میگویند گردشگری سلامت از زمان یونان و روم باستان وجود داشته و سپس به بسیاری از کشورهای اروپایی و نقاط دیگر دنیا توسعه یافته است. از زمان باستان، افراد زیادی به منظور فراغت روحی و درمان به مجاورت رودخانهها و آبهای معدنی میرفتند. به همین خاطر آبهای گرم از قدیمالایام با آرامش و تجدید قوای جسمی و روحی انسان همراه بوده است. استفاده کنندگان از اینگونه آبها، قرنهاست که در آبهای گرم آبتنی میکنند و از آب چشمههای معدنی مینوشند. با این حال ایران با دارا بودن صدها رودخانه و آب معدنی و درمانی و حتی دریاچههایی با ویژگیهای مداوای بسیاری از دردها از این کاروان عقب مانده و تازه از هر گوشه کشور میشنویم که مسئولان خواستار توجه ویژه به بحث سلامت در حوزه گردشگری و توریست درمانی هستند.
شواهد و آثار فراوانی از اهمیت آبهای معدنی و گرم نزد ایرانیان وجود دارد. بهویژه دستهبندیهای بوعلی سینا که این مناطق را به آسایشگاههای معنوی، چشمههای درمانی و آبهای گرم تقسیم کرده و نحوه استفاده از هر دسته را مورد بررسی قرار داده، نشان از اهمیت علمی این گونه مناطق نزد ایرانیان است. پیش از آن نیز یادگارهای باقیمانده در شهر نیشابور نشاندهنده نظام کانالکشی سنگی برای انتقال آب چشمه معدنی به نزدیکی معبد آناهیتا است. چشمههای معدنی مناطق مختلف ایران دارای بیش از ۳۰ عنصر معدنی از قبیل: منیزیم، پتاسیم، سولفور، کلسیم و ... هستند و برخی از آنها خواص رادیواکتیویته دارند.
در همین راستا مدیر شبکه بهداشت و درمان آستارا، راهاندازی توریسم سلامت را از الزامات ارائه خدمات پزشکی در این شهر مرزی و بندری دانسته و با اشاره به اینکه همه ساله بیش از ۸۰۰ هزار نفر اتباع کشورهای خارجی در مرز زمینی آستارا تردد میکنند، میگوید: «راهاندازی توریسم سلامت از اولویتهای ارائه خدمات پزشکی در این شهر مرزی و بندری است و باید بیش از پیش روی آن تمرکز داشته باشیم.»
دکتر شهرام حسیننژادی با بیان اینکه آستارا دارای سه مرز زمینی، ریلی و دریایی است، ادامه میدهد: «باید شرایط را طوری مهیا کنیم که اگر اتباع خارجی که در عناوین گردشگر، زائر، بازرگان و سایر موارد وارد شهرستان میشوند، بتوانند در صورت نیاز از خدمات پزشکی بهرهمند شوند.»
آستارا آماده پذیرش بیماران خارجی
هم اکنون فرصتهای خوبی برای جذب گردشگر در حوزه سلامت در آستارا به وجد آمده است و در همین رابطه میتوان به بیمارستان شهید بهشتی این شهر اشاره کرد. مدیر شبکه بهداشت و درمان آستارا با اشاره به اینکه مقدمات و اقدامات اولیه راهاندازی توریسم سلامت در بیمارستان شهید بهشتی آستارا فراهم شده است، میگوید: «این مهم در صورت تجهیز سایر بخشها به شکل رسمی افتتاح و مورد استفاده قرار میگیرد.»
وی از درمان و جراحی اتباع سایر کشورها از قبیل: جمهوری آذربایجان و عراق در این بیمارستان و سایر مراکز درمانی شهرستان به عنوان نقطه قوت نام برده و ادامه میدهد: «ارائه خدمات پزشکی و جراحی گردشگر ۲۹ ساله عراقی که به همراه یک تور گردشگری از اردبیل عراق به جمهوری اسلامی ایران و آستارا سفر کرده بود، از دیگر اقدامات بخش بهداشت و درمان شهرستان بود.» حسین نژادی با تأکید بر اینکه بیمار پس از جراحی و بهبودی از بیمارستان مرخص میشود و میتواند مدتی هم در شهر اقامت داشته باشد، خاطرنشان میکند: «با راهاندازی توریسم سلامت و تجهیز اتاقهای عمل بیمارستان شهید بهشتی به تجهیزات پیشرفته، شهرستان آماده پذیرش بیمارانی شده است که برای مداوا از مرز آستارا وارد کشور میشوند.»
گردشگری پزشکی یا گردشگری درمانی حساسترین نوع گردشگری در بین تمام انواع گردشگریها است. زیرا به طور مستقیم با جان و سلامت گردشگر مرتبط است. در گردشگری پزشکی و سلامت سفرها عموماً برای درمان بیماری یا انجام عمل جراحی یا چک آپ سلامت گردشگر در کلینیکها و بیمارستانهای کشوری با امکانات پزشکی بالا و هزینههای درمانی مناسب انجام میگیرد.
با این حال نباید فراموش کنیم که بسیاری از کشورهای توریستی دنیا امروزه برای کسب درآمد، خدمات گردشگری درمانی ارائه میدهند، اما مطمئنا توانمندی یک کشور در علم پزشکی و خدمات درمانی برخلاف گردشگری تفریحی و ورزشی و… چیزی نیست که صرفاً با ساخت و ساز و صرف پول بدست آید. وجود پزشکان متبحر و با تجربه، سابقه علم پزشکی، وجود زیرساختهای درمانی و نظارتی، وجود بیمارستانها و کلینیکهای استاندارد، تجهیزات پزشکی کامل و به روز، همچنین وجود قوانین و نظارتهای پزشکی جزو زیرساختهای مهم درمانی یک کشور به شمار میروند، تا آن کشور بتواند در مرحله بعدی با ادغام خدمات اقامتی و گردشگری اقدام به فعالیت در زمینه گردشگری سلامت کند.
