درحالي هواي تبريز براي تمامي گروهاي سني در وضعيت هشدار قرار دارد که مردم اين کلانشهر شاهد بارش‌هاي پياپي برف و باران هم بوده‌اند

باران هم هواي آلوده تبريز را نشست!

اين روزها مه غليظ و خاکستري آلودگي هوا بر سر تبريزي‌ها سايه انداخته و به دنبال آن، نفس شهروندان اين کلانشهر به شماره افتاده است. اين اتفاق نيز درحالي رخ داده که طي چند روز گذشته مردم آذربايجان شرقي شاهد بارش‌هاي مکرر برف و باران هم بوده‌اند، اما باز هم در پي استمرار آلودگي هوا مسئولان اداره کل حفاظت محیط زیست اين استان طي بیانیه‌ای از مردم درخواست کرد که از تردد با خودرو شخصی در داخل شهر تا حد امکان پرهیز کنند. به اعتقاد کارشناسان به نظر مي‌رسد، جنس آلودگی هوای تبریز، در مقایسه با سال های قبل متفاوت باشد، نمونه بارز این ادعا نيز همين بس است که شاخص آلودگی هوای تبریز در چند روز گذشته با وجود بارش برف و باران به 170 پی‌اس‌آی رسیده و در وضعیت ناسالم و هشدار برای تمامی گروه‌های سنی قرار دارد.

آلودگي هوا در تبريز به حدي رسيده که آموزش و پرورش آذربایجان شرقی به علت تداوم اين شرايط، مدارس تمامی مقاطع تحصیلی مناطق شهری و روستایی نواحی پنجگانه تبریز را در نوبت صبح و بعداز ظهر تعطیل اعلام کرد. افزون بر این، نکته دیگری که درباره آلودگی هوای اخیر شهر تبریز، خیلی از مردم این شهر و مسئولان را به خوف انداخته، مه غلیظ و خاکستری است که چهره شهر را ترسناک کرده است. هر چند متولیان این حوزه در بیانات خود اعلام کرده اند، که در سال جاری وضعیت هوای تبریز در 26 روز ناسالم برای گروه های حساس و شش روز نیز ناسالم برای تمامی گروه ها بوده است، ولی با توجه به شرایط آلودگی هوای این شهر، به نظر می آید فقط در 10روز گذشته بارها وضعیت هوای شهر تبریز در حد بحرانی، هشدار و ناسالم گزارش شده و همچنان این روند ادامه دارد.

تبريز، دومين شهر آلوده کشور

کارشناسان محیط زیست مهمترین علت تشدید آلودگی کلانشهر و به خصوص شهر تبریز را این روزها، وارونگی دما و هوا، کیفیت نامطلوب سوخت و خودروهای فرسوده  بیان می کنند، نکته در خور تامل دیگر در این زمینه اینکه، در حال حاضر این شهر به عنوان یکی از قطب‌های مهم صنعت کشورمان به حساب می‌آید و صنایع مهمی چون نیروگاه حرارتی، پالایشگاه، مجتمع پتروشیمی، ماشین سازی، تراکتورسازی را در خود جای داده، که به خاطر وجود همین صنایع، امروزه این شهر به عنوان دومین شهر آلوده ایران مطرح است.

روزگاری نه‌چندان دور شهر تبریز، به علت وجود داشتن باغ هاي فراوان و زیبا در داخل و حاشیه های کنار این شهر، به عنوان«باغ شهر ایران» معروف بود، که این روزها  فقط نام این باغ ها در تابلو های معابر عمومی، کوچه ها، شهرک ها، محلات و خیابان های شهر اولین ها بر جای مانده است، که به یقین تخریب این باغ ها، روز به روز بر شدت آلودگی هوا در شهر اولین ها افزوده است. با این اوصاف، در اثر عوامل متعددی که به بخشی از اینها اشاره شد، بحران آلودگی هوا در شهرهای بزرگ و صنعتی کشورمان چون تبریز و دیگر کلان شهرهای دیگر ایران در اکثر مواقع سال از شرایط پاک خارج و در وضعیت ناسالم و خطرناک قرار می گیرد.

از سویی، حال آنچه در این زمینه اهمیت دارد این است که معضل آلودگی هوای کلانشهرها و به ویژه شهر تبریز طی دهه اخیر، علی رغم تمام اقدامات مسئولان و دستگاه های ذی ربط در این ارتباط چون معاینه فنی خودروها، تعطیلی ادارات، سازمان ها و مدارس، کنترل هوشمند، اجرای طرح ترافیک و زوج و فرد، آبپاشی، نصب فن و پنکه و ...، باز هم آلودگی هوا، در شهرهای صنعتی و پرجمعیت کشورمان به عنوان یک چالش اصلی و بسیار مهم برای سلامت شهروندان به حساب می آید.

البته این نکته را نیز نباید از نظر دور داشت و آن اینکه، با وجود این معضل که در چندین دهه در کلانشهرها حاکم است، هنوز دستگاه ها، سازمان های ذی ربط، مسئولان و دست اندرکاران این امر، راهکار عملیاتی و مفید برای کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها ارایه نکردند، و یا به سخن دیگر تاکنون هیچ گونه اقدام مناسبی برای کاهش این معظل انجام نشده است.

مرگ تدريجي تبريزي‌ها با بي‌توجهي مسئولان

آنچه در خصوص ﺁﻟﻮﺩﮔﻰ ﻫﻮﺍ ﺩﺭ ﺩﺭﺍﺯﻣﺪﺕ اهميت دارد، اين است که مي‌تواند ﺑﺮﺍﻯ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻛﺸﻨﺪﻩ ﺑﺎﺷــﺪ؛ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻛﻠﻰ ﺁﻟﻮﺩﮔﻰ ﻫﻮﺍ، ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻣﺠﺎﺭﻯ ﻫﻮﺍﻳﻰ ﻭ ﺗﺸﺪﻳﺪ ﺁﺳﻢ می شود، ﻭ ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺍﺯﻥ ﻫﻮﺍ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮﻯ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺁﺳﻢ ﻣﻰ ﺷــﻮﻧﺪ. ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﺩﺭﺍﺯ ﻣﺪﺕ ﺑــﺎ ﺁﻟﻮﺩﮔﻰ ﻫﻮﺍ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮﻭﺯ ﺑﺮﻭﻧﺸــﻴﺖ ﻣﺰﻣﻦ ﻭ ﺁﻣﻔﻴﺰﻡ ﻣﻰ ﺷــﻮﺩ. ﺁﻟﻮﺩﮔﻰ ﻫــﻮﺍ ﺑﺎ ﮔﺎﺯ ﺭﺍﺩﻭﻥ (ﻧﺎﺷــﻰ ﺍﺯ ﺳﻮﺧﺖ ﻣﻮﺗﻮﺭﻫﺎﻯ ﺩﻳﺰﻟﻰ ﻭ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺳﻨﮕﻴﻦ) ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﺳــﺮﻃﺎﻥ ﺭﻳﻪ ﻣﻰ ﺷــﻮﺩ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺁﻟﻮﺩﮔﻰ ﻫﻮﺍ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺮگ ﻭ ﻣﻴﺮ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ ﺷــﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﻣﻀﺮ ﺍﺳــﺖ ﻭ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ عفونت های ﺗﻨﻔﺴــﻰ ﻣﻰ ﺷــﻮﺩ. ﺣﺘﻰ ﺁﻟﻮﺩﮔــﻰ ﻫﻮﺍ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮﺍﻧﻰ ﺑﺮ ﺁﺛﺎﺭ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻰ ﻭ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ ﺩﺍﺭﺩ».

از سوی دیگر، مهمترین مسئله‌ای که در این خصوص از سوی کارشناسان این حوزه، به عنوان مهمترین چالش پیش روی کلان شهرها مطرح است، اینکه ساليانه 3 ميليون نفر در اثر آلودگي هوا جان خود را از دست مي دهند، كه 90 درصد آنان در كشورهاي توسعه يافته و در بعضي كشورها تعداد افرادي كه در اثر همين عامل جان خود را از دست مي دهند، بيشتر از قربانيان سوانح رانندگي است. اين مرگ و مير به طور خاص مربوط به آسم، برونشيت، تنگي نفس، حملات قلبي و آلرژي هاي مختلف تنفسي است.

فرجام سخن این که، همیشه و در همه حال، دستگاه های ذی ربط و به ویژه مسئولان و کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست می گویند، تاکنون اقدامات بسیاری را در زمینه طرح جامع کاهش آلودگی هوا در هشت کلان شهر کشور شامل تهران، اهواز، اراک، تبریز، مشهد، شیراز، کرج و اصفهان صورت گرفته است، اما به راستی چرا با وجود این همه تدبیرها و اقدامات صورت گرفته در این راستا، از جمله استاندارد کردن سوخت و معاینه فنی خودروها و بسیاری از کارهاي دیگر، باز هم میزان آلودگی در کشور روز به روز بیشتر و دستیابی به هدف های تعیین شده و نتایج مطلوب آنگونه که باید میسر نمی شود؟