چهارشنبه آخرسال هرچند رسمي قديمي است كه قبل از نوروز برگزار ميشود، اما چند سالي است كه به يكي از روزهاي پرحادثه ايران تبديل شده است. با تغيير فرهنگ چهارشنبهسوري، جشن ساده و ايراني گذشته جاي خود را به انفجار انواع مواد محترقه و منفجره داده و بجاي برنامهها و آداب و رسوم كهن، صداهاي مهيب همه جا را پر كرده است. در آداب و رسوم كهن در شب چهارشنبه آخر سال هيچكس موجب آزار ديگري نميشد، زبان هيچ كودكي از ترس بند نميآمد، جان هيچ بيماري به خطر نميافتاد، هيچ زن بارداري جنين خود را سقط نميكرد، هيچ چشمي بيفروغ و هيچ عضوي قطع نميشد و هيچ پدر و مادري داغ فرزند دلبندش را نميديد.
ساليان گذشته مردم در شب چهارشنبه آخر سال شادي ميكردند ، اما اكنون لذت شادي و هيجان اين شب، با ترس، دلهره، اندوه و حسرت درآميخته است.
واقعيت اين است كه در بسياري از كشورهاي دنيا برنامههاي متنوعي براي شادي و تخليه هيجان افراد طراحي و اجرا ميشود، اما هيچ يك از اين برنامهها شباهتي با اجراي مراسم شب چهارشنبه آخر سال در كشور ما به شكل امروزي ندارد. اينكه در يك شب تعداد زيادي از كودكان و نوجوانان ما دچار آسيبهاي جدي شده و راهي بيمارستان ميشوند، اينكه سياهي و آثار زشت نارنجكهاي دستي بر در و ديوار شهرهاي ما مينشيند، اينكه برخي شادي و برخي وحشت كنند، نه در دين ما جايگاهي دارد و نه شايسته فرهنگ كهن ايراني ماست و در يك جمله ميتوان گفت اين موضوع با عزت و سربلندي ملت ما در تضاد است.
اينكه مسئولان در مقابل استفاده از ترقهها و وسايل آتشبازي به اصطلاح بيخطر و مجاز، از خود ملايمت و نرمي نشان ميدهند، دليلي بر مجاز بودن اين وسايل و اين رفتارها در معناي حقيقي نيست، واقعيت اين است كه اين رفتارها و استفادهشايع از اين وسايل، «بد»ي هستند كه در مقابل «بدتر» ترجيح داده شدهاند. دليل عقلي اين ادعا، آسيبهايي است كه به روح و روان شهروندان وارد ميشود، صداهاي مهيبي كه در كوچهها و مناطق مسكوني توليد ميشود، شايد زخمي بر بدن كسي ايجاد نكند. شايد تخليه چشمي را به دنبال نداشته باشد، اما آيا سوهاني هم بر اعصاب سالمندان ما نيست؟ آيا موجب وحشت مادري كه در انتظار تولد نوزاد خود است، هم نميشود؟ آيا ترس را بر كودكي خردسال مستولي نميكند؟ اصلاً آيا ميتوان ضمانت داد كه مرگ هيچ بيمار قلبي را در پي نداشته باشد؟
پليس هرگز شادي و تخليه هيجان را در نسل جوان جامعه نكوهش نميكند، اما زماني كه پاي آزار رساندن به ديگران و تخريب اموال عمومي و بر هم زدن نظم و امنيت به ميان ميآيد، مسئله فرق ميكند و انتظار آحاد مردم نيز از پليس چيزي جز برخورد قاطعانه نيست؛ چراكه پليس مجري قانون است و در قانون مجازات اسلامي نيز براي افراد مخل نظم و امنيت مجازات در نظر گرفته شده است. قانوني كه هر فرد عاقلي اجراي آن را براي برقراري امنيت لازم دانسته و استثنايي براي آن قائل نيست. در ماده 618 قانون مجازات اسلامي آمده است: «هر كس با هياهو، جنجال، حركات غيرمتعارف يا با تعرض به افراد، موجب اخلال در نظم و آرامش عمومي شود يا مردم را از كسب و كار باز دارد، به حبس از سهماه تا يكسال و تا 74 ضربه شلاق محكوم خواهد شد.»
* مديركل آموزش همگاني معاونت اجتماعي ناجا
