بعد از يک قرن حالا آب رودخانه سيروان زمين هاي زراعي کرمانشاه وايلام را سيراب خواهد کرد

سامانه گرمسيري خاتم الانبیاء از هدر رفت 880 ميليون مترمکعب آب جلوگيري مي کند

رودخانه سیروان در كردستان از جمله مهمترين رودخانه هاي كشور به شمار مي رود كه طي يك قرن گذشته آب آن بدون هیچ بهره برداری در بخش کشاورزی و یا صنعتي ازکشورخارج مي شود. همين مسئله باعث شد تا مسئولان درچارچوب رژیم حقوقی مربوط به رودخانه‌های مرزی تصميم به حفظ آب اين رودخانه در داخل كشور بگيرند. سرانجام در آذرماه 1395 قرار شد قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء ساخت تونل150كيلومتري انتقال آب ازطريق تونل نوسود به كرمانشاه وايلام اجراي طرح سامانه گرمسيري را برعهده بگيرد تا علاوه بر جلوگيري از هدر رفت آب سيروان يکبار ديگر ثابت کند با اتکا به نيروهاي داخلي مي توان گامي بزرگ در جهت ساختن ايراني آباد برداشت.

نويسنده: محمدرضا سوري

سيروان يكي از مهمترين رودخانه هاي بخش رزاب و مریوان كردستان است كه پس از عبور از شمال غربی اورامانات ، دوآب و شمال هرتا، رودخانه‌های ژاد رود، قشلاق رود، لیله، لوشه، زمکان، دشت حر به آن مي پيوندد وپس از ورودبه كردستان عراق به دریاچه سد دربند خان عراق می‌ریزد.

درحالي كه اين رودخانه مهم بدون هيچ استفاده اي داخلي از كشور خارج مي شد ، سرانجام با چند دهه تاخير قرار شد تا براي مصارف كشاورزي وخانگي و صنعتي در استانهاي غربي كشور مورد استفاده قرار بگيرد.

استاندار كردستان دراين رابطه مي گويد:« از حدود يك قرن پيش آب رودخانه بزرگ سیروان بدون آنكه مورد استفاده داخلي قرار بگيرد و هیچ بهره برداری در بخش کشاورزی و یا صنعت از کشور خارج مي شد.»

اسد الله رازاني مي افزايد:« درحالي كه براي اولين بار كار مطالعاتی انتقال آب از اين رودخانه در سال 1318 آغاز شده تصمیماتی برای انتقال آب این رودخانه در چارچوب رژیم حقوقی مربوط به رودخانه‌های مرزی، به دشت‌های گرمسیری استان انجام گرفته بود اما با گذر زمان اجراي تونل انتقال آب به فراموشي سپرده شد.»

وي ادامه مي دهد:« در سالهاي اخير بروز خشكسالي وكمبود منابع آبي دراستان كرمانشاه موجب شد تا طرح انتقال آب ازرودخانه سيروان در دستور كار قرار بگيرد.»

رونق گرفتن كشاورزي با اجراي سامانه گرمسيري

نيازبه آب آشاميدني وكشاورزي از جمله موارد مهمي بود كه موجب شد تا اجراي طرح سامانه گرمسيري جزء مهمترين اولويتها قرار بگيرد.

مطالعات جامع طرح انتقال آب سیروان به عنوان پنجمین رودخانه پرآب کشور به دشت ذهاب که به تونل "نوسود" هم معروف است، در سال 1365 به طور جدی دردستورکارقرارگرفت، چرا كه به گفته کارشناسان، راه اندازی سامانه انتقال آب به مناطق گرمسیری استان ایلام وهمچنین تقویت پروژه‌های آبی به ویژه احداث سدها، سبب رونق کشاورزی و ایجاد اشتغال می‌شود و با ساخت سامانه گرمسیری می توان 700 میلیون مترمكعب آب را از سرپل‌ذهاب به دهلران منتقل كرد.
دركنار اين مسائل مهم ،علت اصلی اجرای این طرح، استفاده مناسب از آب رودخانه سیروان بود كه سالانه 880 میلیون مترمکعب آن بدون كوچكترين استفادهاي از کشور خارج مي شد.

موانع موجود برسر ايجاد سامانه گرمسيري

نياز به آب شرب وكشاورزي موجب شد تاساخت تونلی به طول 48 کیلومتر از 70 کیلومتری شمال شهرستان پاوه تا روستای ازگله در 60 کیلومتری شهرستان سرپل ذهاب در دستور كار قرارگرفته تا آب سیروان، دشت‌های گرمسیری، شهرها و روستاهای کم آب کرمانشاه وايلام را سیراب کند.

با اين وجود موانعي همچون شرایط حساس منطقه و وجود مناطق كوهستانی دركنار نبود بودجه لازم براي احداث اين تونل ازجمله مواردي بود كه ساخت آن را دچار تاخير كرد .

سرانجام اهميت حياتي انتقال آب سبب شد تا مقام معظم رهبري برای مهار آب‌های مرزی و توسعه کشاورزی این مناطق مبلغ 10 میلیارد دلار از محل صندوق توسعه ملی به اين موضوع مهم اختصاص دهند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی کرمانشاه درخصوص اهميت اين موضوع به "جوان " می گوید: مطالعات زیادی در طرح سامانه گرمسیری کرمانشاه صورت گرفته جرا كه این سامانه جزو برنامه‌های جامع تحول بخش کشاورزی استان به شمار مي رود
خسرو شهبازی می‌افزاید: طرح سامانه گرمسیری يکی از سیاست‌های مهم در سازمان جهاد کشاورزی استان بوده و چون در ایجاد اشتغال ودرآمدزایی کشاورزان تاثیر شگرفی دارد وبايد باجدیت این طرح را اجرايي شود .»
وي كه سابق بر اين رئيس جهاد كشاورزي ايلام نيز بوده ادامه مي دهد:«اجراي اين طرح مهم آبي علاوه بر كرمانشاه تاثير مهمي نيز در توسعه كشاورزي ايلام خواهد داشتلذا بايد با جديت تمام دنبال شود.»

ايجاد سامانه گرمسیری و 19 سد توسط قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء

درحالي كه سالها آب رودخانه سيروان بدون كمترين استفاده اي ازمرز كردستان به خارج از كشورمي رفت واين موضوع به ضرركشاورزان استانهاي كرمانشاه وايلام تمام مي شد، سرانجام تصميم برآن شد تاسامانه گرمسيري انتقال آب از رودخانه سيروان به استانهاي كرمانشاه وايلام در دستور كار قرار بگيرد.

از آنجا كه اجراي اين طرح با سختي بسياري همراه بود ونياز به استفاده از كادر متخصص وبا تجربه دراين زمينه بود لذا اجراي اين طرح بزرگ به قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء سپاه سپرده شد.

رئيس قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء دراين می گوید:« سامانه گرمسیری حدود 100 کیلومتر تونل دارد که تقریبا در انتهای کار ساخت تونل‌های بالادستی هستیم و پس از اجرای تونل‌ها، خروجی 465 کیلومتری تا ایلام و دهلران را دردستور کار داریم که حجم بالایی از سد و کانال را شامل می‌شود.
سردار عبادالله عبادي مي افزايد:« در حال حاضر عملیات اجرای 13 سد به اتمام رسیده یا در مرحله اجرا قرار دارد و سدهای مخزنی آزادی، کنگیر و سومار هم در زمره‌های سد هایی هستند كه در مسیر این طرح به بهره برداری رسیده اند.»

وي ادامه مي دهد:«با برنامه ريزي هاي انجام شده اميدواريم بتوانيم تا پايان امسال عمليات انتقال آب از استان كردستان به ايلام وكرمانشاه را به پايان رسانده تا مردم منطقه هرچه زودتر از اين موضوع بهره مند شوند.»

علاوه بر اهميت آب براي كشاورزي ودامپروري كرمانشاه وايلام به گفته كارشناسان انتقال آب به اين استان ها مي تواند باعث شكوفايي طرح هاي پتروشيمي كه به آب فراوان نياز دارد منجر شود .