در حالي كه انتخابات پارلماني سوريه روز چهارشنبه ۱۳آوريل در حال برگزارشدن بود و مردم در شهرهاي مختلف به پاي صندوق آرا ميرفتند، دور سوم گفتوگوها هم خارج از سوريه و در شهر ژنو سوئيس از سر گرفته شد. اين دو اتفاق از دو جهت قابل توجه است؛ نخست از جهت رخ دادن هر دو در داخل و خارج از سوريه و جهت دوم مربوط ميشود به نقش و تأثير هر كدام بر ديگري.
حفظ هويت ملي
نكته بارز و قابل توجه در جهت نخست وجهه ملي و مردمي آن است چراكه گزارشها و تصاوير به خوبي نشاندهنده حضور قابل توجه مردم در پاي صندوقهاي رأي بوده و بشار اسد، رئيسجمهور سوريه، به لحاظ همين استقبال مردمي بود كه بعد از انداختن رأي خود در صندوق از هويت ملي سوريه گفت و اينكه جنگ پنج ساله در اين كشور با وجود خونريزيها و نابودي بسياري از زيرساختها اما تروريستها نتوانستهاند زيرساخت اصلي كشور «يعني بنيان اجتماعي و هويت ملي» را نابود كنند و همين زيرساخت اصلي است كه برگزاري چنين انتخاباتي را ممكن ساخته است. ميتوان در مقابل اين زيرساخت اصلي هيئت مخالفان حاضر در ژنو را قرار داد تا از مقايسه اين دو معلوم شود كه دو كفه جنگ و خونريزي پنج ساله در كشور سوريه از چه قرار بوده است. يك سوي كفه اكثريتي از مردم سوريه و در سوي ديگر گروههايي با حمايت خارجي شامل كشورهاي غربي و عربي قرار دارند و در حالي كه هويت اجتماعي و ملي سوريه از آن اكثريت است، هويت اين گروهها تنها بسته به آن حمايت خارجي است كه فقط در خارج از كشور و در جايي مثل سوريه امكان ابراز وجود دارند.
نظام و مردم در برابر ژنو
اين مقايسه و تقابل، وجه تأثير و نقش هر يك از دو اتفاق بر ديگري را تا اندازه زيادي نشان ميدهد. اين نكتهاي واضح است كه نظام سوريه با برگزاري اين انتخابات و تكيه بر زيرساخت ملي خود كارت قابل توجهي در مذاكرات ژنو دارد و ميتواند خود را به عنوان نماينده اكثريتي معرفي كند كه در انتخابات و پاي صندوقهاي رأي حاضر شدهاند. تحريم انتخابات از سوي گروههاي مسلح و حاميان غربي- عربي آنها چيزي غير قابل انتظار نبوده و اينكه كشورهايي مثل امريكا، فرانسه يا بريتانيا اين انتخابات را به سخره بگيرند هم از قبل پيشبيني ميشد چنان كه عكسالعمل اين كشورها در انتخابات شش سال قبل پارلماني و انتخابات چهار سال رياست جمهوري هم از اين دست بود. نكته مهم در اصل برگزاري انتخاباتي شفاف و آرام در صحنه جنگزده كشور سوريه است كه دولت اين كشور با انجام آن نشان ميدهد از يك سو متكي بر حمايت اكثريت مردمي است و از سوي ديگر ميتواند با تمام شرايط سخت، انتخاباتي را در آرامش برگزار كند. اين موضوع پيامي به مذاكرات ژنو ميدهد كه تنها نظام سياسي فعلي سوريه برخوردار از نهادهاي لازم و باثبات براي اداره كشور است و در مقابل، هيئت مخالفان تنها نمايندگاني منفرد يا حداكثر نمايندگاني از گروههايي هستند كه جز جنگ و خونريزي امكان عملي ديگري نداشته و توان لازم براي حفظ نهادهاي موجود را ندارند. اين پيام يك نكته قبال توجه در خود دارد كه به مسير مذاكرات ارتباط دارد. مسير مذاكرات طبق قطعنامه ۲۲۵۴ در نگارش قانون اساسي و برگزاري انتخابات پارلمان و رياست جمهوري زير نظر سازمان ملل است اما حالا دولت با برگزاري اين انتخابات نشان ميدهد كه از نهادهاي لازم براي برگزاري انتخاباتي برخوردار است كه مسير قطعنامه در نظر گرفته و به اين صورت، بديلي براي آن ايجاد كرده است. نميتوان گفت كه دولت به اين صورت قصد نقض مسير قطعنامه را دارد چراكه انتخابات فعلي ناقض انتخابات مورد نظر ۲۲۵۴ نيست اما دولت با انجام اين انتخابات دست كمتوان خود را در برگزاري آن با حضور اكثريت مردم نشان داده در حالي كه برگزاري انتخابات مورد نظر قطعنامه دچار ابهام و شك و ترديدهاي زيادي است. علاوه بر اين، دولت با برگزاري اين انتخابات عرصهاي ديگر را ايجاد كرده كه بيش از هر چيز مربوط به شكست احتمالي مذاكرات ميشود. بايد توجه داشت كه هم هيئت مخالفان و هم حاميان غربي- عربي آنها مدام در مورد شكست مذاكرات خط و نشان ميكشند و حتي خبرهايي منتشر شده كه امريكا به وسيله سازمان سيا آماده شده تا در صورت شكست مذاكرات تجهيزات ضدهوايي به گروههاي مسلح در سوريه بدهد. حالا دولت سوريه با برگزاري اين انتخابات نشان ميدهد كه واهمهاي از اين خط و نشان كشيدنها ندارد و اگر هم مذاكرات ختم به شكست بشود باز برخوردار از نهادهاي قانوني لازم با پشتوانه رأي مردمي است تا مبارزه خود را با گروههاي تروريستي ادامه بدهد. در هر صورت، انتخابات پارلماني روز چهارشنبه را بايد واكنش نظام و مردم سوريه به مذاكرات ژنو دانست كه چندان دل به آن مذاكرات نبستهاند و خود انتخابكننده نمايندگان مجلس و رئيسجمهور كشورشان هستند و در اين كار انتظار اجازه هيچ عامل خارجي را ندارند.
