اين روزها اصليترين مسئلهاي كه در مورد فوتبال ايران مورد توجه است، بحث قراردادهاي بالاي بازيكنان است؛ قراردادهايي كه بسياري از آنها از حد تصور خارج است و در حد بازيكنان معمولي فوتبال ايران نيست. اما فوتبال ايران در دهههاي پيش از اين ستارههاي بيبديلي داشته كه هرچند در همان مقاطع قراردادهايي در حد عرف ميبستند و حقوقهاي خوبي بر مبناي زندگي آن سالها ميگرفتند اما بر كسي پوشيده نيست كه اگر آن ستارههاي امروز در فوتبال ايران حضور داشتند بايد مبالغي بسيار بيشتر از قراردادهاي ميلياردي بازيكنان متوسط امروز فوتبال ايران دريافت ميكردند. تصور كنيد اگر امثال مرحوم ناصر حجازي، علي پروين، نصرالله عبداللهي، ايرج داناييفر، غفور جهاني و حسن روشن فوتباليستهاي شاخص دهه 50 و امثال بهتاش فريبا، حميد درخشان، غلامرضا فتحآبادي، عبدالعلي چنگيز، ناصر محمدخاني، شاهين و شاهرخ بياني، فرشاد پيوس و جعفر مختاريفر و بقيه بزرگان دهه 60 و اوايل دهه 70 امروز پا به توپ بودند بايد چه مبالغي ميگرفتند.
خاطرات فوتبال باشگاهي را كه ورق بزني و لابهلاي صفحات خاك گرفته آن ميتوان به برخي اسناد دست يافت كه نشاندهنده واقعيتهاي فوتبال باشگاهي ايران در دهه 50 است، دههاي كه فوتبال ايران شكل گرفته بود و در آسيا قدرت مطلق بود و ميخواست جاي خود را در بين تيمهاي بزرگ دنيا باز كند. البته بايد به اين نكته اشاره كرد كه بسياري از بازيكنان فوتبال باشگاهي داراي شغل جداگانه و بعضاً تحصيلات بالا بودند و به فوتبال تنها به عنوان يك سرگرمي نگاه ميكردند و طبيعي بود كه ابتدا به امور كاري خود ميرسيدند و بعد فوتبال اما همين دومي را اينقدر متعصبانه نگاه ميكردند كه خيلي از آنها تا مدتها با تيمها و باشگاههايشان قراردادي امضا نكردند. اما وقتي هم كه پاي قرارداد ميآمدند رقمها بسيار جالب بود. مثلاً در سال 55 براي ستارهاي مثل ايرج داناييفر كه همزمان مورد توجه 3 تيم بزرگ پاس، پرسپوليس و استقلال (تاج) بود، آخرين مبلغ 65 هزار تومان عنوان شد يا ناصر حجازي تنها با 90 هزار تومان قرارداد خود را با آبيها تمديد كرد و به شهباز نرفت. در همين سال پرسپوليس براي حفظ محمود خوردبين كه مصدوم هم شده بود تنها حاضر به پرداخت مبلغ 25هزار تومان بود كه طبيعي بود بهترين بازيكن سرخها در آن زمان فرياد اعتراضش بلند شود. جالب اينكه همزمان پاس براي محمد صادقي 60 هزار تومان بابت دو سال پرداخت كرد به علاوه دستمزد 3500 توماني ماهانه.
دو سال بعد اوضاع كمي متفاوتتر شد. بازيكنان ايران در سال 57 چهرههاي شناختهشدهتري بودند، برخي باشگاههاي اروپايي و عربي خواهان آنها بودند. باشگاههاي فرانسوي حجازي، روشن و پروين را نشانه رفته بودند؛ انتقالهايي كه هيچ وقت انجام نشد يا شكست خورد اما در اين ميان يكي بيش از همه سر و صدا كرد و آن كسي نبود جز حسن روشن؛ روشن در سال 57 قرارداد سه سالهاي با استقلال به مبلغ 300هزار تومان امضا كرده بود اما همزمان باشگاه الاهلي حاضر بود در ازاي اين مدت مبلغ 800 هزار تومان پرداخت كند كه البته با سر و صداي فراوان و اعتراضهاي زياد سرانجام روشن رفتني شد.
با وقوع انقلاب اسلامي و تحت تأثير قرار گرفتن ورزش كشور و شرايط خاص، اواخر دهه 50 و دهه 60 فوتبال ايران از رونق افتاد اما خالي از ستاره نشد، بازيكنان بزرگ فوتبال دهه 60 ايران بيترديد تكرارنشدني هستند؛ بازيكناني كه بسياري از آنها با قراردادهاي پايين در فوتبال ايران بزرگي كردند. فوتبال ايران امثال پرويز مظلومي، غلامرضا فتحآبادي، كاظم سيدعليخاني و... را حتماً به ياد ميآورد كه به شغل شريف رانندگي تاكسي مشغول بودند و بعدازظهرها سر تمرين و مسابقه حاضر ميشدند و هيجان را براي علاقهمندان به همراه ميآوردند. پاي صحبت اين بزرگان كه بنشيني خواهي شنيد كه اصلاً قراردادي در كار نبود. بزرگان تيمهاي بزرگ معتقد بودند براي بازي مثلاً در پرسپوليس يا استقلال بايد چيزي هم بپردازي نه اينكه چيزي بگيري در نهايت هم با مبالغي زير 100هزار تومان بازيكنان را جذب ميكردند.
نمونههاي بسيار زيادي را ميتوان پيدا كرد از قراردادهاي 20، 30 و 50 هزار توماني بازيكنان و ستارههاي فوتبال ايران در دهه 60، رضا رجبي مدافع وسط استقلال در آن سالها خاطره جالبي را تعريف ميكند كه بعد از يك پيروزي همراه استقلال به كل تيم مبلغ 100 هزار تومان پاداش ميدهند و مرحوم ناصر حجازي اين 100هزار تومان را بين تمام اعضاي تيم تقسيم ميكند كه ظاهراً به هركدام نفري پنج هزار تومان ميرسد.
اين اوضاع تا سالهاي پاياني دهه 60 ادامه داشت، اما نبايد از يك نكته غافل شد و آن تعصب و غيرتي است كه فوتباليستها اين دو دهه از خود نشان ميدادند، آنها با جان و دل فوتبال بازي ميكردند چه در تيمملي و چه در تيم باشگاهي، پول و قرارداد در مراتب بعدي قرار داشت. در حالي كه اين روزها اوضاع برعكس شده و به ندرت ميتوان فوتبال زيباي دهههاي 50 و 60 را به تماشا نشست اما به جاي آن ميتوان ديد كه فوتباليستها چگونه ميلياردي پول ميگيرند.
