در حالي بسياري از كارشناسان داخلي و حاميان دولت يازدهم طي روزهاي اخير چالشهاي پيش روي حسن روحاني براي موفقيت در انتخابات ارديبهشت 96 را «ناتواني در تحقق وعدههاي انتخاباتي- تبليغاتي انتخابات92»، «عدمگشايش محسوس معيشتي و اقتصادي در جامعه»، «انتشار فيشهاي حقوقي نجومي»، «رسانهاي شدن برخي فسادهاي تحصيلي و حتي اقتصادي در دولت»، «بينتيجه بودن برجام»و «رشد آمار بيكاري و گراني در كشور» ميدانند كه اوضاع حاكم بر دولت ترديد و تشويش را در برخي از رهبران و جريانات سياسي داخل نيز كه در انتخابات گذشته از حسن روحاني حمايت كرده و طي سه سال اخير به هر شكل ممكن از اقدامات دولت حمايت ميكردند به وجود آورده و اين سؤال را پيش روي آنها قرار داده است كه آيا حمايت از حسن روحاني در آوردگاه پيشرو آن هم در شرايطي كه اقبال عمومي نسبت به وي كاهش پيدا كرده بازي با حيات سياسي قلمداد نميشود؟
اين سؤال طي هفتههاي اخير به صورت مكرر مقابل چشمان رهبران جريان تجديدنظرطلب رژه ميرود كه كاهش ميزان محبوبيت شخص روحاني به دلايل عمدهاي چون «بينتيجه بودن برجام» و «انتشار فيشهاي نجومي دولتمردان» حيات تجديدنظرطلبان را با خطر روبهرو ساخته و ميتواند به حذف برخي از عناصر نفوذي اين جريان در دولت ختم شود؛ نفوذيهايي كه با هزينههاي فراوان به برخي از سطوح قوه مجريه تحميل شدند و توانستند «بازگشت نيمهرسمي» اين طيف به عرصه حاكميت را رقم بزنند. اين ترديد را ميتوان در تيتر و تصاويري كه رسانههاي وابسته به اين جريان در هفتههاي اخير به روي دكههاي روزنامهفروشي روانه ميكنند بهراحتي پيدا كرد، آنجا كه رسول منتجبنيا در گفتوگو با يكي از همين روزنامههاي زنجيرهاي براي حمايت از حسن روحاني شرط ميگذارد و سهمخواهي از دولت دوازدهم را صريحاً مطرح ميكند يا ديگر عناصر وابسته به اين طيف از لزوم معرفي نامزدهاي اختصاصي در انتخابات پيش رو و در رقابت با حسن روحاني را علاج جريان متبوع خود ميدانند.
ترديد تجديدنظرطلبان 10ماه مانده به انتخابات
اما جماعت ديگري از وابستگان به اين طيف تلاش ميكنند همچنان حسن روحاني را به عنوان نامزد يگانه جريان خودي معرفي كرده و تنها راهكار مؤثر سياسي پيش رو را حمايت از حسن روحاني در انتخابات 96 معرفي كنند، آنگونه كه روزنامه اعتماد تيتر يكشماره روز دوشنبه خود را به همين موضوع اختصاص ميدهد و در گفتوگو با يكي از فرزندان هاشمي از قول وي مينويسد: «پدرم از روحاني عبور نميكند.»
اين روزنامه همچنين ادامه ميدهد: «عبور از روحاني اگرچه يادآور ايده عبور از خاتمي در پايان دهه ٧٠ است اما اينبار نه از درون حاميان رئيسجمهور منتخب كه از دل مخالفان او بيرون آمده است. مخالفان روحاني ميكوشند تا پروژه عبور از وي را طرحي برآمده از ميان حاميان او معرفي كنند، حال آنكه در جبهه اصلاحات هيچ اختلافي بر سر حمايت مجدد از روحاني نيست و بحثي اگر وجود دارد بر سر چگونگي اين حمايت و مابهازاي آن است. در واقع مخالفان روحاني اصلاً به او نرسيدهاند كه حالا بخواهند عبور كنند يا متوقف شوند. اين جنگ رواني ريشه در موضوعي دارد كه باعث اختلاف و انشقاق در ميان خود اصولگرايان است.»
اين روزنامه همچنين ادامه ميدهد: «آنها بر سر حمايت از روحاني (رسيدن به او) يا مخالفت با وي (معرفي كانديداي جديد) بهشدت اختلاف دارند و براي پنهانسازي اين اختلاف رو به جنگ رواني تازهاي آوردهاند. با اين حال بزرگان جريان اصلاحات و حاميان دولت به صورت يكپارچه ايده عبور از روحاني را رد ميكنند. روز گذشته نيز هم محمدرضا عارف صراحتاً اعلام كرد بنا بر عبور از روحاني ندارند و هم فاطمه هاشمي اطمينان داد كه قرار نيست پدرش از روحاني عبور كند.» اين رسانه زنجيرهاي همچنين از قول فاطمه هاشميرفسنجاني اينگونه مطرح ميكند كه وي درباره مطرح شدن احتمال عبور از روحاني از ناحيه اصلاحطلبان و آيتالله هاشميرفسنجاني در انتخابات رياستجمهوري سال ٩٦ اظهار ميكند: «اين قبيل مسائل در فضاي مجازي گفته شده است، اما من به عنوان شخصي كه به پدرم نزديك هستم تا به حال چنين سخناني را از ايشان نشنيدهام، ضمن اينكه هفته گذشته آيتالله هاشمي حمايت خودشان را از آقاي روحاني، رئيسجمهوري اعلام كردند. پدرم از روحاني عبور نميكند.» او همچنين درباره سخنان و اتهامات برخي مخالفان عليه رئيسجمهوري اظهار كرد: «توهين و هتاكي به افراد در اخلاق اسلامي، گناه و در فرهنگ عمومي بدترين اقدام به حساب ميآيد، ضمن اينكه تخريب و توهين با فرهنگ ايراني و اسلامي ما سازگار نيست.» در همين باره شنيده شده است كه سعيد حجاريان اخيراً گفته است: «حسن روحاني ميداند كه ما چارهاي جز حمايت از او نداريم به همين دليل به سمت اصولگرايان تمايل پيدا كرده و تلاش ميكند تا آراي آنها را نيز به دست آورد.»
اين در حالي است كه ابراهيم اصغرزاده نيز در گفتوگو با روزنامه وقايع اتفاقيه از همين موضوع سخن گفته و معتقد است: «اگر روحاني به سمت اصولگرايان برود، جبهه اصلاحات فرو ميپاشد.»
نگراني رسانههاي مطرح غرب
رسانههاي مطرح غربي نيز طي روزهاي اخير به شدت از عدممقبوليت جامعه ايراني به روحاني احساس نگراني كرده و نسبت به چنين اتفاقي اعلام خطر كردهاند، چرا كه معتقدند روند تعامل جمهوري اسلامي ايران با غرب و به ويژه امريكا كه طي سه سال اخير متحول شده است، دچار نقصان و زوال ميشود. به عنوان نمونه بلومبرگ هفته اخير طي گزارشي مينويسد: «نا اميدي طرفداران روحاني در ايران رو به افزايش است، زيرا فرصتهاي شغلي و پرداختهاي بهتري كه دولت وعده داده بود بعد از اجراي توافق هستهاي محقق شود، هنوز از راه نرسيده است. اين مشكل روحاني در آستانه انتخابات سال آينده رياست جمهوري است و مايه نگراني عمدهاي براي جامعه بينالمللي است كه او را بهترين اميد خود براي ايجاد گشايش در تجارت و سياست خارجي همكارانه ميبيند.»
اين رسانه در ادامه به نظرسنجيها هم استناد ميكند و مينويسد: «براساس نظرسنجياي كه در ماه جولاي توسط مؤسسه ايران پل، مستقر در تورنتو و بهسفارش مركز مطالعات امنيتي و بينالمللي دانشگاه مريلند انجام گرفت، 74 درصد از پاسخدهندگان گفتند شرايط زندگي آنها بهبود نيافته است. حدود سهچهارم مردم گفته بودند روحاني در كاهش بيكاري «تا حدودي يا خيلي ناموفق» بوده است. در حالي كه پس از امضاي توافق هستهاي، 61 درصد نظر «بسيار مساعدي» نسبت به روحاني داشتند، اين رقم اكنون به 38 درصد كاهش يافته است. يافتههاي اين مطالعه نشان ميدهد اگر رقباي محافظهكار بتوانند كانديداي محبوبي بيابند، احتمالاً وضعيت روحاني در انتخابات آسيبپذير و شكننده خواهد بود.» اين روزنامه امريكايي همچنين در ماه گذشته طي گزارش مفصلي با اشاره به پرداختهاي نجومي دولت يازدهم به برخي از مديران خود ميپردازد و در گزارشي با عنوان «خشم مردم ايران از پرداختهاي گزاف به مقامات بانكي ايران، درست در حساسترين زمان براي حسن روحاني» به حقوق بالاي برخي از مديران و مقامات بانكي ايران پرداخت و نوشت: «اكنون عصبانيت و ناراحتي از حقوقهاي بالايي كه برخي از مديران بانكها و مقامات دولتي ايران دريافت كردهاند، افزايش يافته است. اين امر حسن روحاني را كه در حال آمادهسازي خود براي انتخابات رياست جمهوري است، در موضع دفاعي قرار داده است.»
لوبلاگ از جمله رسانههاي ديگر امريكاست كه هفته گذشته در گزارشي با عنوان «آيا روحاني به دردسر افتاده است» به افزايش انتقادات از حسن روحاني و بياعتمادي غرب به ايران بعد از امضاي برجام اشاره كرد و نوشت: «اين جلو افتادن انتخابات ايران، مطمئناً موجب خواهد شد مبارزات انتخاباتي در ايران زودتر از موعد انجام شود، اما چيزي كه كاملاً مشخص است اين است كه نتيجه انتخابات امريكا روي توافق هستهاي و انتخابات ايران نيز تأثيرگذار خواهد بود.» اين رسانه ادامه ميدهد: «به نظر ميرسد به خاطر نامناسب بودن شرايط اصولگرايان، حملات به حسن روحاني در ماههاي نزديك به انتخابات افزايش يابد. در حال حاضر امام جمعه مشهد، انتقادات زيادي را متوجه رئيسجمهور ايران كرده است. در زمينه نفتي نيز بايد گفت، توليدات نفتي و صادرات ايران به خاطر رفع تدريجي مشكلات تحريمي افزايش يافته است، اكنون حسن روحاني دوباره وعدههاي اقتصادي خود را شدت بخشيده است، هرچند تاكنون قيمت پايين نفت، اجازه نداده است تا ايران از افزايش فروش نفت، نفع كافي ببرد. در زمينه نفتي و معاملات كشورهاي خارجي نيز حسن روحاني و وزير نفت وي، مورد انتقادات زيادي قرار گرفتهاند زيرا برخي از نمايندگان اسبق مجلس ايران، بسياري از قراردادهاي نفتي وزارت نفت را مناسب نميبينند.»
به هر روي «ترديد» يكي از مشخصههاي بارز انتخابات پيش رو است؛ ترديد از اينكه حمايت از حسن روحاني به حيات سياسي تجديدنظرطلبان به خطر بيفتد؛ ترديد از اينكه با شكست حسن روحاني روند مذاكره با غرب در جمهوري اسلامي ايران براي هميشه به بنبست برسد؛ ترديد از اينكه رئيسجمهور فعلي كشور دوران رياست جمهورياش چهار ساله شود و بسياري ديگر از ترديدها، آن هم به اين دليل كه وعدههاي اوليه دولت در دوران پسابرجام رنگ تحقق به خود نگرفته و حسن روحاني با كاهش محبوبيت چشمگيري مواجه شده است.
