با نزديك شدن به آستانه برگزاري مجمع ساليانه سازمان ملل متحد در نيويورك بار ديگر حسن روحاني، رئيسجمهور اسلامي ايران عازم شهر نيويورك، مقر دائمي سازمان ملل متحد در ايالات متحده امريكا خواهد شد.
پيش از اين و قبل از به قدرت رسيدن احمدينژاد رؤساي جمهور اسلامي ايران هر چند سال يكبار در مجمع عمومي سازمان ملل متحد حضور پيدا ميكردند، اما سنت حضور ساليانه احمدينژاد سبب شد روحاني هم حضور ساليانه در مجمع عمومي سازمان ملل متحد را ادامه دهد.
حالا روحاني هم براي بار سوم عازم مجمع عمومي سازمان ملل متحد است تا به عنوان عاليرتبهترين نماينده ايران در اين سازمان بينالمللي صحبت كند؛ اجلاسي كه با توجه به نظام در حال تغيير بينالملل ميتواند براي سرنوشت تمام منطقه و جهان تأثيرگذار باشد و انتظارات از نماينده رئيسجمهور اسلامي ايران بيش از گذشته است.
رهبري در مجمع عمومي سازمان ملل متحد چه گفتنگاهي به تاريخ حضور ايران در مجمع عمومي سازمان ملل متحد نشان ميدهد كه بيان درخواست ملتهاي مظلوم و مستضعف و همچنين اعلام مواضع مستقل نظام جمهوري اسلامي ايران در مورد مسائل گوناگون مهمترين راهبرد نمايندگان عاليرتبه ايران در مجمع عمومي بوده است. اعلام مواضعي كه همواره پشتيباني ملل مستضعف و همچنين دولتهاي مستقل دنيا را براي نظام جمهوري اسلامي ايران به همراه داشته است. در اولين حضور مقامات كشورمان، شهيد محمدعلي رجايي، نخست وزير مهر سال ۱۳۵۹ به سازمان ملل رفت و در شوراي امنيت به ساختار و اقدامات اين نهاد بينالمللي اعتراض كرد. شهيد رجايي در اين سخنراني كه به طور نشسته و از جايگاه هيئت ايراني و نه از تريبون پيش بيني شده انجام شد، از نظام حاكم بر كشورهاي جهان انتقاد كرد و از شرايط وقت كه اوج جنگ سرد ميان امريكا و شوروي بود، سخن گفت.
شهيد رجايي در اين سخنراني با برشمردن دلايل آغاز جنگ عليه ايران و اهداف صدام از اين حمله، از سكوت جامعه جهاني در قبال جنگ به شدت انتقاد كرد. شهيد رجايي از جنايات ارتش عراق به كمك قدرتهاي جهاني در خوزستان پرده برداشت و جزئياتي تكاندهنده از جنگ تحميل شده به ايران را به اطلاع اعضاي شوراي امنيت رساند. رجايي در سخنان خود در شوراي امنيت ميگويد: حضور ما در اين شورا صرفاً به دليل رساندن نداي مظلوميت ملت مسلمان و به پاخاسته ايران به گوش مردم سراسر جهان و هشدار به آنها از بابت خطر سركوب انقلاب و بازتاب آن بر مبارزات كليه خلقهاي دربند است. بعد از شهيدرجايي، مقام معظم رهبري دومين مقام مسئولي بود كه در سازمان ملل متحد حضور يافت و به انتقاد از مواضع غرب و شرق در قبال عراق و جنگ تحميلي پرداخت. ايران در آن زمان تحت فشار مستقيم رژيم صدام حسين قرار داشت و موج حمايتهاي تسليحاتي از عراق ادامه داشت.
دفاع اصولي و نفوذ كلام آيتالله خامنهاي در بحرانيترين شرايط ايران و منطقه كه جهان را هم متاثر از خود كرده بود و اطلاعرسانيهاي آگاهانه و هوشيارانه از جنايات امريكا در خليج فارس، تأكيد بر بيعدالتيهاي انجام شده در جنگ تحميلي عليه ايران، ناتواني شوراي امنيت سازمان ملل در مواجهه با اين جنايات از جمله مواردي بود كه از سوي حضرت آيتالله خامنهاي رئيسجمهوري وقت ايران پيگيري و بعضاً با نتايج مثبت و عالي همراه شد و در واقع در اين مدت جايگاه ايران اسلامي در دنيا با اثبات حقانيت آرمانها و ارزشهاي انقلاب و اسلامي به شدت ارتقا يافت. آيتالله خامنهاي، صدام را به هيتلر تشبيه ميكنند و خواستار «استفاده از تجربه دادگاه نورنبرگ و طرح تنبيه عراق به عنوان متجاوز به منظور تضمين امنيت منطقه» ميشوند؛ موضوعي كه به گوش جهانيان نميرود و بعدها خود را در جنگ كويت نشان ميدهد.
آنچه از هاشمي تا احمدينژاد گذشتهاشمي رفسنجاني در طول هشت سال رياست جمهوري خود، با توجه به سياست اعتراضي جمهوري اسلامي ايران در هيچكدام از اجلاسهاي مجمع عمومي سازمان ملل شركت نكرد و مسئوليت سخنراني در اين مجمع را وزير خارجه كشورمان علي اكبر ولايتي بر عهده داشت. به بيان ديگر تا قبل از سال 84، مجموع حضور مقامات عاليرتبه كشورمان در مجمع عمومي سازمان ملل بسيار كم بود و در آن سالها وزراي خارجه كشورمان يعني آقايان ولايتي و خرازي مسئوليت حضور و سخنراني در مجامع عمومي سازمان ملل را بر عهده داشتند.
رئيس دولت اصلاحات هم طي دو نوبت در مجمع عمومي سازمان ملل متحد حضور يافت و در آن موضع به بحث گفت و گوي تمدنها و همچنين اصلاح ساختار بينالمللي پرداخت كه بيش از همه به دليل جنگافروزيهاي بوش ناتمام باقي ماند. اما محمود احمدينژاد رئيسجمهور اسلامي ايران نزديك به هشت دوره در اجلاسهاي گوناگون سازمان ملل حضور يافت و به بيان مواضع ايران درباره مسائل گوناگون پرداخت كه از آن جمله ميتوان به اصلاح نظام بينالمللي و ساختار ناعادلانه جهان از جمله شوراي امنيت سازمان ملل متحد پرداخت.
تلفني كه در حد تلفن مانددر اين ميان حسن روحاني، رئيسجمهور اسلامي ايران نيز به عنوان نماينده عالي ايران در مجمع عمومي سازمان ملل متحد حضور در مجمع عمومي سازمان ملل متحد را از سر گرفت. نخستين سخنراني روحاني در شصت و هشتمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل در حالي برگزار شد كه تحريمهاي شديد بينالمللي عليه ايران و مناقشه هستهاي كشورمان شرايط ويژهاي ايجاد كرده بود. اين مسئله در سخنراني مجمع عمومي آقاي روحاني در سوم مهر سال 1393 بازتاب داشت. اما محور اصلي سخنراني رئيسجمهور كشورمان ايده جهان عاري از خشونت و افراطيگري بود كه بار ديگر اعتراض ايران به بازي سازيهاي قدرتهاي بزرگ و ساختار مسلط بر نظام بينالملل محسوب ميشد.
شايد مهمترين اتفاقي كه در جريان اولين سفر روحاني به نيوريورك بازتاب فراواني داشت، گفتوگوي تلفني وي با باراك اوباما رئيسجمهور ايالات متحده امريكا بود كه بازتاب فراواني در رسانههاي مختلف داشت، چراكه اولين ديدار رسمي بين دو مقام عالي رتبه ايراني در چنين سطحي محسوب ميشد و بسياري از آن به عنوان نقطه شروع در عرصه روابط دو كشور ياد كردند.
با اين حال با تأكيد رهبر معظم انقلاب در خصوص محدود ماندن سطح روابط و مذاكرات در موضوع هستهاي گسترش روابط بين ايران و امريكا اتفاق نيفتاد و تنها محدود به ديدارهاي هستهاي در طول مذاكرات شد. حالا روحاني عازم سومين ديدار خود از نيويورك است و انتظارات نيز از وي رو به فزوني است.
روحاني در كانون نبرد ايران و امريكاسومين سفر روحاني در حالي صورت ميگيرد كه توافق هستهاي ايران و غرب بر سر مسئله هستهاي بهدست آمده است و بدون ترديد فضاي مجمع عمومي سازمان ملل متحد نيز در همين راستا قرار دارد. در اين ميان بسياري از رسانهها بر اين نكته پافشاري ميكردند كه با توجه به حصول توافق امكان ديداري مستقيم بين روساي جمهور ايران و امريكا فراهم شده است. خطي كه به دنبال فراهم كردن گسترش روابط بين ايران و امريكا براي فراهم كردن زمينه نفوذ در ايران بعد از برجام بود. خوشبختانه رئيسجمهور در مصاحبه با شبكه سي. بي. اس چنين مطلبي را تكذيب كرد، با اين حال اين كار از سختي كار روحاني در اين مجمع نميكاهد.
به نظر ميرسد در اين اجلاس بحث مبارزه با تروريسم، به خصوص حضور داعش در عراق و سوريه در صدر مطالب خواهد بود و ايران كشوري است كه از همان ابتدا نقش بسيار مهمي در اين مسئله داشته است و از سوي ديگر تضعيف توان ايران در منطقه يكي از مهمترين اهداف امريكا بوده كه به صراحت از سوي آنان بيان شده است. بيان مواضع ايران در خصوص حمايت از دوستان خود در منطقه به خصوص دولتهاي قانوني عراق و سوريه و تأكيد بر آن مهمترين وظيفه روحاني خواهد بود؛ نقطهاي كه در كانون مناقشه بين ايران و امريكا قرار دارد و روحاني بايد بداند كه وي در سازمان ملل در نقطه جلويي اين كانون نبرد قرار دارد.
