در تمدن اسلامي آنچنان جدالي بين علم و دين وجود نداشته است و در جايي نميبينيم كه واقعاً اختلاف عميقي بين علم و دين باشد. كساني بودهاند كه به خاطر مخالفتي كه با فلسفه داشتهاند و اينكه علوم همراه با فلسفه از يونان آمده بودند و علوم در جاهايي با فلسفه پيوند داشتند در نتيجه با علم هم مخالف بودند. اما غزالي هم كه رهبر دشمنان فلسفه محسوب ميشود، در كتاب خود ميگويد كه علومي مانند نجوم ربطي به دين ندارد، نه ضد دين است و نه موافق دين. در واقع اينها خيلي با هم دچار اختلاف نيستند اما در جايي هم ذكر ميكند كه بهتر است سراغ علوم نرويم به خاطر اينكه وقتي شخص اين علوم را ميخواند ميبيند كه چه ميزان استدلالات علوم قوي است و تصور ميكند كه استدالهاي فلسفي نيز همين گونه است و فكر ميكند فلسفه بهتر از دين است و دين خود را از دست ميدهد.
بنابراين در بعضي موارد ميبينيم كه نگاه نسبتاً منفي به علوم يوناني وجود داشته است، اما به هرحال دانشمندان اسلامي مانند ابوريحانها و خواجه نصيرها عموماً انسانهايي ديندار بودند و حتي برخي از اينها عالم ديني هستند. هرچه از اوايل تمدن اسلامي جلوتر رويم دانشمنداني كه عالم ديني هم هستند بيشتر ميشوند. در تمدن اسلامي جايي را سراغ نداريم كه علم و دين در تعارض مستقيم باشند. اختلافات جزئي وجود داشته است مثلاً درباره معراج پيامبر برخي ميگفتند كه اگر معراج جسماني باشد با وجود افلاك صلب چنين چيزي امكان ندارد مگر اينكه معراج روحاني باشد، اما ماجرايي مثل ماجراي گاليله در تمدن اسلامي نداريم. افرادي كه به خاطر عقايد فلسفي تكفير يا كشته شوند داريم، اما كسي به خاطر عقايد و نظريات علمي مجازات نشد. حتي درباره احاديثي كه در ظاهر به دور از نظريات علمي رايج بودهاند كسي به طور جدي اين احاديث را در تعارض با علم نميدانست. مثلاً خواجه نصير كه متكلم هم بوده است با رصد به نتايجي برخلاف روايات ميرسد اما هيچ اشارهاي به اين احاديث نميكند.
حتي آنجايي كه در قرآن اشاره شده است: «و الي الارض كيف سطحت» معمولاً اينگونه معني ميكردند كه زمين چگونه گسترانيده شده است، اينكه چگونه ميشود كره را گسترانيد عجيب به نظر ميرسد اما هيچ كس به اين مسئله ايراد نگرفته است كه بگويند اين آيه با كرويت زمين در تعارض است، چون معتقد بودند آيه قابل تفسير و تأويل است و ميتوان آن را به زمين كروي هم نسبت داد. در نتيجه بين متون و ظواهر آيات و روايات اگر تعارضي ميديدند به صورت جدي به آنها نميپرداختند.
