اتحاديه عرب يا اتحاديه كشورهاي عربي سازماني است كه در 22 مارس 1945 و با عضويت نخستين شش كشور عربي تشكيل شد و يمن كشور عربي بعدي بود كه فقط چند روز بعد به آن پيوست تا آنكه به مرور ديگر كشورهاي عربي هم وارد آن بشوند و اعضاي آن به عدد 22 برسد، هرچند هدف اتحاديه از ابتدا در نزديكتر كردن روابط بين كشورهاي عربي و به اصطلاح ايجاد وحدت عربي بين تمام اعضا بوده اما تجربه بيش از يك دهه عمر اين اتحاديه نشان ميدهد كشورهاي عربي تنها در نام عضو اين اتحاديه هستند و در واقع امر خبري از وحدت عربي نيست. شايد نمونه بارز چنين واقعيتي در نشست سران اتحاديه در مي1990 بغداد رخ داد كه صدام حسين رياست نشست را به عهده داشت و وقتي كه صدام بعد از نشست امير كويت را بدرقه ميكرد، به او گفت كه ديدار بعدي در كويت خواهد بود كه البته منظورش سه ماه بعد و اشغال كويت بود. اين نمونه و البته نمونههاي ديگر مثل نشست 2010 سران در سرت ليبي نشان داده كه اعضاي اتحاديه تنها در زبان وحدت دارند و نه در منظور و مقصود خود و اختلاف بين آنها تا قصد تجاوزگري و اشغال پيش ميرود.
حالا وزيران خارجه اتحاديه در نشست روز پنجشنبه دهم مارس رئيس جديدي را براي اين نهاد به جاي نبيل العربي تعيين كردهاند كه رياستش چهار ماه بعد تمام ميشود. احمد ابوالغيط كسي است كه براي رياست او تعيين شد اما روند مذاكرات نشان داد كه تصويب رياست او چندان آسان نبوده است. جداي از اينكه كشور مغرب قبل از اين خواستار تعويق نشست به زمان ديگري بود كشورهاي سودان و قطر از مخالفان جدي ابوالغيط براي رياست اتحاديه بودند. پادرمياني عربستان و چند كشور ديگر سودان را راضي به رياست او كرد اما قطر به اين آساني قبول نميكرد و حتي نشست روز پنجشنبه پشت درهاي بسته برگزار شد تا بيشتر وقت نشست صرف راضي كردن محمد بن عبدالرحمن آل ثاني، وزير خارجه قطر بشود. او انگشت بر مواضعي گذاشته بود كه ابوالغيط زمان رياست جمهوري محمد مرسي در مصر و عليه اخوانالمسلمين و دخالت قطر در امور داخلي مصر گفته بود و ميخواست دستكم ابوالغيط بابت آن مواضع از قطر عذرخواهي بكند. عذرخواهي در كار نبود و آخر كار هم رياست ابوالغيط با اكثريت آرا و ثبت مخالفت قطر به دست آمد. شايد عادل الجبير، وزير خارجه عربستان، فكر نميكرد كه وقت نشست به اين صورت بگذرد چون گفته ميشد كه او ميخواست در همين نشست موضوع حزبالله و اتهامزني عليه آن را مطرح كند تا رأي اعضا را براي تروريست خواندن آن به دست بياورد اما در جايي كه براي تعيين رئيس اين قدر مشاجره در كار باشد، ديگر چه جايي براي اين موضوع ميماند. اين گذشته از مخالفتهاي جدي برخي از كشورهاي عربي مثل الجزاير، عراق، عمان و خود لبنان و عدماعتماد به رأي برخي از ديگر كشورها به خواست الجبير بود. از قبل هم روشن بود كه الجبير نميتواند در سطح اتحاديه عرب همان نتيجهاي را به دست بياورد كه در شوراي همكاري خليجفارس به دست بياورد چرا كه جداي از عمان، اعضاي اين شورا مدتي است خود را مطيع و بنده اراده آلسعود كردهاند و براي اين خواست هم ترديدي به خود راه ندادهاند، البته نبايد گفت كه الجبير كوتاه آمده و بايد منتظر بيست و هشتمين نشست سران بود كه با انصراف مغرب و تعويق زمان برگزاري آن در نهايت قرار شده تا موريتاني در ماه ژوئيه ميزبان آن باشد. در هر صورت، الجبير وضعيت فعلي را مناسب نديده و اختلاف درون اتحاديه آن قدر بالا گرفته كه نميتواند موضوع پرتنش اتهامزني به حزبالله را مطرح كند. اين اختلافات به خصوص با وضعيت فعلي جهان عرب از جنگ سوريه، تجاوز عربستان به يمن، جنگ و نابساماني در ليبي و قدرت گرفتن گروههاي تروريستي در كشورهاي عربي به اوج خود رسيده و بايد گفت كه ابوالغيط ميراثدار چنين وضعيتي است. نبيل العربي برخلاف او رياست خود را در وضعيت آرامي شروع كرد اما نامتحد بودن اعضاي اتحاديه به او كمكي نكرد تا در برابر بحران جهان عرب از 2010 به اين سو كاري بكند. همين هم باعث شد تا كارنامه پنج ساله العربي چيزي جز شكست نباشد تا آنجا كه در قضيه سوريه به طور كلي كنار گذاشته شد و حتي در كنفرانسهاي مربوط به سوريه هم دعوت نميشد. اين وضعيت براي ابوالغيط به ارث رسيده و بايد ديد كه او در برابر جهان بحرانزده عرب چه ميتواند بكند، آيا نقشي مثبت در قضيه سوريه خواهد داشت؟ آيا بازوي مؤثر مصر در مبارزه با تروريسم خواهد بود؟ آيا ميتواند مانعي در بحرانآفريني آلسعود باشد؟ اين سؤالها و سؤالهاي بيشمار ديگر در پيش روي او است اما با توجه به ضعف ريشهاي نهاد تحت رياستش نميتوان از همين ابتداي كار انتظار زيادي از او داشت.
