توجه به فوتبال پايه و اتفاقاتي كه در مدارس فوتبال ميگذرد چند وقتي است دوباره به سر خط خبري رسانهها بازگشته است، موضوعي كه سالها بود خط قرمز پررنگي دور آن كشيده شده بود و كمتر رسانه رسمي به اين موضوع ميپرداخت، اما پس از صحبتهاي مسعود شجاعي درباره اتفاقاتي تلخ كه در مدرسههاي فوتبال ميگذرد، اين مسئله بيشتر از قبل در تيررس رسانهها قرار گرفته و برخي به زواياي تلخ آن پرداختهاند و نسبت به مسائلي كه در فوتبال پايه ميگذرد، هشدار دادهاند. اين در حالي است كه ورزش پايه در كشورمان چندان توسط مسئولان و باشگاههاي بزرگ جدي گرفته نميشود و عادت به حاضري خوري و استفاده از دسترنج ساير باشگاه به روندي معمول تبديل شده است. البته عدم سرمايهگذاري در فوتبال پايه جداي از آسيبهايي است كه مدارس فوتبال وجود دارد، آسيبهايي مانند آزار و اذيتهاي جنسي تا دلالي، از جمله مواردي است كه اين بخش از فوتبال را با چالشهاي جدي روبهرو كرده و نيازمند توجه بيشتر مسئولان و تصميمگيرندگان فوتبال كشورمان است.
***
مهدي مهدويكيا در حالي دوشنبه شب براي آسيبشناسي فوتبال پايه مهمان برنامه 90 بود كه با تشكيل آكادمي كيا، در رده پايه فعاليتهاي گستردهاي را آغاز كرده، كاري كه كمتر فوتباليست ديگري كه كفشهايش را آويخته است به سمت آن رفته است. با اين حال ستاره سابق فوتبال ايران كه در دوران بازيگرياش هم نسبت به بقيه متمايز بود، در دوران بازنشستگي به دنبال كشف استعدادهاي فوتبال است تا بتواند براي آينده فوتبال كشور پشتوانهسازي كند. اين در شرايطي است كه در بين باشگاههاي بزرگ فوتبال كشورمان هنوز اين دغدغه به وجود نيامده و آنها به حاضرخوري و استفاده از بازيكنان كشف شده توسط ساير باشگاههاي بازيكنساز چشم دارند. البته باشگاههاي معدودي هستند كه در اين زمينه فعال هستند و فولاد، ذوبآهن، سپاهان و سايپا از جمله باشگاههايي هستند كه به صورت حرفهاي در همه ردهها تيمداري ميكنند و در سالهاي اخير توانستهاند براي تيمهاي بزرگسالشان بازيكنسازي كنند، طوري كه به گفته يكي از مربيان فولاد، 75 درصد استخوانبندي اين باشگاه در ليگ برتر از بازيكناني كه در ردههاي اين باشگاه رده به رده بالا آمدهاند تشكيل شده است.
مهدويكيا در اينباره معتقد است: «چرا باشگاههاي بزرگ ايران در فوتبال پايه فعاليت جدي ندارند؛ زمينهاي فوتبال پايه موجب تأسف است؛ يک زماني فوتبال تهران قطب فوتبال پايه کشور بود ولي الان آن زيبايي فوتبال و کارهاي گذشته را نميبينيم. زمان ما يا نسل قبل از آن فوتبال کوچهاي بازي ميکردند ولي الان حتي در سنين پايين هم گل کوچک بازي نميکنند. اين در حالي است كه در فوتبال اروپا و آلمان، فوتبال پايه يكي از مهمترين بخشهاي باشگاههاي بزرگ است و همه باشگاههاي آلمان اهميت و رقابت زيادي در فوتبال پايه دارند. در هامبورگ 11 زمين تمرين در تيم پايه داريم؛ در آلمان همه باشگاههاي حرفهاي بايد 10 تيم در ردههاي مختلف سني داشته باشند و بايد آکادمي تهيه کنند. بودجه ميليوني با 11 زمين چمن، استخر و... در اختيار ما از سوي باشگاه هامبورگ قرار داده شده است. آلمانيها بعد از سال 2000 در 360 منطقه و با هزار و 300 مربي آموزش ديده شروع به استعداديابي کردند و با همان استعدادها بعد از 14 سال قهرمان جهان شدند.»
***
همين بيتوجهي به فوتبال پايه به گفته مهدي مهدويكيا سبب شده كه كارلوس كرش همواره يكي از ايراداتي كه به فوتباليستهاي ايراني ميگيرد، نداشتن تجربه بينالمللي باشد: «آقاي کرش ميگويد بازيکنان ايراني تجربه اروپايي ندارند، منظورش اين است كه بازي بينالمللي نکردند. بازيکنان ما بايد از سن 10 سالگي بازي کنند تا وقتي به سن 16 سالگي ميرسند، در مسابقات زيادي در سطح بينالمللي به ميدان رفته باشند، چون انگيزه ميگيرند و راحتتر کار ميکنند. آيا در کشور ما در طول هر سال يک بار تورنمنت بينالمللي در ايران برگزار شده است؟ برعکس کشورهاي اروپايي... در اروپا چند هزار تورنمنت بينالمللي رده پايه برگزار ميشود و بازيكنان از همان ابتدا جو بازي بينالمللي را تجربه ميكند. دروازهباني که در 17 سالگي مقابل 80 هزار تماشاگر آلماني درون زمين قرار ميگيرد پيش از آن شايد 500 بازي در تيمهاي پايه بازي کرده باشد و به همين دليل استرسي ندارد. اين در حالي است كه من در تيم ملي جوانان اولين بازي بينالملليام را تجربه كردم و وقتي در داخل زمين بودم بهرغم اينكه دو مقام آقاي گلي تهران را داشتم، اما چون تجربه بازي با تيمهاي خارجي را نداشتم، در جو بازي قرار نداشتم و ورزشگاه دور سرم ميچرخيد!»
***
با اين حال موضوع ديگري كه فوتبال پايه را تهديد ميكند، دلالي و اتفاقات تلخي است كه در برخي مدارس فوتبال ميگذرد، اتفاقاتي مانند آزارهاي جنسي كه سبب شده زنگ خطر در اين مدارس به صدا در بيايد تا مهدوكيا رو به مسئولان بگويد: «آقايان مسئول فوتبال ايران چه چيزي را ميخواهيد ببينيد؟ چرا هيچ برخوردي صورت نميگيرد؟ حتماً بايد کار به آزارهاي جنسي برسد؟ نميتوانيم با اين تخلفات فوتبال برخورد کنيم؟ مگر ميشود هر کسي در فوتبال پايه ورود کند؟ در فوتبال آلمان بايد عدم سوءپيشينه بگيريد تا در رده پايه فعاليت داشته باشيد؛ کساني بايد در فوتبال ورود کنند که سالم باشند.»
مهدوي كيا مي گويد:«ما بهعنوان مربيان پايه هامبورگ موظف هستيم به مدارس ابتدايي و راهنمايي برويم و سه روز به آنها آموزش فوتبال ميدهيم؛ يعني آلمانيها از سطح مدرسه فوتبال را آموزش ميدهند.» اين در حالي است كه به گفته كيا، در ايران هنوز درگير مسائل پيش پا افتاده هستيم:« ما در مورد مسائلي براي تيم ملي صحبت ميکنيم که در فوتبال دنيا خندهدار است؛ واقعاً مسائل زمين چمن، توپ، البسه و... براي تيم ملي تأسفآور است.»
من بچه اي ١٣ساله ام كه دوست دارم فوتباليستي درستحه جهاني شوم اما نياز به يك مربي خوب دارم ممنون ميشم كه به من كمك كني مهدوي كياي عزيز 
