قرار است دستگاههاي متولي مقابله با آسيبهاي اجتماعي به جاي پاسكاري معتادان به تعامل با هم بپردازند. دولت هم ميخواهد پاي كار بيايد تا اعتياد و كارتنخوابي در شهر تهران به عنوان يكي از اصليترين آسيبهاي اجتماعي كشور سر و سامان داده شود. موضوعي كه از پاييز سال گذشته و با جمعآوري معتادان و كارتنخوابهاي محله هرندي كليد خورد اما همان معتادان از ديگر محلات تهران سردرآورند و به جاي جمعآوري تنها پراكنده شدند. حالا هم يك بار ديگر مسئولان در بازديد از قبل هماهنگ شده، آمدند تا وانمود كنند همه چيز آرام است و يك بار ديگر با پاسكاري مشكلات فرار از مسئوليتهايشان را توجيه كنند. در اين بازديد شهرداري از اينكه به ما هيچ ربطي ندارد گفت و دولتيها وعده بيمهاي را دادند كه هنوز اعتباري براي آن تعريف نشده است.
***
هنوز هم محله هرندي خوشنام نيست. زنان و مردان تكيدهاي كه سر در گريبان فرو بردهاند و گوشهاي چمباتمه زده و با پكهاي عميق به سيگار در خلسه فرو ميروند. اين تصويري است كه مترادف با واژه محله هرندي و دروازه غار در ذهن مخاطب شكل ميگيرد. اين محلههاي تهران همچنان فقيرنشين و محروم است. حتي حالا هم ديدن زنان و مرداني كه در گوشه و كنار خيابان آنقدر خمارند كه بدون توجه به رهگذران مواد مصرف ميكنند، دور از انتظار نيست. پاييز سال گذشته بود كه شهرداري تهران و نيروي انتظامي به جمعآوري معتادان متجاهر و كارتنخوابهاي محله هرندي اقدام كرد؛ اقدامي كه هرچند تا حدي زخم كهنه آسيبهاي اجتماعي اين محله قديمي تهران را پوشاند اما پراكندگي معتادان و كارتنخوابها در ساير محلات شهر را در پي داشت. با وجود اين سيد حسين هاشمي استاندار تهران، از جمعآوري ۴ هزار معتاد در سطح استان تهران در سال ۹۴ خبر ميدهد. روز گذشته نيز وزير بهداشت به همراه مديران شهري و بهزيستي استان تهران به بازديد از محله هرندي و كمپ بهاران رفت تا شايد بتوان به آينده محلهاي كه 60 سال پاتوق معتادان و موادفروشان بوده، اميدوار شد. هاشمي براي آسيبديدگان اين محله يك وعده داشت؛ وعده اجرايي شدن بيمه معتادان.
شهرداري مسئوليتي نداردسهشنبه هفته قبل بود كه فاطمه دانشور، عضو شوراي اسلامي شهر تهران در جلسه علني شوراي شهر تذكري درباره مشكلات كمپ ترك اعتياد شفق داد و با اشاره به حضور نگهبانان مرد در كمپ شفق اظهار كرد: معمولاً مرداني در محوطه نگهداري زنان تردد ميكردند و اين در حالي است كه زنان روسري بر سر نداشتند و بهداشت عمومي نيز در اين كمپ رعايت نميشد. دانشور با بيان اينكه شهرداري قرار بود مراكز بهاران را آماده كند، گفت: مددكاران و وزارت بهداشت دير به ميدان عمل آمدند و نتوانستند به خوبي عمل كنند و متأسفانه شاهد حضور زنان باردار در شفق هستيم. پس از اين اظهارات عضو شوراي شهر تهران، پرويز افشار، سخنگوي ستاد مبارزه با مواد مخدر كه عهدهدار يكي از معاونتهاي اين ستاد نيز هست، به تكذيب مشكلات مطروحه كمپ ترك اعتياد شفق و وجود زنان باردار در اين كمپ پرداخت. وي همچنين با تكذيب اذيت و آزار زنان مددجو در كمپ ترك اعتياد شفق گفت: از ابتداي راهاندازي مجدد شفق پنج نفر از مددجويان جان باختهاند كه علت مرگ آنها در دست بررسي پزشكي قانوني است. اما با وجود آنكه بار ديگر موضوع وجود زنان باردار در كمپهاي ترك اعتياد تكذيب شد، دو روز قبل، زني ۲۱ ساله در يكي از بيمارستانهاي تهران فرزندي به دنيا آورد كه محصول كارتنخوابي در خيابانهاي شهر بود.
شب گذشته اما حجتالاسلام امرودي، معاون امور فرهنگي و اجتماعي شهرداري تهران در افتتاح مركز بهاران در خيابان هرندي گفت: اين كمپ ظرفيت پذيرش 350 تا 400 مددجو را دارد. معاون امور فرهنگي و اجتماعي شهرداري تهران تصريح كرد: 44 مركز بهاران تاكنون در سطح تهران راهاندازي شده كه از اين تعداد 23 مركز آمادگي پذيرش مددجويان را دارد كه اين كار با همكاري سازمان بهزيستي و وزارت بهداشت انجام ميپذيرد.
حجتالاسلام امرودي خاطرنشان كرد: با تعامل وزارت بهداشت، پزشكان در مراكز بهاران مستقر شدهاند. وي با اشاره به حوادث و حاشيههاي كمپ شفق و آزار و اذيت زنان معتاد در آنجا و با تأكيد بر اينكه شهرداري تهران به هيچ عنوان مسئول بيكاري و جمعآوري معتادان و همچنين معيشت آنها نيست، افزود: ما به لحاظ وظيفه انساني وارد اين موضوع شدهايم كه اميدواريم ساير دستگاهها نيز وظايف خود را انجام دهند. شهرداري تهران همچنين هيچ مسئوليتي در خصوص مركز شفق ندارد. ما حتي براي ورود به اين مركز بايستي از قاضي حكم داشته باشيم.
امرودي با بيان اينكه پيشبيني ميشود حدود 20هزار معتاد در شهر تهران وجود داشته باشد، گفت: جمعآوري اين تعداد معتاد و بازگرداندن آنها پس از بهبودي در صورتي كه دستگاههاي مختلف پاي كار باشند، كار سختي نيست. وي اظهار اميدواري كرد جلسات هماهنگي فيمابين دستگاههاي مختلف جهت ادامه طرح برگزار شود و دستگاهها نيز گزارشي از اقدامات انجام شده ارائه كنند.
كمپها را به پيمانكار ندهيد فاطمه دانشور، رئيس كميته اجتماعي شوراي شهر در اين بازديد شبانه، ضمن حمايت از شهرداري تهران براي راهاندازي مراكز بهاران در سطح شهرتأكيد كرد: به هيچ وجه نبايد اداره اين مراكز به پيمانكاران واگذار شود.
وي با اشاره به اتفاقات كمپ شفق افزود: كار كردن در مراكز بهاران و به ويژه بهاران بانوان بسيار تخصصي است و متأسفانه شاهد هستيم كه در مركز شفق اتفاقات خوبي صورت نگرفته است. دانشور با بيان اينكه بايستي تمهيداتي نيز براي زنان باردار در مركز بهاران پيشبيني شود، افزود: قطعاً اين بانوان نياز به حمايت ويژهاي دارند و اميدواريم مددكاران تخصصي در مراكز بهاران به كارگيري شوند.
رئيس كميته اجتماعي شوراي شهر اظهار اميدواري كرد شهرداري تهران و ساير دستگاههاي حمايتي به تعهدات خود در خصوص بازگرداندن معتادان بهبوديافته به خانوادههايشان عمل كنند.
كوتاهيهاي 30 ساله مسئولان وزير بهداشت هم كه به عنوان نماينده دولت در اين بازديد حضور داشت، با اشاره به راهاندازي مراكز بهاران از سوي شهرداري تهران از قبول مسئوليت تأمين پزشك اين مراكز از سوي وزارت بهداشت خبر داد. به باور هاشمي، كوتاهيهاي مسئولان طي 30 سال موجب شده برخي از نقاط تهران چهره ناخوشايندي داشته باشد.
وزير بهداشت همچنين به حضور خيرين و جلب مشاركتهاي مردمي در بخش درمان معتادان و بازگرداندن آنها به خانوادههايشان اشاره كرد و افزود: قطعاً حضور خيرين و سازمانهاي مردمنهاد ميتواند در اين بخش مؤثر باشد، ضمن اينكه دولت نيز فضاي لازم را براي مشاركت سازمانهاي مردمنهاد و خيرين فراهم كرده است. وي درباره بيمه معتادان هم گفت: طي صحبتي كه اخيراً با مسئولان وزارت كشور داشتهام بيمه معتادان به زودي اجرا خواهد شد.
وزير بهداشت در ادامه با اشاره به اعتبارات محدود و تنگناهاي پيش آمده براي دولت گفت: به رغم همه اين شرايط ما تلاش خود را براي تأمين هزينههاي درماني معتادان بهبود يافته انجام خواهيم داد. وقتي قرار است مسئولان از طرحي بازديد كنند قطعاً مسئولان اجرايي آن طرح ميكوشند همه چيز در بهترين حالت آن باشد. بر همين اساس قاضيزاده هاشمي با اشاره به مشكلات بهداشتي معتادان در كمپها و مجتمعهاي بهاران گفت: براي درك ميزان آسيبديدگي معتادان بايد سرزده و بدون حضور مسئولان به محل اسكان معتادان بيايم. بنا به تأكيد وي در بازديدهايي كه همه مسئولان حضور دارند و طبعاً هدايت شده است، نميتوان در يك لحظه در مورد آسيبها و مهمترين آنها اظهارنظر كرد. وي قول داد بازديدهاي سرزده و مستمر داشته باشد. وي حمايت خود را از حركتهايي كه براي كنترل آسيبهاي اجتماعي است اعلام كرد و افزود: بسياري از بيماريهاي واگيردار و عفوني از مسئله اعتياد و بخشهاي آلوده است.
دولت مسئول بازگشت معتادان به جامعه كافي است همه نهادهاي مسئول و حتي نهادهاي غيرمسئولي كه توانايياش را دارند پاي كار بيايند. آسيبهاي اجتماعي و در رأس آن اعتياد ويروسي است كه اگر درمان نشود همه جامعه را درگير ميكند. كمپهاي ترك اعتياد هم مسكني است كه ميتواند اين آسيبها را تسكين دهد. بايد براي بازگشت اين افراد به جامعه و نقشآفريني در عرصههاي اجتماعي و اقتصادي هم فكري شود و اين كار حاكميتي است.
