مقامات امریکایی میگویند به دنبال تغییر رژیم در ایران نیستند، اما به موازات آن برنامههای منطقهای خود را برای تحت فشار گذاشتن ایران ادامه میدهند. گزارش یک رسانه غربی حاکی است که واشنگتن تلاش میکند ائتلافی متشکل از کشورهای عربی تشکیل دهد تا بتواند سیاستهای ایران را در منطقه مهار کند. این ائتلاف که سنگ بنای آن سال گذشته در ریاض گذاشته شد، قرار است در نشست آتی مقامات عربی در واشنگتن بررسی شود؛ اتئلافی که هزینه آن این بار نه فقط از سوی سعودیها بلکه از جیب همه اعراب باید پرداخت شود.
همزمان با تلاشهای مخفیانه دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا برای ایجاد ناآرامی و قطع صادرات نفتی ایران، تشکیل ائتلاف ضد ایرانی هم در دست بررسی است. رویترز روز شنبه گزارشی درباره تلاشهای دونالد ترامپ برای مقابله با سیاستهای منطقهای ایران منتشر کرد. رویترز نوشت: «مقامات امریکا و برخی کشورهای عربی میگویند که دولت دونالد ترامپ برای مقابله با گسترش نفوذ ایران در منطقه به طور مخفیانه به تلاش خود برای پایهگذاری یک ائتلاف سیاسی- امنیتی جدید متشکل از امریکا، شش کشور عرب حاشیه خلیج فارس، مصر و اردن ادامه میدهد». یک مقام آگاه در دولت امریکا گفت: «قبل از سفر سال گذشته ترامپ به ریاض، مقامهای عربستانی پیشنهاد بستهای برای همکاریهای امنیتی را مطرح کردند، اما طرح تشکیل این ائتلاف در آن زمان به جایی نرسید». منابع آگاه در برخی از این کشورهای عربی گفتند که «به تلاشها برای فعال ساختن مجدد این طرح آگاه هستند». در سفر ترامپ به عربستان سعودی در ژوئن ۲۰۱۷، که نشستی با حضور رؤسای ۱۷ کشور اسلامی برگزار شد، بر سر تشکیل یک مرکز مبارزه با تروریسم توافق شد، اما به مرحله عمل نرسید و تنها در حد حرف باقی ماند. رویترز در گزارش خود نوشته است: «ترامپ امیدوار است این موضوع را که اکنون آن را «ائتلاف راهبردی خاورمیانه» مینامد، در جریان نشست سران که قرار است در اکتبر آینده در واشنگتن برگزار شود، مورد بررسی قرار دهد». یک سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید مدعی شد: «این ائتلاف در نقش دژی در برابر تجاوزها، تروریسم و افراطگرایی ایران خواهد بود و ثبات را به خاورمیانه بازخواهد گرداند.». به نوشته رویترز، «این طرح که مقامات کاخ سفید و کشورهای عرب خاورمیانه آن را «ناتوی عربی» متشکل از متحدان مسلمان امریکا میخوانند، احتمالاً به تشدید تنشها میان امریکا و ایران منجر خواهد شد؛ دو کشوری که روابطشان از زمان آغاز ریاست جمهوری دونالد ترامپ بیش از پیش رو به وخامت رفته است.» مقامات واشنگتن، ریاض و ابوظبی با تکرار ادعاهای واهی خود، ایران را به بیثباتسازی منطقه، تحریک ناآرامیها در برخی کشورهای عربی از طریق گروههای نیابتی و تهدید فزاینده رژیم صهیونیستی متهم میکنند. این ائتلاف نظامی بر دو کشور عربستان سعودی و امارات به عنوان شرکایی مهم در روند همکاری با دولت ترامپ جهت مقابله با ایران تأکید میکند. طرح تشکیل ائتلاف ضد ایرانی درحالی است که واشنگتن پس از خروج از برجام، سیاست تنش با ایران را افزایش داده و تلاش میکند با متقاعد کردن متحدانش تحریمهای گستردهای علیه ایران اعمال کند و صادرات نفتی تهران را به صفر برساند. مقامات ایرانی در هفتههای اخیر بارها تأکید کردهاند که در صورت توقف صادرات نفتی ایران، علاوه بر تنگه هرمز، دیگر تنگهها را هم به روی نفتکشها میبندند.
دوشیدن اعراب
ترامپ درحالی تلاش میکند اعراب را علیه ایران متحد کند که در سالهای اخیر شکافهای گستردهای بین عربستان سعودی با برخی کشورهای عربی ایجاد شده است و عملاً کار را برای تشکیل چنین ائتلافی سخت میکند. رویترز به اختلافات اعراب خلیج فارس اشاره کرد و نوشت: «درحالی که اختلاف محور سعودی با قطر یکی از موانع تشکیل ائتلاف مزبور به شمار میآید، ریاض و ابوظبی به واشنگتن اطمینان دادند که اختلاف مشکلی در برابر ائتلاف جدید نخواهد بود. یکی از اهداف ائتلاف جدید موسوم به ناتوی عربی تشکیل سپر دفاع موشکی در منطقه و آموزش نیروهای نظامی است». سال گذشته دو روز پس از توافق امریکا و کشورهای اسلامی برای تشکیل مرکز مبارزه با تروریسم بحران بین قطر و محور سعودی شروع شد و با گذشت ۱۵ ماه از قطع روابط دیپلماتیک چند کشور عربی با دوحه، اختلافات بین دو طرف همچنان باقی است. مقامات امریکا در ماههای اخیر تلاش زیادی کردهاند تا اختلافات بین قطر و اعراب را حل کنند، زیرا برای تنگتر کردن حلقه محاصره علیه ایران به کمک همه کشورهای عربی نیاز دارند. هزینه تشکیل چنین ائتلافی از جیب همه اعراب پرداخت خواهد شد و این بار نه تنها عربستان بلکه همه کشورها باید سر کیسه را شل کنند. ترامپ بارها از عربستان تحت عنوان «گاو شیرده» نام برده است، که باید دوشیده شوند. به نظر میرسد، طرح ائتلاف عربی برای مقابله با نفوذ منطقهای ایران در شرایطی است که ترامپ امید چندانی به پروژه ایجاد ناآرامی در داخل ایران ندارد. سیاست مقابله با نفوذ ایران در منطقه، در زمانی مطرح شده است که محور مقاومت پیروزیهای گستردهای در مقابل گروههای تروریستی تحت حمایت جبهه غربی- عربی به دست آورده و این مسئله نگرانی غرب، اعراب و رژیم صهیونیستی را در پی داشته است. ترامپ درصدد است با نزدیک کردن اعراب به رژیم صهیونیستی یک ائتلاف عبری- عربی علیه ایران تشکیل دهد تا علاوه بر انحراف توجهات افکار عمومی از مسئله فلسطین به سمت ایران، امنیت اسرائیل را بیش از پیش تضمین کند. ترامپ که اخیراً از اعضای اروپایی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به دلیل پرداخت حق عضویت کمتر انتقاد کرده است، به کشورهای ثروتمند عربی روی آورده تا با دریافت پترو دلارهای نفتی این کشورها، ائتلاف منطقهای جدیدی تأسیس کند.
هدف تغییر رژیم نیست
جیمز ماتیس، وزیر دفاع امریکا جمعه شب گفت: «سیاست ما، سیاست تغییر نظام حاکم بر ایران نیست و در پی براندازی نیستیم». ماتیس مدعی شد: «هدف واشنگتن، تغییر رفتار ایران و توقف تهدیدهایی است که از سوی سپاه پاسداران و نایبانش، متوجه ما میشود». از سوی دیگر، هنوز تحریمهای جدید واشنگتن علیه ایران اجرا نشده است که مقامات امریکا از هم اکنون خود را برای مذاکرات با ایران آماده میکنند. یلیم پابلت، دستیار وزیر خارجه امریکا در امور کنترل تسلیحاتی در سخنرانی جمعه شب خود که در لابی ضد ایرانی «افدیدی» انجام شد، ادعاهای دولت کشورش درباره برجام را تکرار کرد و خواستار پرداختن به «مجموعه کامل تهدیدها علیه امریکا» در هرگونه توافق جدید با ایران شد. به گزارش سیانان، پابلت با طرح ادعاهایی مانند اینکه مکانیسمهای راستی آزمایی در برجام مناسب نبودهاند و یا اینکه این توافق قادر به جلوگیری از دستیابی ایران به مواد هستهای لازم برای تولید سلاح هستهای نبوده از تصمیم دونالد ترامپ برای خارج کردن کشورش از توافق با ایران دفاع کرد.
