از آنجا که مقاوم سازي سالانه 200 هزار واحد مسکوني روستايي در دستور کار مسئولان کشور قرار گرفته است تا سال 1405، تنها 75 درصد از واحدهاي مسکوني روستايي در برابر حوادث مقاوم مي شوند!

مقاوم‌سازي روستاهاي کشور 10 سال ديگر هم تمام نمي‌شود

ازابتداي سال جاري تاکنون، ده ها زلزله با قدرت کمتر از 5 ريشتر استانهاي مختلف کشوررا لرزانده است.ازآذربايجان شرقي و غربي گرفته تا خراسان شمالي وجنوبي، لرستان، خوزستان،همدان، مرکزي، چهارمحال و بختياري و ... با زمين لرزه هايي با حداقل قدرت و شدت متحمل خسارت هاي مالي بسياري شده اند! در برخي مناطق کشور وقوع زلزله اي با قدرت 4 ريشتر در يک چشم ده هم زدن دهه ها خانه روستايي و بافت فرسوده را را به ويرانه تبديل کرده است. اين وضعيت سبب شد تا طي روزهاي اخير عضو هیئت مدیره عمران و بهسازی شهری کشور اعلام کند تا سال۱۴۰۰ زیرساخت‌های بافت‌های فرسوده بهسازی و بازسازی می‌شود. اقدامي که با تمام کارساز بودنش با توجه به مساحت گسترده بافت فرسوده و ساختمان هاي غيرمقاوم در مراکزشهرها و نواحي روستايي کشور در مدت 4 سال کمي دور از ذهن به نظر مي رسد.

نويسنده: مريم احمدي

طبق برآورد محققان پژوهشگاه مهندسی زلزله و زلزله شناسی، در سال ۹۵، ۱۰هزار و ۷۹۰ زلزله با قدرت بين یک تا 5 ريشتراستان هاي مختلف را لرزانده و به طور ميانگين هر ماه يک زمين لرزه بالاي 4.5 ريشتر در کشور رخ داده است ! از ابتداي سال جاري تاکنون نيز ده ها زلزله خسارات مالي و بعضا جاني در نواحي روستايي و حواشي شهرها به جا گذاشته است! در حالي که در بسياري از کشورهاي دنيا زلزله هايي با شدت کمتر از 6 ريشتر زمين لرزه هاي کم خطر و غالبا بدون خسارت محسوب مي شوند اما در ايران به دليل عدم توجه به بهسازي و مقاوم سازي ساختمان ها به ويژه در نواحي روستايي و حاشيه شهرها دامنه تخريب زمين لرزه هايي با قدرت 5 ريشتر به قدري گسترده است که گاهي جزو زمين لرزه هاي ويرانگر تلقي مي شود!

در حالي که طبق اعلام کارشناسان قرار گرفتن ايران بر روي کمربند زلزله و کاهش فاصله زمانی زلزله ها در سال های اخیر و شدت تخريب آنها لزوم رعایت اصول ایمنی در ساخت و سازها را ضرورت بخشيده اما متاسفانه همچنان مساحت گسترده اي از کلانشهرها را بافت هاي فرسوده و غيرمقاوم در برگرفته است. از اين رو طي روزهاي اخير عضو هیئت مدیره عمران و بهسازی شهری کشور اعلام کرده تا سال ۱۴۰۰ زیرساخت‌های بافت‌های فرسوده بهسازی و بازسازی می‌شود.

هوشنگ عشايري با بيان اينکه رویکرد دولت به سمت و سوی جریان سازی فعالیت در حوزه شهرسازی و بازآفرینی محلات ناکارآمد در کشور است گفت: نزیک به ۱۹میلیون نفر در محله‌ها و شهرک‌های ناکارآمد و غیررسمی سکونت دارند و با توجه به نگاه تقویت کننده دولت به این مناطق و ورود وزارت راه و شهرسازی به این عرصه، با همکاری دیگر سازمان‌ها و ارگان ها، سال ۱۴۰۰ زیرساخت‌های این محله‌ها بهسازی و در حد میانگین شهری قابل سکونت می‌شود! اگرچه اين اقدام مي تواند تا حد زيادي از ميزان خسارات ناشي از زلزله بکاهد اما با توجه به مساحت گسترده حاشيه نشيني در شهرها انجام اين اقدام ظرف مدت 4 سال کمي بعيد به نظر مي رسد! ضمن اينکه درحال حاضر درصد قابل توجهي از خانه ها و واحدهاي روستايي کشور نيز غيرمقاوم هستند و گويا هنوز در برنامه هاي مذکور جايي ندارند!

روستاها اسيب پذيرترين نقاط در برابر زلزله

براورد ميزان خسارات ناشي از پديده زمين لرزه در سالهاي اخير نشان مي دهد روستاهاي کشور اسيب پذيرترين نقاط در برابر تهديدات طبيعي از جمله زمين لرزه هستند. تخريب 60 درصدي خانه هاي روستايي بجنورد با زمين لرزه 5 ريشتري ارديبهشت ماه امسال،

ويراني 50 روستاي خراسان رضوي تا 80درصد در فروردين امسال و تخريب 15 روستاي چهارمحال و بختياري در اثر زلزله 3.5 ريشتري در ماه گذشته تنها چند نمونه از ويرانگري زلزله هاي کم قدرتي است که واحدهاي غيرمقاوم روستايي را نشانه گرفته است. اظهارات

معاون بازسازی بنیاد مسکن کشورمبني بر وجود ۳میلیون و ۴۰۰ هزار واحد مسکونی روستايي آسیب‌پذیر در برابر حوادث و بهسازي و مقاوم سازي تنها 40درصد خانه هاي روستايي طي سالهاي اخير بر عدم توجه کافي مسئولان به مقوله بهسازي روستاها مهر تاييد مي زند.

طبق اظهارات عزیزالله مهدیان از آنجا که مقاوم‌سازی سالانه۲۰۰هزار واحد مسکونی روستايي در دستور کار مسئولان کشور قرار گرفته تا سال ۱۴۰۵، تنها ۷۵ درصد از واحدهای مسکونی روستایی در برابر حوادث مقاوم مي شوند! در حالي که بنابه پيش بيني کارشناسان پژوهشگاه مهندسی زلزله و زلزله شناسی هر سال بر تعداد زمين لرزه ها بيشتر شده فاصله لرزش ها ي ويرانگر مدام در حال کاهش است از اين رو مي طلبد که مسئولان کشور براي پيشگيري از خسارات مالي و جاني ناشي از وقوع زمين لرزه در نواحي روستايي برنامه هاي جامع تري تدوين کنند.

بافت هاي فرسوده شهري معلق مانده اند!

در کنار غيرمقاوم و آسيب پذير بودن نواحي روستايي متاسفانه در حال حاضر بسياري از شهرهاي كشور حتي مراکز استانها با مساله اي به نام بافت هاي فرسوده مواجه هستند. اين بافت ها يا هسته هاي قديمي شهرها هستند که به مرور زمان دچار فرسودگي و عدم كارايي شده اند و يا درسالهاي اخير بدون رعايت ضوابط و مقررات معماري و شهرسازي شكل گرفته و ناامني را در دل شهرها جا داده است. با اين وجود مقوله ساخت وساز ايمن و بهسازي اين بافت ها نيز هنوز به عنوان يک دغدغه پابرجاست و به رغم زلزله خيزي ايران و هشدار هاي کارشناسان همچنان در برنامه هاي مديريت شهرها جا ندارد. به عنوان نمونه طبق اظهارات مدیرکل دفتر امور فنی استانداری استان مرکزی 41 درصد از بافت های کلانشهر اراک در مقابل انواع حوادث طبیعی و غیرمترقبه آسیب پذیر است و با وقوع زلزله و هرپديده طبيعي خسارات بسياري به اين کلانشهر تحميل مي شود. اين در حالي است که مرکزي نيز از جمله استان هايي است که بر روي کمربند زلزله کشور قرار گرفته است.

طبق گزارش هاي شورای عالی شهرسازی کشور در حال حاضر در ۴۶۵ شهر در حدود ۵۵ هزار هکتار بافت فرسوده و در ۱۷۵ شهردر حدود ۲۴ هزار هکتار و در ۱۱۰ شهر در حدود ۶۱ هزار هکتار بافت فرسوده شهری مشخص شده است .در این میان تهران هم با وجود ۳۲۷۰ هکتار یکی از شهرهایی است که دارای بافت فرسوده است ؛ بافتی که به لحاظ ایمنی در برابر حوادثی مانند زلزله آسیب‌پذیر است .