فرهاد همتی *
در چند روز اخیر تحلیل های متعددی درباره چرایی استعفای چهار مقام ارشد افغانستان مطرح شده است . در مجموع می توان آنها را در سه دیدگاه مختلف بیان کرد:
1- اختلاف نظر واشنگتن ولندن درمدیریت آینده افغانستان:
برخی کارشناسان براین باورند که استعفای آقای "اتمر" به نوعی بیانگر اختلاف نظر آمریکا وانگلیس در مدیریت آینده افغانستان است . به بیان دیگر با آمدن" زلمای خلیل" به عنوان نماینده آمریکا در افغانستان، " حنیف اتمر" باهدایت و حمایت انگلیس استعفا داد ه است . در واقع "حنیف اتمر" با استعفای خود به دنبال انتخابات ریاست جمهوری سال 2019 و رقابت با اشرفغنی است.
2- مهندسی انتخابات آینده افغانستان:
از منظر برخی دیگر از کارشناسان ، این استعفاء در واقع "استعفاء نمایشی" است و به صورت هماهنگ شده با دولت افغانستان صورت گرفته است .به باور این دسته از کارشناسان ، دولت آمریکا با نزدیک شدن ایام انتخابات افغانستان به آرایش جدید ی برای مدیریت انتخابات پیش روی افغانستان دست زده است و گمانه زنی ها برای انتصاب مجدد زلمای خلیزاد به عنوان نماینده ویژه آمریکا در کابل در این چارچوب قابل تحلیل است .
3- اختلاف نظر در دولت افغانستان:
به اعتقاد برخی دیگر کارشناسان سیاسی ، دلیل استعفای همزمان چهار نفر از مسئولان عالیرتبه امنیتی در دولت افغانستان به خصوص آقای اتمر به دلیل اختلاف نظر آنها با دولت «محمد اشرفغنی»، رئیس جمهوری افغانستان است . موضوعی که در متن استعفانامه " اتمر " نیز به آن اشاره شده است.
نتیجه گیری
اگرچه برخی تحلیلگران استعفای چهار مقام ارشد سیاسی – امنیتی افغانستان را محصول ضعف وناکارآمدی دولت وحدت ملی تحلیل می کنند .اما در مجموع به باور اکثر ناظران سیاسی تحولات اخیر در افغانستان حاکی از تحرکات بازیگران غربی به ویژه آمریکا برای مدیریت انتخابات آینده افغانستان است . در واقع استعفای مقامات ارشد افغانستان در شرایطی است که این کشور در 7ماه آینده با دو انتخابات مهم پارلمانی و ریاست جمهوری روبرو است. از منظر اغلب کارشناسان سیاسی رفتن "حنیف اتمر" دقیقا با آمدن "زلمی خلیلزاد"مصادف شده است. واقعیت این است که همچنانکه " حنیف اتمر" در چهار سال گذشته مغز متفکر ارگ محسوب می شد و بسیاری از اقدامات دولت در چهار سال گذشته به هدایت و مدیریت وی صورت گرفته است ، آمدن"خلیلزاد " نیز به مثابۀ رهبری یک پروسه جدید در افغانستان است چرا که "خلیزاد" در سالهای اخیر نقش کلیدی در اجلاس بن، انتخابات ریاست جمهور ی ادوار گذشته افغانستان وتوافقنامه امنیتی آمریکا-افغانستان را در کارنامه خود دارد . به بیان دیگر استعفای "حنیف اتمر" از مشاوریت امنیت ملی، به معنای یک پایان کار وی نیست بلکه به معنای آغاز یک روند دیگر است که آنرا "زلمای خلیلزاد" مدیریت خواهد کرد . درواقع استعفای "حنیف اتمر " با یک تقسیم کار و با هماهنگی ارگ برای مهندسی انتخابات ریاست جمهوری صورت گرفته است.
*کارشناس مسائل آسیا
