تا یکبار دیگر نخست‌وزیری را به دست گیرد اما ائتلاف ملی جدید نیز بر این اعتقاد است که جریان نخست‌وزیری باید از روال عادی بگذرد و با وجود شخصیت‌هایی مانند ابراهیم جعفری در این ائتلاف، احتمال نخست‌وزیری مالکی کاهش می‌باید. بر همین اساس وی نیز تلاش دارد که در روزهای آینده با گروه‌های سنی وارد تعامل شود. عبدالحسین مشفق