شصت و چهارمين نشست سالانه مجمع عمومي سازمان ملل متحد عصر سهشنبه آغاز به کار كرد. اين مجمع از ميان شش رکن اصلي سازمان ملل تنها رکني است که همه کشورهاي عضو سازمان در آن شرکت دارند. اگر چه همه اعضاي سازمان ملل در آن از حق رأي برابر برخوردار هستند اما تصميمات مجمع جنبه توصيه آميز دارند. عموما بيشترين انتقادي كه از اين سازمان ميشود مربوط به قدرت شوراي امنيت است كه به راحتي ميتواند مصوبات مجمع عمومي را كه حدود 190 كشور در آن نظر ميدهند ناديده بگيرد. درباره چگونگي اين مسأله با «مهرداد عنادي»، كارشناس مسائل بين الملل گفت و گو كردهايم.
نقطه عزيمت و اهميت شصت و چهارمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد چيست؟نشستهاي سالانه مجمع عمومي سازمان ملل متحد فرصتي است براي ارزيابي كارنامه و عملكرد سازمان ملل بويژه شوراي امنيت و از طرفي ديگر فرصتي است براي پرداختن به چالشها و معضلات بينالمللي كه جامعه جهاني با آنها روبهرو است. در جلسه عمومي كه از اول مهرماه آغاز ميشود و به مدت يك هفته ادامه دارد روساي كشورها و يا وزيران خارجه و ديگر مقامات عالي رتبه از 192 كشور جهان در آن شركت كرده و ديدگاههاي خود را نسبت به چالشهاي موجود جهان مطرح ميكنند. شصت و چهارمين نشست سالانه مجمع عمومي در حالي شروع به كار ميكند كه موضوعات مختلف و متنوعي در دستور قرار گرفته است كه مهمترين آنها بحثهاي چگونگي مبارزه با تروريسم، مشكلات فلسطين و مسأله صلح در خاورميانه، تغييرات آب و هوايي كره زمين، بحران مالي جهان، بيماريهاي واگيري كه در جهان ساري است و. . . است كه مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت. آيا بحثهايي كه در مجمع عمومي ارائه ميشوند و بر اساس آنها تصميماتي نيز گرفته ميشود داراي ضمانت اجرايي خاصي هستند و آيا ميتوانند تاثيري بر تحولات نظام بين الملل بگذارند يا خير فقط سمبليك هستند؟ مجمع عمومي از يك جهت كه مهمترين موضوعات بينالمللي را مورد توجه قرار ميدهد و از سويي مهمترين ركن دموكراتيك سازمان ملل است، براي جامعه جهاني ساز و كار مناسب و مفيدي است. اما اشكال اساسي كه از بدو تاسيس سازمان ملل متوجه عملكرد مجمع عمومي بوده اين است كه بيشتر مصوبات اين مجمع حالت توصيهاي دارند و الزامي براي اجراي آنها وجود ندارد. اين مسأله مهمترين نقطه ضعف مجمع عمومي است به گونهاي كه بسياري بر اين عقيده هستند كه اين مجمع ماشين صدور قطعنامههايي است كه ضمانت اجرايي ندارند. اما در كنار اين ديدگاه ديگري وجود دارد. بسياري از حقوقدانان معتقدند كه در هر حال مجمع عمومي به عنوان وجدان جمعي جهاني وقتي موضوعي را مورد توجه قرار ميدهد و در مورد برخي از موضوعات قطعنامههايي با آراء بالا به تصويب ميرساند، نشان ميدهد كه يك اراده بينالمللي وجود دارد كه خواستار تغيير وضع موجود و حل و فصل مسائل جهاني است از اين خيلي رو هم نميتوان گفت كه بي تاثير است.
حضور جمهوري اسلامي ايران را در اين نشست چگونه ارزيابي ميكنيد؟ايران در نشستهاي سالانه مجمع عمومي از بدو پيروزي انقلاب اسلامي حضور فعال داشته و تلاش كرده است ديدگاهي را ترويج كند كه بحث صلح بر مبناي عدالت، امنيت دست جمعي، ضرورت مشاركت جمعي، حل و فصل مسائل بينالمللي و مخالفت با يكجانبه گرايي از مهمترين آنها است. از طرفي ديگر جمهوري اسلامي ايران همواره تأكيد كرده است كه قدرت و كارايي مجمع عمومي سازمان ملل بايد افزايش پيدا كند و حتي تأكيد كرده است كه تصميمات مجمع از ضمانت اجرايي برخوردار شود كه در مقابل شوراي امنيت حرفي براي گفتن داشته باشد.
گفت و گو:رضا پويا 
