به رغم افزايش روز افزون ميزان نخاله هاي ساختماني هنوز اقدام موثري براي جمع اوري و بازيافت اين ضايعات انجام نشده است

نخاله هايي ساختماني، عامل وقوع سيلاب، شيوع بيماري و الودگي آب و خاک !

با رشد روزافزون جمعيت، توسعه شهرها و در پي آن افزايش ساخت وسازها، شهرهاي کوچک وبزرگ با معضلي به نام انباشت نخاله هاي ساختماني روبرو شده اند. وجود تپه هاي ضايعات و نخاله هاي ساختماني در ورودي شهرها، نواحي حاشيه اي، کنار جاده ها و حتي در مرکزشهر و مناطق مسکوني حالا در ليست مشکلات مديريت شهري جا گرفته است. نخاله هايي که ایجاد اثرات مخرب زیستی محیطی و نازیبایی‌های بصری، آلودگی محیط زیست و شيوع بیماری‌هايي از جمله سالک را در شهرهايي چون اهواز، اصفهان و بخش هايي از استان همدان سبب شده است. اين درحالي است که بحث بازيافت ضايعات ساختماني و يافتن راهکاري پايدار براي مقابله با اين معضل در شهرها همچنان معلق مانده است.

اگرچه طبق قانون، تخليه نخاله هاي و ضايعات ساختماني در معابر، مناطق مسکوني شهرها ممنوع بوده و شهرداري به عنوان متولي، ملزم به برخورد جدي با متخلفان است اما اين مسئله در سايه بي نظارتي ها گريبان بسياري از شهرها از جمله پايتخت را هم گرفته است. تا آنجا که بنابه گفته رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران در زمان رکود ساخت و سازها روزانه ۵۰ هزار تن و زمان رونق آن، ۱۰۰ هزار تن نخاله‌ و پسماند ساختمانی و عمرانی در پايتخت تولید می‌شود. پسماندهايي که اغلب در مکان هاي غيرمجاز و ممنوعه تخليه شده و به حال خود رها مي شود و علاوه بر نازيبايي بصري و الودگي زيست محيطي و بروز بيماري ها، حوادثي را هم براي شهروندان ايجاد مي کند. با وجوداينکه از چند سال پيش در بسياري از شهرها از جمله تهران، اهواز و اصفهان براي تخليه حجم انبوه اين پسماندها، گودهايي در خارج از شهر در نظر گرفته شده اما حالا افزايش حجم اين نخاله ها، گودها را به کوهي از ضايعات تبديل کرده است. اين در حالي است که بحث بازيافت نخاله هاي ساختماني براي کاهش اين ضايعات و البته ايجاد منبع در آمد سالهاست در دستور کار مسئولان و مدیران شهری قرار گرفته اما رنگ عمل به خود نمي گيرد.

جولان سالک در نخاله هاي اهواز و اصفهان

در ميان کلانشهرها ، اهواز با توليد روزانه بيش از 5 هزارتن نخاله ساختماني و عدم نظارت بر تخليه اين ضايعات با مشکلات بسياري از جمله شيوع بيماري سالک مواجه است. بيماري که حتي پس از درمان هم اثارش تا اخر عمر در ظاهر فرد مبتلا باقي مي ماند. مدیرگروه بیماری‌های واگیر مرکز بهداشت خوزستان با تاييد اينکه وضعيت نامطلوب نخاله هاي ساختماني عامل اصلي افزايش ميزان ابتلا به بيماري سالک در اهواز است مي گويد: نخاله‌های ساختمانی موجب تجمع جوندگان و سگ‌های ولگرد می‌شوند و جوندگان و سگ‌های ولگرد نیز مخزن عامل بیماری‌های واگیردار نظیر بیماری سالک هستند.

همایون امیری مي افزايد: همچنين نخاله‌های ساختمانی زیستگاهی برای پشه‌های خاکی هستند که پشه‌های خاکی عامل بیماری سالک را از جوندگان و سگ‌های ولگرد دریافت و آن را به انسان انتقال می‌دهند. بنابه گفته اين مسئول وجود پشه‌های خاکی در محل تجمع نخاله‌های ساختمانی در حقیقت چرخه انتقال بیماری سالک را تکمیل می‌کند.

با ابن وجود به رغم تمام هشدارها درخصوص افزايش چشمگير بيماري سالک د راهواز و اثبات اثرات مستقيم بي توجهي به جمع اوري نخاله هاي ساختماني در اين کلانشهر اما همچنان در گوشه گوشه هاي شهر به ويژه نواحي حاشيه اي، تپه هاي انباشت نخاله به چشم مي خورد.

وضعيتي که غلامرضا شریعتی استاندار خوزستان آن را وحشتناک توصيف کرده و از شهرداري خواسته ساماندهي نخاله هاي ساختماني را در اولويت برنامه هايش قرار دهد .

اين در حالي است که در سالهاي اخير ردپاي نخاله هاي ساختماني در شيوع بيماري سالک در شهرهاي مختلف استان اصفهان و همدان هم محرز شده و بارها به عنوان متهم اصلي گسترش بيماري سالک اعلام شده است . با اين وجود وضعيت نخاله هاي ساختماني در اصفهان و شهرهايي چون شهررضا و بهار همدان که در ابتلا به سالک پيشروهستند بسيار نامطلوب و نگران کننده گزارش شده است.

آلودگي آب، خاک و زمين هاي کشاورزي

علاوه بر شيوع بيماري هاي پوستي و تنفسي و نازيبايي سيماي شهر، بي توجهي به تخليه اين نخاله هاي در نواحي حاشيه اي و مرکزي شهر، مي تواند الودگي خاک و آب را در پي داشته باشد و محصولات کشاورزي را هم مورد تهديد قرار دهد. ان هم در شرايطي که به دليل خشکسالي و کمبود بارش صنعت کشاورزي در بسياري از استان ها از جمله خوزستان در معرض نابودي قرار گرفته است. بنا به گفته کارشناسان، نخاله های ساختمانی به دلیل داشتن آهک، گچ و باقی مانده سیمان در وجود خود؛ اگر در یک زمین کشاورزی یا خاک قابل استفاده رها شوند، به تدریج آن مکان را به سمت بی کیفیتی سوق خواهند داد. اين مسئله مي تواند در بلندمدت بي کيفيتي محصولات کشاورزي و بي رونقي اين صنعت را در پي داشته باشد. رها شدن این نوع از پسماندها در حاشیه رودخانه ها و آبراهها هم منجر به آلودگی آنها می شود. ضمن اينکه مکان تخليه نخاله هاي ساختماني مي تواند به مرور زمان به کانون تجمع ساير زباله ها هم تبديل شود!

يکي ديگر از اثرات مخرب بي ساماني تخليه نخاله هاي ساختماني در ورودي و حواشي شهرها نقش انها در بروز سيالاب است. مسئله اي که چندي پيش رئیس اداره محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست به ان اذعان کرد. ‌‌مجتبی آهور با اشاره به اينکه نخاله هاي ساختماني يکي از بزرگترين مشکلات پیش روی زندگی جوامع بشری تاکيد کرد : نخاله هاي ساختماني تلنبار شده در ورودي و حواشي شهرها مانع عبور سيلاب هاي شده و یکی از دلایل وقوع سیلاب محسوب مي شود . اين در حالي است که شهر اهواز به دليل قرار داشتن در حاشيه رودخانه کارون و محاصره کرخه و دز، مستعد وقوع سيلاب بوده و هر سال پس از بارش هاي پاييزي و زمستاني سيلاب در نواحي مختلف شهر جاري مي شود.