در حالي كه يكي از وعدههاي اصلي حسن روحاني در تبليغات انتخاباتي سال ۱۳۹۲ بازگرداندن اعتبار به پاسپورت ايراني بود، طبق گزارش سالانه مؤسسه «هنلي و شركا» كه به عنوان شاخص اعتبارسنجي گذرنامه كشورهاي جهان منتشر ميشود، گذرنامه ايراني با 12 پله سقوط از جايگاه 86 در سال 2013 به جايگاه 98 در سال 2016 رسيده است.
با روي كار آمدن دولت يازدهم در سال 92 تسهيل و لغو صدور رويداد ميان ايران و كشورهاي همسايه و جهان با هدف افزايش حضور گردشگران خارجي در ايران و همچنين تسهيل سفر شهروندان ايراني به خارج از كشور، يكي از اولويتهاي كاري دولت برشمرده شد، تا جايي كه شخص رئيسجمهور با تأكيد بر اين موضوع، دستور تشكيل كارگروه ويژهاي با حضور وزارتخانههاي اطلاعات، امور خارجه و سازمان گردشگري را صادر كرد. با وجود اين و به رغم آنكه بسياري از افراد به تدبير دولت براي بازگرداندن اعتبار به گذرنامه ايراني اميد بسته بودند، گزارش سالانه مؤسسه «هنلي و شركا» به عنوان شاخص اعتبارسنجي گذرنامه كشورهاي جهان، بيانگر سقوط 12 رتبهاي اعتبار گذرنامه ايراني است.
اعتباري كه بنا بود برگردد ولي ...
دكتر روحاني در خردادماه 1392 و در كشاكش رقابتهاي انتخاباتي، با شركت در برنامه «انتخاب ايراني» كه در شبكه جهاني جامجم با موضوع پاسخ به سؤالات ايرانيان خارج از كشور پخش ميشد، گفت: «در واقع همه سؤالات به سياست خارجي بازميگردد. بايد بدانيد كه ارزش پاسپورت علامت نوع رابطه ما با دنياست؛ اگر روابط ما با كشوري، قارهاي يا كل جهان صميمي و بر مبناي احترام متقابل و منافع متقابل، روابط گرمي شد، آنوقت شهروند ايراني در آن كشور جايگاه ديگري پيدا ميكند، در آن صورت چهره ايراني را كه ميبينند، به عنوان چهره دوست نگاه ميكنند و پاسپورت هم جايگاه خود را پيدا ميكند.»
وي تصريح كرده بود: «ميخواهم به همه هموطنان در سراسر جهان اعلام كنم كه در دولت تدبير و اميد براي زبان فارسي تلاش ويژه خواهم كرد و گسترش اين زبان مخصوصاً براي نسل سوم و چهارم ايرانيان خارج از كشور از برنامههاي من است و به همه هموطنان قول خواهم داد كه بزرگان و افتخارات ايران را و ميراث فرهنگي ايران و بزرگاني را كه برخي همسايگان در حال تصاحب آنها هستند، برميگردانم و قول ميدهم كه اعتبار و احترام را به پاسپورت ايراني برگردانم.»
گذرنامه ايراني پايينتر از ميانمار و سودانحالا اما گزارش سالانه مؤسسه «هنلي و شركا» از وارونه شدن وعده انتخاباتي دولت تدبير و اميد حكايت دارد. اين مؤسسه هرساله گزارشي تحت عنوان «شاخص محدوديتهاي ويزا» منتشر ميكند. اين گزارش شاخصي از رتبهبندي جهاني كشورها بر اساس امتيازاتي است كه شهروندان هر كشور بنا به اعتبار گذرنامه كشورشان ميتوانند از آن در سفر به كشورهاي خارجي برخوردار باشند. اين مؤسسه بيش از يك دهه است كه با تحليل و بررسي قوانين و مقررات ويزا در سطح جهان به ارائه شاخص رتبهبندي كشورها و مناطق مختلف جهان بر اساس فهرست كشورهايي كه اتباع آنها ميتوانند بدون ويزا به آن كشورها سفر كنند، ميپردازد. اين گزارش هر ساله از سال 2006 تاكنون منتشر شده است.
اين گزارش هر سال با همكاري «انجمن بينالمللي حمل و نقل هوايي» (IATA) منتشر ميشود كه بزرگترين بانك اطلاعاتي مربوط به سفرها را در جهان در اختيار دارد. به طور كلي رتبهبندي كشورها در اين شاخص بر اساس مجموع كشورهاي ديگري است كه شهروندانشان ميتوانند بدون ويزا به آنها سفر كنند.
اين مؤسسه براي تهيه گزارش در مجموع 219 كشور و منطقه را به عنوان مقصد سفر خارجي تعريف ميكند و در مجموع هر كشور ميتواند در نهايت 218 امتياز كسب كند. شرايط اتباع هر كشور به صورت مجزا براي سفر به مقصدهاي موجود در كل جهان بررسي ميشود و بر همين اساس تبعه هر كشور خاص كه مورد بررسي است اگر بتواند به هر يك از مقصدهاي تعريف شده، بدون نياز به دريافت ويزا سفر كند، يك امتياز كسب ميكند كه به اين ترتيب پس از رتبهبندي بر اساس مجموع امتيازات كسب شده، ارزش و جايگاه پاسپورت هر كشور در اين شاخص مشخص ميشود.
در گزارش سال 2016 اين مؤسسه به ترتيب، آلمان و سوئد با دسترسي بدون ويزا به 177 و 176 كشور و منطقه جهان، در جايگاه اول و دوم، فنلاند، فرانسه، ايتاليا، اسپانيا و انگلستان در رتبههاي بعدي قرار گرفتهاند. براساس اين گزارش ايران در جايگاه نود و هشتم قرار گرفته است. اين بدين معناست كه عيار گذرنامه ايراني از كشورهايي چون ميانمار، كره شمالي، بنگلادش، سريلانكا و حتي سودان جنوبي هم پايينتر است. كشورهاي ليبي، سوريه، سومالي، عراق، پاكستان و افغانستان نيز در رتبههاي 100 تا 104 اين شاخص قرار گرفتهاند.
رتبه ايران در سال 2016 در حالي در مقايسه با سال 2013، اين ميزان (12 پله) سقوط كرده است كه با اجراي توافق هستهاي ايران و 1+5 (امريكا، انگليس، فرانسه، روسيه، چين بهعلاوه آلمان)، بنا بود ، بسياري از تحريمهاي مرتبط با برنامه هستهاي ايران رفع شود. همچنين طي سه ساله دولت تدبير و اميد نه تنها رفتار و مواضع غربيها با مقامات كشورمان و جامعه ايراني رويكرد مناسبي را تجربه نكرده است بلكه برخي شيوخ منطقهاي هم ديپلماسي تحقير و توهين را در پيش گرفتند تا جايي كه سال گذشته و در جريان حادثه منا مسئولان كشورمان براي حضور در عربستان و بررسي ابعاد فاجعه ناگزير شدند از كشور ثالث ويزا بگيرند. «قانون محدوديت ويزا» كه طي آن شهروندان ۳۸ كشور در صورتي كه به ايران سفر كنند براي رفتن به ايالات متحده دچار محدوديت ميشوند و سفرشان به اين كشور با موانع اساسي و جدي روبهرو خواهد شد هم رويداد ديگري بود كه اعتبار پاسپورت ايراني را به چالش كشاند و توهين آشكاري بود به جامعه ايراني چراكه در متن اين قانون از ايران به عنوان كشوري تروريستپرور ياد شده بود.
دولت پاسخگو باشدبا وجود همه اين دلايل و گزارش صريح مؤسسه اعتبارسنجي گذرنامه كشورهاي جهان، حالا دولت تدبير و اميد بايد به مردم پاسخگو باشد آن هم نه براي آنكه چرا يكي از وعدههاي انتخاباتياش عملي نشده بلكه براي اينكه چرا جايگاه گذرنامه ايراني طي سه سال 12 رتبه تنزل يافته است؟
دولت اقای روخانی دستور دادن البته می تواند خود شخص ایسان هم دستور مستقیم داده باشد که کاری ها و سحنانی گفته شود که اعتبار ایران و ایرانی از بین برود مثل حمله به سفارت عربستان،تهدید دیگر کشورها 
