هرچند معاون حمل و نقل وزارت راه و شهرسازي معتقد است كه توسعه ظرفيت معابر به ويژه در كلانشهرها، ترافيكزا است، اما تلاش شهرداري براي احداث معابر و بزرگراههاي شهري در شرايطي صورت گرفته است كه پايتخت با كمبود اين معابر روبهرو بوده است. به گونهاي كه با آبستن بودن پايتخت به حوادث احتمالي همچون زلزله وجود همين معابر جديد همچون شريانهاي اصلي يك پيكر امكان امدادرساني را فراهم كرده است. اينكه گفته شود توسعه معابر در كلانشهرها ترافيكزا است به نوعي فرار رو به جلوي برخي وزارتخانهها و سازمانها است؛ چراكه دولت با حمايت از توليد خودروهاي بيكيفيت و آلودهكننده نگاه خودرو محور به ترافيك دارد كه همين نگاه و اجراي آن خود ترافيكزا است.
معضل آلودگي هوا و ترافيك و تبعات آن همچنان در دست دولتها جابهجا ميشود. بر اين اساس دولت به عنوان متولي در توسعه زيرساختهاي شبكههاي حمل و نقل عمومي خود را عقب كشيده است تا مشكلات در اين بخش مضاعف شود و تبعات آن يعني آلودگي هوا، مصرف سوخت بيشتر و تخريب محيطزيست دامن شهر و شهروندان را بگيرد. مهرداد تقيزاده در جلسه بررسي پيشنهادهاي معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازي براي كاهش آلودگي هوا در تهران و كلانشهرهاي ايران كه در سازمان حفاظت محيطزيست برگزار شد، گفت: متأسفانه گسترش نگرش غلط براي توسعه شهري توسط شهرداريها در كشور منجر به نگرش غلط ترافيكي شده است به نحوي كه نخستين ايدهاي كه براي رفع معضل ترافيك به ذهن متخصصان شهري در ايران ميرسد، گسترش معابر همچون پل، بزرگراه و تونل، همچنين افزايش پاركينگها است، در حالي كه توسعه ظرفيت معابر، راه حل چالش ترافيك نيست.
وي خاطر نشان كرد: امروز تمام كارشناسان توسعه شهري دنيا معتقد و متحد هستند كه توسعه ظرفيت معابر به ويژه در كلانشهرها ترافيكزا است و به همين دليل شما ميبينيد در حالي كه تهران داراي ۵۰۰ كيلومتر بزرگراه است، همچنان خواستار افزايش اين ظرفيت بزرگراهي هستيم؛ لندن تنها ۱۰۰ كيلومتر بزرگراه دارد.
اظهار نظر بيرون از گود
سخنان اين مسئول درحالي بيان ميشود كه متأسفانه در كلانشهرها به دليل ناكارآمدي دولت در توسعه زيرساختها شبكههاي حمل ونقل عمومي راه براي استفاده از وسايل نقليه شخصي و تكسرنشين فراهم شده است. نپرداختن سهم دولت در توسعه مترو از يكسو و كارشكني بانك و خودروسازان در جايگزيني خودروهاي فرسوده و حتي وسايل نقليه عمومي فرسوده سبب شده است تا كلانشهرها در زيرطرحهاي مقطعی ترافيك با آلودگي و هدر رفت زمان دست و پنجه نرم كنند. وجود ترافيكهاي چند ده كيلومتري و كمبود وسايل نقليه عمومي سبب شده است تا شهروندان قرباني كمكاري دستگاههای متولي و اجرايي شوند.
در حقيقت با وجود طرح جامع ترافيك، باز هم نواقص بسياري در حوزه جابهجايي مسافران درونشهري وجود دارد كه اين امر نشان ميدهد دولت تاكنون نتوانسته است به توسعه زيرساختها اهتمام ورزد. بسياري از پروژههاي شبكه حمل و نقل كشور همچون متروي كلانشهرها به دليل نبود بودجه با حركت لاكپشتي در حال احداث هستند و اين امر سبب شده است تا طرحهاي زيرساختي بعضاً در ايستگاه نبود بودجه لازم متوقف شوند. با چنين وضعيتي شهرداريها بايد جور كمكاري و ناكارآمدي دستگاههاي دولتي را در اين زمينه با خود به يدك بكشند.
دولت و ترافيك خودرو محور
دولت با حمايت از توليد خودروهاي كم كيفيت و آلوده كنند، بيشترين سهم را در آلودگي و آلايندگي هوا دارد. به گونهاي كه در حال حاضر روزانه يك هزار خودرو در كشور شمارهگذاري ميشود و اين خودروها به داخل معابر شهري وارد ميشوند و علاوه بر اشغال سطح معابر، تبعات بسياري را نيز بر شهر و شهروندان تحميل ميكنند. تهديد سلامتي و تشديد بيماريها نتيجه اين نوع نگاه و اقدام است.
با توجه به افزايش 40 درصدي شمارهگذاري خودروها در كشور و همچنين اعطاي وام براي خريد خودروهاي بيكيفيت مشخص ميشود كه نگاه دولت به مباحث ترافيكي نگاهي خودرومحور است، نه نگاه انسان محور. بر اين اساس توسعه معابر هم از توسعه خودرو محور تبعيت ميكند. اينكه گفته ميشود توسعه ظرفيت معابر ترافيكزا است، در واقع نتيجه نگاه دولت به مباحث ترافيكي است.
در حقيقت نبود ساز و كار مناسب سبب شده است تا فقط خودروهاي بيكيفيت به معابر شهري و جادهاي افزوده شود كه در اين ميان افزايش حوادث و سوانح جادهاي هزينههاي بسياري به دولت و مردم تحميل ميكند. اين درحالي است كه ميتوان با كيفيتسازي وسايل نقليه از هدررفت سرمايههاي انساني و مالي جلوگيري به عمل آورد.
