نابودي منابع ملي بخاطر نبود الگوي کشت

نبود صنايع تبديلي و کارخانه‌هاي فرآوري محصولات کشاورزي به معضلي بزرگ در مسير توليد مواد غذايي تبديل شده. به طوري که هرساله بخش زيادي از دسترنج باغداران و کشاورزان کهگيلويه و بويراحمد فاسد يا خوراک دام مي‌شود. مشکلي که در مرحله نخست به دليل نا آگاهي کشاورزان در زمينه الگوي کشت رخ مي‌دهد و بازار عرضه و تقاضا را بهم مي‌ريزد. در محله بعد، به اعتقاد کارشناسان کشت گسترده يک نوع محصول همچون گوجه فرنگي يا هندوانه، علاوه بر اشباع بازار، منابع آبي و ذخاير خاک را هم به تاراج مي‌برد. محصولاتي که درصورت احداث کارخانه‌هاي فرآوري و تبديلي مي‌توانند با افزايش صادرات، زمينه ارز آوري به کشور را فراهم کنند. بنابراين درشرايطي که جاي صنايع مورد نياز خاليست، بايد الگوي کشت از سوي مسئولان جهاد کشاورزي تعيين شود.

توليد گسترده نوعي خاصي از محصولات کشاورزي که از آن به «تک محصولي» ياد مي‌کنند، به معضلي بزرگ براي کشاورزان کهگيلويه و بوير احمد تبديل شده. از جمله اين توليدات مي‌توان به صيفي‌جاتي اشاره کرد که به اعتقاد کارشناسان و متوليان امر، کشت آنها نه تنها کشاورزان و بهره برداران را متحمل خسارت و ضرر مي‌کند، بلکه به دلیل مصرف فراوان آب، افت و کاهش شدید منابع آبی، برای مردم هم مشکل‌زا هستند. بنابراين در شرايطي که چرخ کارخانه ها و صنايع تبديلي به کندي حرکت مي‌کند، چه ضرورتي دارد که کشاورزان دست به توليد گسترده نوع خاصي از محصولات بزنند؟ موضوعي که بيش از همه، توجه کارشناسان جهاد کشاورزي، سپس کشاورزان و باغداران را مي‌طلبد تا الگوي کشت محصولات را در استان اصلاح کنند.

سهم گوسفندها از مازاد توليدات

گواه اين ادعا که تک محصولي بودن کشاورزان ضربه‌اي بزرگ به منابع طبيعي و توليدکنندگان مواد غذايي مي‌زند، همين است که چندي پيش کشاورزان گچساراني‌ به ناچار براي جلوگيري از فاسد شدن گوجه‌ فرنگي‌هايشان، آنها را خوراک دام کردند. کشاورزاني که همين محصول را در سال‌‎های گذشته، کيلويي بالای 4 هزار تومان به فروش مي‌رسانند. اما به دليل افزايش توليد و نبود بازار فروشي همچون بازار ميوه و تره‌بار، راهي جز رها کردن محصول نداشتند. اين در حاليست که به گفته برخي از کشاورزان، توليد گوجه‌فرنگي‌ها براي هر هکتار بالاي 20 ميليون تومان هزينه در بر داشته است.

البته در خصوص انتقادات کشاورزاني که معتقدند متضرر شدنشان به گردن بي‌برنامگي جهاد کشاورزي است، فرماندار گچساران، کم توجهی برخی کشاورزان در زمینه کشت صیفی ها را دليل اصلي اين معضل مي‌داند. به طوري که عبدالرحیم رحیمی بدون توجه به پاي لنگ صنايع تبديلي و کارخانه‌هاي فرآوري، مي‌گويد: "کشت سنتی و بی توجهی به کشش بازار مصرف عامل مهم نابسامانی بازار این محصولات است."

وی با بيان اينکه در صورت کمبود صنایع تبدیلی، کشاورز نیز باید ملاحظه تولید محصول به اندازه بازار تقاضا را داشته باشند، کشاورزان را مقصر اصلي اين ضرر و زيان مي‌داند.

جهاد کشاورزي، الگوي کشت تعيين کند

علي رغم آنچه که گفته شد، سال گذشته نيز کهگيلويه و بوير احمدي‌ها ضرر بزرگي را متحمل شدند، چرا که در آن سال، حدود سه هزار هکتار هندوانه و 2 هزار و 600 هزار هکتار گوجه فرنگی در استان کشت شد. بنابراين با اشباع کامل بازار، کشاورزان با افت شدید قیمتی مواجه و متحمل خسارات فراوانی شدند.

البته اين خسارات تنها بر دوش کشاورزان سنگيني نکرد. چراکه اين استان با میانگین بارش سالانه حدود 700 میلیمتر گرچه یکی از مناطق پربارش کشور محسوب مي‌شود اما به دليل کشت محصولات پرآب بري چون هندوانه دچار افت شدید منابع آبی شد. به گونه‌ای که با اعلام شرکت آب منطقه‌ای میزان آب تجدید شونده در کهگيلويه و بويراحمد در سال جاری افزون بر 47درصد کاهش یافته است.

با تمام اين تفاسير، در شرايطي که تک محصولي بودن براي کشاورزان نتيجه‌اي جز ضرر و زيان در بر ندارد، مسئولان و دولتمردان يا بايد با صنايع تبديلي و کارخانه‌هاي فرآوري محصول آشتي کنند و زمينه فعاليت چنين بخش‌هايي را فراهم کنند يا الگوي کشت متناسب با استان را به کشاورزان بدهند. تا بين از اين شاهد متضرر شدن کشاورزان يا تکرار فاجعه‌هايي همچون دفن سيب‌زميني‌هاي فارس در استان‌هايي همچون کهگيلويه و بويراحمد نباشيم.