ايران به دليل موقعيت ژئوپلتيك در منطقه غرب آسيا همواره با تهديدات متنوعي در طول تاريخ مواجه بوده است. نگاهي به تاريخ جنگهايي كه در داخل ايران از زمان هخامنشيان تا به امروز اتفاق افتاده بيانگر اين حقيقت است كه سرزمين ايران نقطهاي طلايي براي حكومتهاي سراسر جهان بوده است. اين موضوع با شكلگيري تقسيمبنديهاي نوين جغرافيايي در جهان معاصر رنگ و بويي تازهتر به خود گرفته است. اين موضوع با پيدايش نفت به عنوان مادهاي حياتي و تأثيرگذار در گردش چرخهاي صنعت جهاني روندي جديتر به خود گرفت، چراكه ايران با داشتن ذخاير عظيم نفت و گاز و مرزهاي گسترده با مناطق نفتخيز منطقه غرب آسيا، ميتوانست تأثيرگذارترين کشور در نظم جهاني باشد. همين موضوع باعث شد كه در طول قرنهاي 19 و 20 تلاشهاي گستردهاي براي فتح ايران و تسلط به اين سرزمين حساس توسط ارتشحكومتهاي بزرگ دنيا صورت بگيرد و نكته تأسفبار در اين خصوص آن بود كه ايران به واسطه حكام نالايقش در سلسلههاي قاجار و پهلوي، همواره لقب شكستخورده در اين نبردها را به خود اختصاص دهد. شكست در جنگهاي ايران و عثماني، شكست در جنگهاي ايران و روسيه و امضای دو قرارداد ننگين گلستان و تركمانچاي، شكست در جنگ ميان ايران و انگليس و جداسازي هرات از ايران و اشغال ايران توسط قواي روس و انگليس در جريان جنگ جهاني دوم جنگهاي مهم دوره معاصر بودند كه در تمامي آنان ايران شكستخورده بزرگ نام گرفت.
در اين ميان شايد بزرگترين و مهمترين دليلي كه ايران را به عنوان چهره شكستخورده تمامي اين جنگها معرفي ميكند، عدم توانمندي براي در اختيار داشتن سلاحهاي مهم و استراتژيك براي تعيين تكليف ميدان جنگ بوده است. اين موضوع دو دليل عمده داشت، نخست آنكه حكام قاجار چنان سرگرم گردش و عياشي در بلاد غرب بودند كه فرصتي براي افزايش قدرت دفاعي كشور نداشتند و حكومت پهلوي اول نيز به رغم آنكه تلاش گستردهاي براي ساخت ارتشي مدرن انجام داد اما به دليل وادادگي در مقابل قدرتهاي بزرگ، اين ارتش تواني براي دفاع از سرزمين را در خود نميديد. موضوعي كه در حكومت پهلوي دوم نيز تكرار و ايران به زرادخانه بزرگ سلاحهاي امريكايي تبديل شد اما نظاميان ايران هيچ كدام كنترل اين تجهيزات نظامي را در اختيار نداشتند. تجهيزاتي كه تنها ابزاري براي مقابله امريكا با شوروي بود و با وقوع انقلاب اسلامي بسياري از آنها توسط امريكاييها از ايران خارج يا از كار انداخته شدند.
ايران پس از انقلاب
اما با وقوع انقلاب اسلامي، چهره ايران در عرصه دفاعي به طور كامل دگرگون شد. شروع جنگ تحميلي توسط رژيم بعث عراق در سالهاي نخستين پيروزي انقلاب و در حالي كه هنوز دولت مركزي مشغول ايجاد امنيت در گوشه و كنار كشور بود، باعث شد كه خلاقيت ايراني در عرصه دفاع بروز و ظهور پيدا كند. نكته مهم آنجا بود كه اين خلاقيت در حالي اتفاق افتاد كه غربيها و در رأس آنان امريكاييها براي زمينگير كردن انقلاب نوپاي ايران، تحريمهاي سخت و شكنندهاي به ويژه در حوزه نظامي عليه ايران اعمال كرده بودند. واقعيت آن بود كه ايران با وقوع جنگ عملاً در شرايطي قرار گرفت كه كشورهاي دنيا از فروش حتي سادهترين تجهيزات نظامي نظير فشنگ و سيم خاردار نيز دريغ ميكردند. اين در حالي بود كه در طرف مقابل رژيم بعثي نه تنها بهروزترين تجهيزات نظامي را در اختيار داشت بلكه از حمايتهاي اطلاعاتي و نظامي كشورهاي منطقه و غربيها برخوردار بود و همين موضوع جنگي نابرابر را رقم زده بود، اما همين جنگ نابرابر خود به دانشگاهي تبديل شد كه فرزندان ايران با احساس نياز خود بتوانند به تكنولوژي ساخت انواع و اقسام تجهيزات نظامي سبك و سنگين دست پيدا كنند.
واقعيتي كه در طول ايام دفاع مقدس به خوبي رخ نمود و دنيا شاهد بود ارتشي كه روزي مستشاران امريكايي همهكاره آن بودند و تجهيزاتشان را فراهم ميكردند، چگونه با تكيه بر دانش خود توانست جنگي نابرابر را به كمك سپاه پاسداران انقلاب اسلامي پشت سر بگذارد و امروز شاهديم كه نه تنها تمامي تجهيزات مدرن دفاعي اعم از انواع هواپيما و بالگرد، انواع تانك، انواع موشك، انواع تجهيزات الكترونيك و جنگ الكترونيك، انواع رادار و انواع سلاحهاي سبك و نيمه سنگين در داخل كشور توليد ميشود، بلكه صنايع جنگافزارسازي كشور در حال تبديل شدن به رقيبي جدي براي شركتهاي بزرگ اسلحهسازي دنياست، چرا كه اين تجهيزات دفاعي با كيفيتي بسيار بالاتر و قيمتي نازلتر از مدلهاي مشابه شرقي و غربي در حال عرضه به بازارهاي جهاني است.
اما بركات دفاع مقدس تنها در حوزه خودكفايي تجهيزات دفاعي خلاصه نشد چراكه غربيها در طول جنگ نه فقط تجهيزات نظامي، بلكه از فروش بسياري از اجناس و كالاهايي كه كاربردي غيرنظامي داشت، نيز ممانعت ميكردند و همين موضوع خود انگيزهاي شد كه متخصصان داخلي عزم خود را براي رفع ساير نيازهاي داخلي نيز جزم كنند؛ عزمي كه قرار بود پاسخگوي نياز كشور در حوزههايي نظير داروها، تجهيزات پالايشگاهي و نفتي، تجهيزات الكترونيك و صدها محصول ديگر باشد.
تجهيزاتي كه تهديد نيست
حال با دستيابي جمهوري اسلامي به جديدترين تجهيزات نظامي دنيا، دشمنان جمهوري اسلامي كه سرخورده از اين پيشرفت چشمگير هستند، تلاش ميكنند تا از طريق ايجاد ترس از اين توانمنديها در كشورهاي همسايه، عملاً نه تنها بازار فروش سلاحهاي خود را در منطقه گرم كنند بلكه از اين طريق به دنبال فشار عليه جمهوري اسلامي هستند. اين در حالي است كه پيشرفت نظامي جمهوري اسلامي هيچگاه تهديدي براي منطقه و كشورهاي دوست نبوده و اين سلاحها تنها حالتي بازدارنده دارند، كما اينكه جمهوري اسلامي همواره پيام صلح و دوستي خود را به كشورهاي مختلف منطقه ارسال كرده است. علاوه بر اين، نكته مهم ديگر در خصوص پيشرفتهاي نظامي جمهوري اسلامي آن است كه وجود ايراني مقتدر در منطقه ميتواند باعث آرامش و امنيت ديگر كشورها باشد و طمع جنگافروزي در منطقه توسط بيگانگان براي بازاريابي تجهيزات نظاميشان را كاملاً از بين خواهد برد.
روزي براي بزرگداشت مجاهدتها
حال 31 مرداد در حالي به عنوان روز صنايع دفاعي نامگذاري شده كه تحقق اين اقتدار در عرصه دفاعي، با مجاهدتهاي بزرگمرداني نظير شهيد تهرانيمقدم به دست آمده و اين روز در كنار تكرار قدرت دفاعي بازدارنده كشورمان، روزي براي يادآوري نام چنين بزرگمرداني است كه ايراني نوين در عرصه دفاعي پرورش دادهاند و تلاش تاريخي ابرقدرتها براي دستيازي به خاك استراتژيك ايران را با تبديل نقطه ضعف بزرگ كشورمان به نقطه قوت و اتكايمان، ناكام گذاشتهاند.
