نويسنده: محمدرضا سوري
وجود خشكسالي ها درچند دهه اخير موجب شده تا
مسئولان كشور در زمينه كنترل آبهاي سطحي كمترين
اقدام موثري را انجام دهند دراين ميان آذربايجان شرقي از جمله استانهاي كشور به شمار رفته
كه در اين زمينه ضعف هاي بسياري دارد كه اين موضوع سبب شده تا با شدت گرفتن
بارشها شاهد حوادث تلخ بسياري باشيم .
جمعه 25فروردين ماه سال جاري بود كه شدت گرفتن
بارش ها در آذزربايجان شرقي سبب جاري شدن سيل در بيشتر مناطق شهري وروستايي شد كه
درنتيجه آن 48 نفر از هموطنان در شهرهاي عجب شير وآذر شهر جان خودرا از دست داده
وخسارت بسياري به ساختمانها و زيرساختها وارد آمد.اين درحالي بود كه بارش هاي
مشابه دراستانهاي آذربايجان غربي ،اردبيل، كردستان، زنجان .مازندران نيز منجر به وارد آمدن خسارت شد .
ساخت وسازها متهم
رديف اول
به گفته كارشناسان ،با وجود تمام پیشرفت ها و بهبود درروش
های ساخت و ساز که موجب افزایش ایمنی سازهها و تاسیسات ساختمانی در مقابل خطراتی
چون زلزله شده است ، اما متاسفانه این ساخت و سازها موجب افزایش روند تخریب محیط
زیست و منابع طبیعی شده که به دنبال آن افزایش خسارات حاصل از این سیلها را نیز
به همراه خواهد داشت.
يكي از كارشناس محيط زيست دراين خصوص به
"جوان" مي گويد:« بارش باران های شدید
و طولانی در مناطق پر باران ، ذوب شدن سریع برف و یخ در کوهستان ها به علت گرم شدن
و افزایش ناگهانی درجه حرارت هوا، نوع و جنس خاک و از همه مهم تر کم شدن پوشش
گیاهی از جمله عوامل دخيل در بروز سيل
درمناطق مختلف كشور به شمار مي رود.»
علي اخوان مي افزايد:« بي توجهی مسئولان به مسائلی
از قبیل مدیریت صحیح، برداشت غیر اصولی مصالح رودخانهای، عدم رعایت حریم رودخانهها
و سیل راهها، کاربری اراضی حاشیه رودخانه ها، تخریب سواحل رودخانه و توسعه مناطق
شهری و روستایی منجر شده تا در سال های اخیر هزینه های هنگفتی بر مردم و دولت
متحمل شود».
وي ادامه مي دهد:«متاسفانه هنوز برخي ازدست
اندركاران تغيرات شرايط آب وهوايي در سطح كشور را جدي نگرفته واين موضوع موجب
تكرار حوادث مشابه ناشي از جاري شدن سيل در كشور شده است .»
اين اظهارات درحالي مطرح مي شود كه به گفته برخي
از كارشناسان بي توجهي به خفظ محيط زيست وتخريب جنگلها ومراتع از جمله مواردي است كه بيشتر تاثير را
در جاري شدن سيل دارد .
مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران
دراين خصوص مي گويد:« تخریب
30 درصد اراضی جنگلی طی نیم قرن اخیر، افت کیفیت پوشش های گیاهی، مدیریت فقط 10درصد از حوزه آبخیزداری کشور،چرای بیش از حد دام در
مراتع کشور وتبدیل اراضی منابع طبیعی به کاربری های ناپایدار مانند اراضی کشاورزی ازجمله عواملي است كه بيشتر دخالت را درجاري شدن
سيل در مناطق مختلف كشور را دارد.»
محمد حاج رسولی ها مي افزايد:«البته دراين ميان نبايد از عوامل
مهمي همچون ، تصرف
و تغییر اراضی در حریم و بستر رودخانه ها ،وضعیت پوشش گیاهی و شدت
بالای بارندگی در سالهاي اخير غافل شد.»
وي ادامه مي دهد:«با توجه به عواملي
كه از آنها ياد شد مي توان با برطرف كردن اين مشكلات در يك بازه زماني مي توان
خسارتهارا به حداقل ممكن رساند.»
9000 واحد مسکونی در بستر رودخانه و
مسیلها
وجود خسارت بالا درجريان جاري شدن سيل
اخيردرآذربايجان شرقي موجب شد تا چند ي پيش استاندارآذربايجان شرقي در جلسهی
کارگروه برنامه ریزی و توسعهی اين استان درهشداري اعلام كند:« قرار گرفتن حدود
9000 واحد مسکونی در بستر رودخانه و مسیلها موجب شده تا با شدت گرفتن بارشها
هرلحظه خطر آنها را تهديد كند كه بايد
دراين خصوص اقدام جدي انجام گيرد.»
اسماعیل جبارزاده درخصوص چگونگي رفع
اين معضل گفت :« بازگشایی مسیلها و رفع ساختوسازهای غیر مجاز در حریم رودخانهها با
مدنظر قرار دادن حق و حقوق قانونی اشخاص، توسط سازمان آب و منطقه ای استان و
همکاری همهی دستگاههای اجرایی مي تواند
به رفع اين معضل كمك كند.»
وي ادامه داد:« همچنين روستاهایی که در
آنها ساختوساز غیرمجاز و تصرف بسترها انجام گرفته است بايد شناسایی شده و
بلافاصله ستاد مدیریت بحران عملیات بازگشایی را در این مناطق انجام دهد».
