اضطراب و بيقراري از مهمترين مشكلات بشر در قرن اخير به شمار ميرود. به گفته برخي روانشناسان اين معضل طاعون قرن جديد به حساب ميآيد. بخش عمدهاي از مردم جهان، زندگي خود را با دلهره سپري ميكنند و از اين مسئله ناراحت هستند. امروزه انسانها تلاش بيشتري ميكنند، اما نگرانيهايشان به صورت تصاعدي افزايش يافته است. بسيار تأملبرانگيز و جالب است كه بدانيم با افزايش چشمگير توجه به بهداشت رواني و توسعه علم روانشناسي در قرنهاي اخير، تعداد بيماران روحي نيز افزايش يافته است چراكه ما در عين تلاش براي سالم نگهداشتن جسم خود، با داشتن اضطراب و بيقراري روزمره، ناخواسته و بيخبر، با دست خود، زمينه را براي پيدايش بيماريهاي جسمي از قبيل تپش قلب، فشار خون، آرتروز و... فراهم ميكنيم. البته قبل از شناختن علت نگراني و راه مقابله با آنها، بد نيست تعريفي از اضطراب ارائه كنيم. اضطراب، هيجاني است كه هنگام برخورد با يك خطر احتمالي، در فرد ظاهر ميشود، بدون اينكه منبع آن معلوم و علت آن مشخص باشد. علائم زيادي براي اضطراب ذكر شده است. خشك شدن دهان، تپش قلب، لرزش يا پرش عضلات، سردرد، عرق كردن، غم و... از علائم شايع اضطراب هستند. مسئلهاي كه نظر ما را جلب ميكند اين است كه چرا معمولاً افرادي با سطح درآمد متوسط، داراي آرامش روحي و نشاط خانوادگي بيشتري هستند؟ مگر ما تلاش نميكنيم تا با به دست آوردن مقام، موقعيت و ثروت، زندگي آرامتري داشته باشيم؟ اگر پول، ثروت، شهرت، مقام و... آرامش ميآورد، پس چرا رضايت از زندگي و آرامش در خانوادههاي روستايي بدون اين امكانات رفاهي، بيشتر است؟گاهي براي شروع، تنها يك نقطه پايان، در انتهاي خط كافي است. بياييد به ياد روزهاي خوش دبستان، يك نقطه پايان بر تمام اضطرابها و بيقراريهاي خود بگذاريم و از همين حالا، با رعايت شش نكته، سطرهاي شادي را در سرنوشت خود بنگاريم.
1) ايمان داشته باش
ايمان عبارت است از باور و تصديق قلب به خدا و رسولش. آنچنان باور و تصديقي كه هيچگونه شك و ترديدي بر آن وارد نشود. تصديقي مطمئن و ثابت و يقيني كه دچار لرزش و پريشاني نشده و خيالات و وسوسهها در آن تأثير نگذارد و قلب و احساس در رابطه با آن گرفتار ترديد نباشد.
خداوند در آيه شريفه 4 از سوره مباركه فتح ميفرمايند: هُوَ الَّذي أَنزَلَ السَّكينَةَ في قُلوبِ المُؤمِنينَ لِيَزدادوا إيمانًا مَعَ إيمانِهِم وَلِلَّهِ جُنودُ السَّماواتِ وَالأَرضِ وَكانَ اللَّهُ عَليمًا حَكيمًا: «او كسي است كه آرامش را در دلهاي مؤمنان نازل كرد تا ايماني بر ايمانشان بيفزايند. لشكريان آسمانها و زمين از آن خداست و خداوند دانا و حكيم است.»
فرد با ايمان هيچ گاه خود را تنها و بيمددكار و غمخوار نميبيند. علاوه بر اين ايمان جلوي آرزوهاي واقعنشدني و غيرمنطقي و به عبارتي جلوي آمال شيطاني را كه آدمي را ميفريبد و عمر او را تباه و نيروي خيال و فكر، وقت و فرصت او را بيهوده صرف ميكند، ميگيرد.
2) ذكر بگو
معناي جامع ذكر، همان يادآوري به قلب و زبان است كه گاهي در برابر غفلت و گاهي در برابر نسيان (فراموشي) به كار ميرود. غفلت به معني توجه نداشتن به علم و نسيان به معناي از بين رفتن معني، از ذهن است. بعد از روشن شدن معناي ذكر، خوب است به رابطه اين واژه، با عوامل آرامش بپردازيم. قرآن كريم يكي از عوامل آرامش را ذكر (ياد خدا) معرفي كرده است. چنانچه خداوند تبارك و تعالي در كتاب آسماني خود ميفرمايند: الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ: «آنها (كساني كه به سوي خدا برميگردند) كساني هستند كه ايمان آوردهاند و دلهايشان به ياد خدا مطمئن (و آرام) است. آگاه باشيد، تنها با ياد خدا، دلها آرامش مييابد.»
اطمينان به معني آرامش و قرار گرفتن است و دل مطمئن، همان نفس مطمئنه است كه در قرآن آمده است: يَأَيَّتهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئنَّةُ ارْجِعِى إِلىَ رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً فَادْخُلىِ فىِ عِبَادِى وَ ادْخُلىِ جَنَّتىِ: «زيرا پاداش كسي كه با ياد خدا، به اين مقام (اطمينان) رسيده بهشت است. مراد از ذكرالله يا همان ياد خدا، توجه انسان به خداوند است.»
3) توكل كن
توكل از ريشه (وكل) به معني واگذاري كارها به وكيل است. وقتي انسان به خداوند توكل ميكند، ديگر نگران زايل شدن امور خود نخواهد بود.
4) قرآن بخوان
قرآن كه نسخه شفابخش براي همه دردهاست، خود را آرامشبخش قلبها معرفي ميكند. هر كس با اين نسخه الهي، انس بيشتري داشته باشد و بر خواندن آن مداومت كند، احساس اطمينان و آرامش بر وجودش حاكم ميشود.
5) به خدا پناه ببر
يكي از خطرناكترين اموري كه موجب هلاكت انسان و ساقط شدن او از آدميت ميشود، وسوسه شيطاني است و چون شيطان، براي گمراه كردن انسان و نابود كردن او قسم خورده است، بنابراين از هيچ كاري دريغ نورزيده و بزرگترين سلاح، يعني وسوسه كردن را براي نابودي انسان به كار ميگيرد.
وقتي شيطان انسان را براي انجام نافرماني خداوند و گناه وسوسه ميكند، اضطرابي در دل اهل ايمان ايجاد ميكند، زيرا از عاقبت انجام آن ميترسند.
خداوند در قرآن شريف، راه نجاتي براي اين افراد و خلاصي از دست وسوسههاي شيطان را نشان داده است كه اين راه، راه نجات از آن اضطراب و دلهره و عاملي براي رسيدن به آرامش و اطمينان قلبي نيز است و آن راه، راهي جز استعاذه يا طلب پناهندگي از خداوند، براي رهايي از شر وسوسههاي شيطان نيست.
خداوند در آيه شريفه 200 از سوره مباركه اعراف ميفرمايند: وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَميعٌ عَليمٌ: «و هرگاه وسوسهاي از شيطان به تو رسيد، به خدا پناه بر كه خداوند متعال شنوا و داناست». پناه بردن به خداوند سبحان، پناه بردن به پناه بيپناهان است و همه در سايه اين لطف الهي، احساس امنيت و آرامش ميكنند.
6) نگاهت را عوض كن
تغيير رفتار افراد، مستلزم تغيير بينش و تفكرات دروني آنهاست. با تغيير افكار فرد درمييابيم كه مشكلاتي كه در گذشته سبب اضطراب او ميشده، به آن اندازه كه او تصور ميكرده است، حائز اهميت نبوده و بدين طريق ميآموزد كه به جاي فرار از مشكلات، با تغيير ديد خود نسبت به آنها، از شدت اضطرابش كم كند، زيرا بروز مشكلات در دنيا اجتنابناپذير است، ولي انسان بايد با تغيير نگرش، خود را براي مقابله با آنها آماده كرده و به جاي به دوش كشيدن مشكلات، از آنها نردباني براي ترقي خود سازد.
خدا
