نشانه‌هاي بحران اقتصاد در رياض

مفتي اعظم مكه از بانك‌ها و تجار عربستان خواسته است به ارتش اين كشور كمك مالي كنند. اين درخواست نشان مي‌دهد عربستان براي تأمين هزينه‌هاي جنگ يمن و ديگر سياست‌هاي جنگ‌طلبانه خود در سوريه و عراق با مشكل و بحران جدي روبه‌رو است. تاكنون عربستان بخش اعظم بودجه خود را از درآمدهاي نفتي تأمين مي‌كرده است اما از زماني كه بهاي نفت سقوط كرده عربستان با مشكل كسري بودجه روبه‌رو شده است، البته اين مشكل براي اغلب صادركنندگان نفت پديد آمده اما به چند دليل براي عربستان گران تمام شده است: نخست اينكه اقتصاد عربستان تك‌محصولي است و بر توليد و فروش نفت خام استوار است و دوم اينكه عربستان برخلاف ساير توليدكنندگان نفت، سياست‌هاي بلندپروازانه به‌خصوص در عرصه‌هاي نظامي و امنيتي در پيش گرفته است كه هزينه‌هاي سنگيني را بر بودجه اين كشور تحميل مي‌كند. عربستان براي تأمين كسري بودجه خود به شيوه‌هاي مختلف متوسل شده اما استمداد مفتي اعظم از تجار و بانك‌هاي اين كشور نشان مي‌دهد اين شيوه‌ها يا نتيجه‌بخش نبوده يا  كافي نبوده است. يكي از اين شيوه‌ها مراجعه به نهادهاي بين‌المللي و درخواست وام با بهره بوده است.

از ديگر شيوه‌ها پيش‌فروش سهام آرامكو (شركت ملي نفت عربستان) است كه قرار است بودجه طرح بلندپروازانه محمد بن سلمان وزير دفاع و وليعهد را تأمين كند، البته در اين ميان شيوه‌اي مطمئن‌تر هم است كه متأسفانه عربستان تاكنون هيچ رغبتي به آن نشان نداده است اما راه نجات عربستان و حتي منطقه در به‌كار گرفتن اين شيوه است. اين شيوه چيزي جز بازنگري در رويكردهاي نظامي‌گرانه عربستان (كه كاملاً از سياست‌هاي رژيم صهيونيستي اقتباس شده است) نيست.

شواهد موجود نشان مي‌دهد نه تنها استراتژي و تاكتيك‌هاي نظامي عربستان در جنگ يمن كاملاً از رژيم صهيونيستي الگوبرداري شده بلكه همين مشابهت در جنگ سوريه يا  پروژه ايران‌‌هراسي نيز مشاهده مي‌شود. علاوه بر اينها تروريسم تكفيري در منطقه و جهان نيز با مشاركت و همكاري دستگاه‌هاي اطلاعاتي و امنيتي عربستان و رژيم صهيونيستي صورت مي‌گيرد و از زماني كه پيشروي ارتش‌‌هاي عراق و سوريه براي مقابله با داعش و النصره سرعت و شتاب گرفته و احتمال فروپاشي اين گروه قوت گرفته، رايزني‌ها ميان مقامات امنيتي و اطلاعاتي سعودي و اسرائيلي افزايش يافته است. هر چند برخي از مسئولان سعودي از هر دو نسل قديم و جديد از جمله تركي فيصل و عادل الجبير تصور مي‌كنند از نزديكي به رژيم صهيونيستي مي‌توانند براي نجات عربستان از بحران‌هاي امنيتي و نظامي جاري استفاده كنند اما به نظر مي‌رسد اين رژيم نقش اساسي در انداختن عربستان به باتلاق كنوني داشته است. نقش اين رژيم در تشويق عربستان به ارزان‌فروشي نفت نيز محتمل است چرا كه دور اخير كاهش بهاي نفت درست پس از آن اتفاق افتاد كه عربستان به طور يكجانبه به ارزان‌فروشي نفت روي آورد تا به زعم خود بتواند ايران و روسيه را با چالش و بحران مالي مواجه كند اما اكنون مشخص شده است عربستان از اين دو كشور و حتي از خيلي ديگر از توليدكنندگان نفت آسيب‌پذيرتر است.