چين و چروك صورت و سپيدي موهايش حكايت از عمري تلاش و چشيدن سرد و گرم روزگار دارد. سنگ زيرين آسياب شده تا اين تجربهها را به دست آورد اما به دليل فقدان قوانين حمايتي مناسب بعد از عمري تلاش، حالا و سر پيري از تأمين معاش خود ناتوان است. اين حكايت 44 درصد از 6 ميليون سالمندي است كه به گفته معاون بهداشتي وزارت بهداشت بدون درآمد و حقوق بازنشستگي زندگي ميكنند. بر اساس الگوي رشد جمعيتي كشور تعداد سالمندان جامعه نيز روز به روز افزوده ميشود تا جايي كه در دو سه دهه آينده با موجي از سالمنداني روبهرو خواهيم بود كه در صورت فقدان برنامهريزي به همين سرنوشت دچار ميشوند.
«فرهنگسازي براي احترام و تكريم سالمندان و ايجاد شرايط لازم براي تأمين سلامت و نگهداري آنان در خانواده و پيشبيني ساز و كار لازم براي بهرهمندي از تجارب و توانمنديهاي سالمندان در عرصههاي مناسب»؛ اين يكي از بندهاي سياستهاي كلي جمعيت است كه از سوي رهبر معظم انقلاب ابلاغ شد. بنا به تأكيد كارشناسان هرچند درصد سالمندي ما از كشورهاي منطقه مثل تركيه كمتر است اما شيب صعود آنقدر زياد است كه در سال 1430 به ازاي هر چهار ايراني يك سالمند خواهيم داشت.
اين در حالي است كه تكريم سالمندان در كشورمان به درستي اجرا نميشود تا جايي كه علياكبر سياري در نشست خبري كه به مناسبت روز سالمند برگزار شد با اشاره به تحقيقي كه در سال 92 در كشور انجام شده، گفت: بر اساس اين تحقيق 27 درصد سالمندان بيكار و بدون حقوق بازنشستگي هستند. همچنين 17 درصد آنها بدون هرگونه درآمد و حمايت مالي زندگي ميكنند و تنها 32/7 درصد از سالمندان از وضعيت اقتصادي خود رضايت دارند.
افزايش سالمندان مجهولالهويه به گفته احمد دلبري، مديركل سازمان بهزيستي تهران 8 هزار نفر سالمند تحت حمايت بهزيستي هستند و ماهانه 60 هزار تومان مستمري بر اين اساس به آنها تعلق ميگيرد. اين در حالي است كه يك ميليون و 500 هزار تومان هزينه نگهداري يك سالمند بوده و لازم است حمايتهاي مالي از سالمندان افزايش يابد.
وي افزود: در سال 1345، 10/8 درصد سالمندان ما كهنسال (بالاي 80 سال)، بودند و در حال حاضر اين رقم به 14/9 درصد رسيده است. دلبري با تأكيد بر اينكه تغيير خانوادهها از وضعيت گسترده به هستهاي موجب شده حمايت خانواده از سالمند كمرنگ شود، اين موضوع را نگران كننده دانست. مديركل سازمان بهزيستي تهران با بيان اينكه در حال حاضر 64 آسايشگاه شبانهروزي نگهداري از سالمندان در تهران وجود دارد، گفت: 4 هزار و 500 سالمند در اين مراكز زندگي ميكنند كه 900 نفر آنها مجهولالهويه هستند و تعداد سالمندان مجهولالهويه در حال افزايش است. به باور وي افزايش تعداد سالمندان مجهولالهويه به دليل مشكلات مالي است. دلبري با تأكيد بر اينكه بهترين موقعيت براي سالمند در محل و در جمع خانواده است، افزود: تنها 3 درصد سالمندان نياز به مراقبت دارند بنابر اين دنبال راهكارهايي هستيم كه اين خدمات را براي سالمندان در منزل بياوريم.
وضعيت جسمي سالمندان در ايران بنا به تأكيد معاون بهداشت وزارت بهداشت براساس پژوهشها اولين تقاضاي سالمندان حمايت مالي است و 38 درصد آنها تقاضاي حمايت مالي دارند. همچنين 8/9 درصد از سالمندان تنها زندگي ميكنند و 52 درصد از آنها احساس تنهايي ميكنند. وي در رابطه با وضعيت جسمي سالمندان كشور گفت: 24 درصد اين افراد مشكلات عضلاني و اسكلتي، 36 درصد قلبي و عروقي و 8 درصد مشكل افزايش فشار خون و 32/8 درصد افزايش چربي خون دارند. به گفته سياري 31/5 درصد سالمندان مشكلات شنوايي و 53 درصد آنها نيز مشكلات بينايي دارند. معاون بهداشت وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با تأكيد بر اينكه بايد كاري كنيم كه جامعه، سالم سالمند شود، افزود: براي اين مسئله نياز به تحرك، تغذيه مناسب و حمايت اجتماعي است. سه عامل كاهش شنوايي و بينايي و همچنين تعادل جسماني بايد در سالمندان مورد توجه قرار گيرد، چراكه عدم توجه به اين مسئله ممكن است به زمينخوردگي سالمند و سرانجام شكستگي لگن وي بينجامد. بنا به تأكيد سياري بهزيستي در بخش رفاه اجتماعي و وزارت بهداشت در حوزه سلامت جسماني و رواني بايد اقدامات لازم را براي سالمندان انجام دهند.
تهران شهري با هزار سالمند بالاي 100سالرئيس اداره سالمندان وزارت بهداشت وقتي ميخواست سيماي سالمندي را در ايران تصوير كند، گفت: طبق آمارها در سال 2025 در ايران 10 درصد جمعيت كشور سالمند شده و تا سال 2050 اين رقم به 21/7 تا 24 درصد ميرسد.
به گفته پريسا طاهري بر اساس پژوهشهاي انجام گرفته در ايران تعداد سالمندان كشور از 6/2 درصد جمعيت در سال 1335 به 8/2 درصد در سال 90 رسيده است. مطابق سرشماري سال 90 از 75 ميليون و 149 و 669 نفر جمعيت كشور بيش از 6 ميليون نفر آن سالمند بودهاند كه 4/17 درصد سالمندان خانم و 4/02 درصد آنها مرد هستند. بنابراين جمعيت سالمندي وجههاي زنانه پيدا كرده است.
وي با تأكيد بر اينكه در صورتي كه به مسئله سالمندان توجه نكنيم موضوع تبديل به چالش خواهد شد، افزود: گيلان سالمندترين استان كشور و سيستان و بلوچستان جوانترين استان به شمار ميرود. همچنين تهران 9/05 درصد سالمند دارد. وي در رابطه با سالمندان پايتخت افزود: تهران بيش از 12 ميليون جمعيت دارد كه حدود يك ميليون و 102 هزار نفر آن سالمند هستند، همچنين بيش از هزار سالمند بالاي 100 سال در تهران زندگي ميكنند.
به گفته رئيس دبيرخانه شوراي ملي سالمندان بهزيستي كشور در كشور ما 60 سالگي سن ورود به دوران سالمندي است. با يك دو دو تا چهارتاي ساده ميتوانيد فاصله خود را تا اين دوران محاسبه كنيد؛ دوراني كه دير يا زود به سراغ ما هم ميآيد دوراني كه حتي اگر شرايط سالمندان، بيماري، تنهايي و فقر آنها را درك كنيم شايد ديگر كاري از دستمان برنيايد.
