محمدرضا سوري
شرايط آب وهوايي مناسب دركنار وجود جنگلهاي
هيركاني موجب شده تا شهرستان گرگان دراستان گلستان به عنوان يكي از مهم ترين قطب
هاي گردشگري اين منطقه تبديل شود.
دراين ميان ،قرار گرفتن منطقه گردشگري "سوگوله
" دراين منطقه كه دارای چشم انداز وسیعی بر شهر گرگان و از معدود تفریحگاه
های این شهر به شمار مي رود که از زمانهاي دورهمواره به عنوان یک تفرجگاه مورد استفاده قرار گرفته وسبب شده تا دورنمای زیبایی از شهر گرگان را در پیش چشم
گردشگران به تصوير بكشاند.
با تمام اين مزايا ، تخلیه فاضلاب و نخاله های ساختمانی دراين منطقه جنگلي موجب شده تا
زنگ خطر نابودي آن ازهم اكنون شنيده شود، موضوعي كه مي طلبد تا ازهم اكنون مسئولان
گردشگري اين منطقه به فكر چاره باشند.
******
استان گلستان که به لحاظ دارا بودن ذخایر
باقی مانده جانوری و گیاهی در جنگل های هیرکانی گل سر سبد طبیعت ایران به شمار می
رود.
در اين ميان منطقه گردشی سوگله که از آن به
عنوان "بام گرگان"نام برده مي شود ، از جمله مناطق گردشگري استان گلستان
به شمار آمده كه به دليل غني بودن از لحاظ پوشش گياهي و وجود انواع حيوانات وطبيعت
بكر، هرساله تعداد بسياري را به اين منطقه مهم گردشگري مي كشاند.
يكي از كارشناسان حوزه گردشگري دراين خصوص
مي گويد:« تپه هزار پیچ یا
سوگله، تپه ای مشرف بر شهر گرگان و دارای چشم انداز زیبا و وسیعی بر این شهر است
که در ابتدای ورودی به گرگان از سمت غرب واقع شده است.»
محسن ملك پورمي افزايد:«وجود جنگلهاي
هيركاني با قدمت چند هزار ساله ، وجود انواع حيوانات بومي منطقه وآب وهوايي سالم
سبب شده تا هرساله گردشگران بسياري به اين منطقه سفر كنند.»
وي با اشاره به استقبال خوب گردشگران ازاين
منطقه ادامه مي دهد:« از آنجا كه گردشگر پذير اين منطقه مي تواند نقش مهمي در رونق ايجاد اشتغال ودرآمد زايي داشته باشد
لذا اين مهم بايد به صورت جدي مورد توجه قرار بگيرد.»
ورود فاضلاب به منابع آبي
نزديكي منابع آبي به سطح زمين دراستان
گلستان خصوصا شهر گرگان موجب شده تا با روان شدن فاضلاب ها برروي سطح زمين اين
آلودگي ها به راحتي وارد آب وخاك شود.
یک کارشناس ارشد بهداشت محیط با بیان این
نكته كه احتمال افزایش ریسك بهداشتی با تخلیه فاضلاب در این منطقه زیاد است، مي
افزايد: «وقتی فاضلاب فضولات انسانی وارد پهنای آب های سطحی یا زیرزمینی می شود
خطرات بهداشتی بسياري ایجاد شده كه به شدت حيات موجودات زنده را به مخاطره مي
اندازد.»
محمد مهرخواه مي افزايد:« از آنجا كه ممكن
است ازهمین آب تصفیه نشده ،برای آبیاری سبزیجات و كشاورزی استفاده شود لذا اين
موضوع مي توانند باعث شيوع بیماری های مسری و عفونی شود».
وی با اشاره به آسیب ناشی از تخلیه فاضلاب
در هزار پیچ ادامه مي دهد:« فاضلاب ناشي ازفضولات انسانی دراین منطقه می تواند
كانون تجمع عوامل ناقل از نظر بهداشتی برای انسان و سایرموجودات باشد.»
این کارشناس بهداشت محیط با بیان این نکته مهم
که خودروهای حامل فاضلاب هربار حدود ۱۰۰ متر
مکعب فاضلاب دراین مکان تخلیه می کنند، مي گويد:« تخلیه مستمر فاضلاب اکنون بخشی
از منطقه هزار پیچ را به آب بندان تبدیل کرده است كه اين مهم مي تواند به شيوع
آلودگي ها وبيماريها منجر شود.»
مهرخواه با اعلام این مطلب که در صورت نبود
مدیریت درست برای این موقعیت ممکن است فاضلاب ها سرریز شده وبه اراضی پائین دست
جاری شود، مي افزايد:« اگر این اتفاق برای اراضی کشاورزی و عرصه های جنگلی این
منطقه بیافتد، معضلات جدی را ایجاد خواهد کرد.»
وي با تاکید بر این نکته که مکان یابی برای
تخلیه فاضلاب از ابتدا درست نبوده، ادامه مي دهد:« هزارپیچ در نوار جنوبی استان و
جز عرصه های جنگی است که منابع تامین آب از آن انجام می شود.»
به گفته وي ، گاهی فاضلاب کش ها برای رسیدن به محل تخلیه، ممکن است رعایت نکرده و
در بین مسیر فاضلاب را تخلیه کنند؛ این موارد نیاز به مدیریت و کنترل دارد.
14 سال انتظار براي ايجاد سيستم فاضلاب
خوش آب وهوايي منطقه سوگله درگرگان موجب شد
تا روز به روز بر ميزان شهرك سازي دراين منطقه افزوده شود ، اين درحالي است كه در
زمان ساخت وساز اين شهركها هيج توجهي به ايجاد سيستم فاضلاب نشده واين مهم موجب
شده تا پسابهاي توليدي به راحتي دراطراف تپه هزارپیچ گرگان رها شده وعملا موجب
انتشار بوي بد فاضلاب دراين منطقه شود.
اين درحالي است كه به گفته مردم محلي به
منظور رفع اين معضل 14 سال قبل كلنگ ساخت
سيستم فاضلاب دراين منطقه زده شد ، اما تاكنون اقدام مثبتي دراين زمينه انجام
نگرفته است موضوعي كه با طولاني شدن روند ساخت آن درحال فراموشي است .
يكي از اهالی روستای "سعدآباد"که
در نزديكي اين منطقه
ساكن هست دراين خصوص مي گويد:«آلودگي ناشي از جاري بودن پسابها ي توليدي موجب شده
تا ساكنان اين روستا به شدت از اين موضوع در رنج وعذاب باشند.»
عليرضا ايرج زاده مي افزايد:« نفوذ اين آلودگي
ها به خاك وآب اين منطقه سبب شده تا افراد اين روستا دچار بيماري هاي عفوني وتنفسي
شوند.»
وي ادامه مي دهد:«اين درحالي است كه علاوه بر
مردم منطقه دام هاي وكشاورزي روستاييان نيز با تهدبد جدي سلامتي روبروهستند كه جاي
دارد دراين زمينه اقدام جدي شود.»
اين موضوع درحالي است كه جنگلي بودن منطقه
وبارشهاي بسيار موجب شده تا سطح آبهاي زير زميني به شدت بالا آمده وبه راحتي
پسابها و آلودگي ها به منابع آبي نفوذ پيدا كند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان گلستان
دراين رابطه مي گويد:"
شرايط ويژه اين منطقه و خطر نفوذ آلودگي ها
به منابع آب وخاك ازجمله دلايلي است كه ايجاب مي كند تا سيستم فاضلاب دراين منطقه
ايجاد شود.»
محمد هادی رحمتی می افزاید:«با وجوداهميت
حياتي اين مهم ، برخي ازكمبودها ومشكلات موجب شده تا هيچ اقدامي دراين زمينه انجام
نگيرد.»
وي ادامه مي دهد:«درخالي كه 14 سال قبل
قرار شد تا دراين منطقه سيستم فاضلاب ايجاد شود ، اما اين مهم درحال خاضر عملي
نشده است.»
درحالي كه تا كنون اقدام جدي دراين خصوص
انجام نگرفته است بررسي ها نشان مي دهد كه بي توجهي به حفظ محيط زيست دراين منطقه
سبب شده تا زباله هاي ساختماني هم به معضلات آلودگي اين منطقه افزوده شود.
با اين وجود، برخي از مسئولان شهري با رد
تخليه هرگونه زباله هاي ساختماني دراين منطقه مي گويند:« از آنجا كه نمی توان
تخلیه فاضلاب را رها کرد زیرا تخلیه در مکانی متمرکز، بسیار بهتر است از اینکه این
اتفاق از زمین های کشاورزی سر در بیاورد؛ بهترین حالت این است که در یک نقطه فاضلاب
ها جمع آوری شده و یا یک تصفیه خانه جداگانه با حجم مقیاس کوچکتری ساخته شود و
آنجا سپتاژ را تحویل بگیرند.»
درحالي كه قرار بود چند سال قبل پيش با
ايحاد تصفيه خانه در سرخنکلاته فاضلابها به اين مكان انتقال وپس از تصفیه خروجی آن
مورد استفاده کشاورزی قرار می گیرد، اما اين مهم مورد غفلت قرار گرفت.
آن زمان سخنگوی شورای اسلامی شهر گرگان در
خصوص علت عملي نشدن اين مهم اعلام كرد:« قرار شد فاضلاب در هزارپیچ تخلیه نشده و به تصفیه خانه برود ،امااز
آنجا كه BOD فاضلاب با BOD دستگاه اختلاف دارد
از این رواين اقدام مي تواند به خراب شدن تصفیه خانه منجر شود.»
ناصر گرزين افزود:« به همین دلیل تصمیم گرفته شد با همکاری محیط زیست، آب و فاضلاب و
شهرداری یک پیش تصفیه خانه احداث شود تا در ابتدا فاضلاب به پیش تصفیه خانه رفته و
پس ازآن تصفیه شود؛ با بهره برداری از این تصفیه خانه ها مشکل فاضلاب هزارپیچ حل
خواهد شد.»
وي ادامه مي دهد:«با توجه به اثرات محرب
زيست محيطي جاي دارد كه هرچه زودتر دراين زمينه اقدام شده تا از آلودگي هرچه
بيشترمنطقه جلوگيري شود.»
