حسن رضایی
در میان اخبار ریز و درشت حوزه آموزش عالی کشور طی روزهای گذشته، خبر ابقای حجتالاسلام محمد محمدیان در ریاست نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها از اهمیت ویژهای برخوردار بود. خبر ابقای حجتالاسلام محمدیان در این جایگاه از آن رو حائز اهمیت بود که پیش از این حسن رحیمپور ازغدی عضو شورای نمایندگان نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای کشور در دومین نشست سالانه بسیج دانشجویی دانشگاههای علومپزشکی از استعفای حجتالاسلام والمسلمین محمد محمدیان رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها بهدلیل عدمپرداخت بودجه از سوی دولت به این نهاد خبر داده بود. حالا اما در این روزها با ابقای حجتالاسلام محمدیان در این سمت از سوی رهبر انقلاب، اخبار قبلی رنگ می بازد. طبیعتاً کنار هم قرار دادن این دو خبر گویای چیزی جز عملکرد صحیح حجتالاسلام محمدیان از نظر رهبر انقلاب طی مدت حضور وی در این جایگاه نیست.
مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها، علاوه بر آنکه جایگاه پدری برای فعالان تشکلهای دانشجویی و سایر دانشجویان حاضر در دانشگاه دارد، به دلیل عضویت در شوراهای ملی مهم و تأثیرگذار میتواند در روند اتخاذ تصمیمات کلان حوزه های آموزش عالی و فرهنگی کشور نیز تأثیرگذاری چشمگیری داشته باشد. مجموع عملکرد حجتالاسلام محمدیان طی حضور در شوراهای مذکور را شاید بتوان با صفت «انقلابی» نشانهگذاری نمود. مسئلهای که در بحبوحه تأکیدات مکرر رهبر انقلاب بر حفظ روحیه و جهتگیری های انقلابی مسئولان، نقطه مثبتی در کارنامه 12 ساله ایشان است. بر همین اساس است که اکنون با گذشت دو دوره نمایندگی در دانشگاهها و گذشت یک سال از زمان پایان دوره دوم حضور در این سمت، حجتالاسلام محمدیان بار دیگر نیز اعتماد رهبر انقلاب را برای ادامه خدمت در این جایگاه کسب كرده است.
حمایت و همراهی با تشکلهای دانشجویی انقلابی و فاصلهگذاری آشکار با حامیان و پادوهای فتنه سال 88 در صحن دانشگاهها، دیگر نقطه مثبت کارنامه رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها به شمار میرود. حجتالاسلام محمدیان دی ماه 95 در دیدار با جمعی از فعالان دانشجویی در همین زمینه می گوید:«فعالان فتنه، چه آگاهانه و چه ناآگاهانه، بساط یک کودتای نرم را در کشور پهن کرده بودند و امیدشان هم به دانشگاه بود. امید اصلی جریان فتنه، به دانشگاه و دانشجو بود و بهطور خاص برای 16 آذر آن سال برنامهریزی کرده بودند و گمان میکردند در 16 آذر دانشگاهها کاملاً با آنها همراه میشوند و بعد از آن-یعنی حدود یکماه بعدش- در ماه محرم و روز عاشورا میتوانند مردم را به صحنه بیاورند و کودتای آنها بهنتیجه خواهد رسید.» همه اینها اما به معنای وارد نبودن انتقاد به عملکرد حجتالاسلام محمدیان در دیگر حوزهها نیست.
به نظر میرسد ورای جهتگیری انقلابی حجتالاسلام محمدیان در موضوعات فتنه 88، حضور در شوراهای ملی و حمایت از دانشجویان انقلابی، میتوان نقدهای قابل تأملی را بر عملکرد رئیس نهاد نمایندگی رهبری در سایر حوزهها وارد دانست. اولین نقد وارد بر عملکرد حجتالاسلام محمدیان را شاید بتوان حضور کمرنگ ایشان در جمع عمومی دانشجویان دانست. چنانکه تقریباً تمامی جلسات شکل گرفته بین رئیس نهاد و دانشجویان، منحصر در جلسات ایشان با دانشجویان و تشکلهای انقلابی بوده است. این یعنی آنکه ریاست نهاد رهبری، بهرغم تأکیدات مکرر رهبر فرزانه انقلاب در زمینه حضور مسئولان کشور در میان دانشجویان و پاسخ به سوالات آنها، چنانکه باید، در این زمینه اهتمام نداشته است. روشن است که وظیفه مسئول نهاد تنها در ارتباط با دانشجویان انقلابی تعریف و خلاصه نشده، بلکه وظیفه مهمتر شاید ارتباط فعالانه، رودررو و مستقیم با تمامی دانشجویان- با هر دیدگاه سیاسی یا اعتقادی- باشد.
تنها در این صورت است که نهاد نمایندگی میتواند ادعای ایفای نقش پدرانه برای تمامی دانشجویان را داشته باشد. به نظر میرسد عدم اتخاذ چنین رویکردی از سوی حجتالاسلام محمدیان، خود به خود بر مدل ارتباطی مسئولان نهاد دانشگاه ها با دانشجویان نیز تاثیر گذاشته، آنها هم تقریباً هرگز در جمع عمومی دانشجویان دیده نمی شوند! این قاعده البته مانند هر قاعده دیگری میتواند استثناء داشته باشد و بحث ما طبیعتاً در اینجا راجع به عملکرد کلیت مسئولان نهاد در دانشگاههای سراسر کشور است، نه معدود موارد استثناي احتمالی. مسئله دیگری که باید به آن توجه داشت و اینجا و آنجا از زبان فعالان دانشجویی میشنویم، این است که خروجی فعالیت نهاد با رویکرد انقلابی مسئول اصلی آن چندان هماهنگ نیست، لذا شاید مناسب باشد حجتالاسلام محمدیان در اولین قدم پس از شروع دوره جدید مدیریت خود، با به کار گیری نیروهای جوان، دغدغهمند و انقلابی، تحولی را در عرصه معاونت های خود ایجاد نماید.
وقتی نتیجه کار نهاد رهبری چنانکه باید با رویکرد انقلابی مسئول اصلی آن همخوانی ندارد، یعنی اینکه مدیران رده میانی نتوانستهاند به خوبی منویات رئیس نهاد را در سطح دانشگاههای کشور پیادهسازی کنند. رویکرد محافظه کارانه در تعویض رؤسای نهاد برخی دانشگاهها و معاونتهای حجتالاسلام محمدیان که بهتبع حضور طولانی مدت در ساختار اداری، مدیریت اداری را بر رویکرد انقلابی و جهادی ترجیح میدهند، چیزی جز هرز دادن پتانسیلهای بزرگ این نهاد و ناامید کردن دانشجویان دلبسته آرمانهای انقلاب نخواهد بود. موضوع دیگری که در همین زمینه میتوان به آن اشاره كرد، لزوم در پیش گرفتن رویکرد جوانگرایی در انتخاب رؤسای نهاد دانشگاههای مهم است. نمیشود ما همزمان با خوشحالی برای حضور یک عضو جوان در کابینه دوازدهم و انتقاد به حضور پیرمردها در مدیریت های کلان دولتی، همچنان تصور کنیم رئیس نهاد رهبری یک دانشگاه حتماً باید در رده سنی 50 به بالا روزگار بگذراند!
در کنار تمامی این انتقادها اما روی آوردن نهاد به حوزه آموزش مجازی دانشگاهیان را میتوان از جمله دیگر نقاط مثبت کارنامه حجتالاسلام محمدیان طی سالهای گذشته تصور كرد. با این حال، به نظر میرسد مادامی که در روند گزینش رؤسای نهاد دانشگاهها به سمت جوانگرایی حرکت نشود و حجتالاسلام محمدیان و رؤسای نهاد دانشگاههای سراسر کشور تصمیم به تخاطب واقعی و رو در رو با عموم دانشجویان نگیرند، آموزشهای مجازی ارائه شده نیز مخاطبان بسیار محدودی خواهد داشت. روی هم رفته به نظر میرسد کلیدواژههای تحول در نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها، جوانگرایی، دوری جستن از محافظهكاری و مصلحتاندیشیهای غیرواقعی در عزل و نصبها و نهایتاً تخاطب واقعی و رودر روی مسئولان نهاد دانشگاهها با عموم دانشجویان باشد. در پایان، توفیق حجتالاسلام محمدیان در دوره جدید نمایندگی رهبر معظم انقلاب در دانشگاهها را آرزومندیم.
