اقتصاد دانش‌بنيان ميانبر اقتصاد مقاومتي

يك گرم داروي نوتركيب به صدها بشكه نفت مي‌ارزد

به رغم آنكه از نظر زيرساخت‌هاي نوآوري رتبه 13 منطقه و برونداد علمي رتبه چهاردهم منطقه هستيم اما به گفته وزير بهداشت ايران در نوآوري در منطقه رتبه چهاردهم را دارد و در ميان 143 كشور دنيا رتبه 120 را به خود اختصاص داده است. اين در حالي است كه يك گرم داروي نوتركيب به اندازه چندصد بشكه نفت مي‌ارزد. اين نشان مي‌دهد مسير اقتصاد مقاومتي از شركت‌هاي دانش‌بنيان مي‌گذرد.
يكي از اساسي‌ترين پايه‌هاي اقتصاد مقاومتي ارتقاي دانش و فناوري‌هاي نوين است كه موجب مي‌شود بتوانيم به جاي خام‌فروشي با ايجاد ارزش افزوده علاوه بر ايستادن روي پاي خود در دنيا مرجعيت علمي پيدا كنيم. اين موضوع نكته‌اي است كه به خصوص در دوران پساتحريم بيش از پيش اهميت مي‌يابد و مي‌تواند جايگاه ايران را در معادلات بين‌المللي به نقطه ثقل علم و تكنولوژي تبديل كند. روز گذشته نيز رئيس‌جمهور در نخستين همايش مديران شركت‌هاي دانش‌بنيان حوزه سلامت، با تأكيد بر اينكه «برنامه‌ريزي‌هاي ما بايد براي فضاي پساتحريم باشد»، گفت: توسعه شركت‌هاي دانش‌بنيان از يك سو گام ارزنده‌اي براي اشتغال مولد فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها و ممانعت از فرار مغزها و از سوي ديگر، زمينه مناسبي براي توليدات جديد در علوم، فناوري و صادرات است.
  
راهكار جلوگيري از فرار مغزها و اشتغالزايي
وزير بهداشت هم در اين همايش وقتي مي‌خواست اهميت توجه به اقتصاد دانش‌بنيان را بيان كند، ‌گفت: در حال حاضر برخي از داروهاي نوتركيب در بازارهاي جهاني به 3 هزار دلار به فروش مي‌رسد كه يك گرم از اين دارو معادل قيمت چند صد بشكه نفت خواهد بود. هاشمي با اشاره به كاهش 30‌درصدي واردات داروي خارجي ‌افزود: در صورتي كه شركت‌هاي دانش‌بنيان با توليدات خود سهمي را از بازار كسب كنند، خريد آن را تا 75 درصد قيمت داروهاي خارجي تضمين مي‌كنيم. وزير بهداشت از توليد چند داروي جديد در ابعاد تجاري در كشور خبر داد و گفت: به زودي از چند فرمول دارويي جديد در توليدات جديد استفاده خواهد شد. به گفته وي داروهاي جديد توليد شده بيشتر داروهاي فاكتورهاي انعقادي، انواع سرطان‌ها، بيماري‌هاي صعب‌العلاج و ام‌اس است.
  
افت و خيزهاي علمي كشور
اما در مسير دستيابي به بازارهاي جهاني توسط شركت‌هاي دانش‌بنيان ناهمواري‌هايي هم وجود دارد. به گفته وزير بهداشت هر چند كشور رتبه اول را در تعداد مقالات منتشر شده در منطقه كسب كرده است و در ميان كشورهاي دنيا نيز رتبه قابل‌توجهي دارد ولي به نظر مي‌رسد به دليل روند تجاري‌سازي پژوهش‌ها و تبديل محصولات به فناوري هنوز نيازمند تلاش جدي و توجه از سوي سياستگذاران هستيم. دكتر سيدحسن قاضي‌زاده‌هاشمي خاطرنشان كرد: رتبه ايران در شاخص‌هاي جهاني نوآوري هنوز مناسب نيست و به ‌رغم رتبه اول كشور در توليد علم در زمينه نوآوري رتبه 14 را در منطقه داريم و در ميان 143 كشور دنيا رتبه 120 را در زمينه اين شاخص به دست آورده‌ايم. همچنين از نظر زيرساخت‌هاي نوآوري رتبه 13 را در منطقه داريم و به لحاظ شاخص بروندادهاي علم و فناوري رتبه 14 را دارا هستيم. اين در حالي است كه كشور ما در سال 2011 يعني 14 سال زودتر از چشم‌انداز پيش‌بيني شده توانست به رتبه اول توليد علم در منطقه دست يابد. همچنين در سال 2014 در بانك اطلاعاتي اسكوپوس رتبه 16 جهاني را به دست آورده است و بسياري از كشورهاي پيشرفته دنيا در اين زمينه مانند سوئيس، سوئد، دانمارك، اتريش و تركيه در رتبه‌هاي بعد از ايران قرار دارند.  هاشمي افزود: از نظر كيفيت مقالات و تعداد استناد به مقالات يكي از شاخص‌هاي توليدات علمي است كه مقالات ايران در سال 2014 جمعاً با 33 هزار و 401 بار استناد در رتبه 23 دنيا و اول منطقه قراردارد. به گفته وي جمهوري اسلامي ايران در بانك اطلاعاتي ISI رتبه 21 جهاني و رتبه دوم منطقه را بعد از تركيه كسب كرده است. همچنين در سال 2014 معادل 5/1درصد توليد علم جهان برعهده دانشمندان ايراني بوده است. وزير بهداشت درباره افت رشد علمي در سال‌هاي اخير گفت: در بين سال‌هاي 2011 تا 2014 شيب رشد علمي كشور كمي كند شد و در برخي از دانشگاه‌ها با افت روبه‌رو بود ولي در مقالات علوم پزشكي اين شيب كمتر ديده مي‌شود. هاشمي اين افت را بي‌ارتباط با بودجه ندانست و افزود:‌در سال 1393 سهم اعتبارات وزارت بهداشت از فصل توسعه علم و فناوري فقط 13 درصد بود، در حالي كه براساس اعلام معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري بيش از 50 درصد شركت‌هاي دانش‌بنيان در حوزه سلامت فعاليت مي‌كنند.
  
تضمين تولد 8 هزار نوزاد با فناوري‌هاي نوين
هاشمي با اشاره به تشكيل شوراي فناوري در وزارت بهداشت، ‌از افزايش دو برابري صادرات محصولات پزشكي به ارزش 170 ميليون دلار در سال بعد از تشكيل اين شورا خبر داد. به گفته وي، اگر دولت اعتبار 100 ميليارد توماني را براي كمك به درمان ناباروري اختصاص دهد، مي‌توان تولد 8‌هزار نوزاد را با استفاده از فناوري‌هاي نوين درمان ناباروري تضمين كرد. هاشمي، همچنين از دستور رئيس‌جمهوري براي افزايش توليد واكسن و ورود به بازارهاي جهاني در اين عرصه خبر داد و گفت: با اجراي دستور رئيس‌جمهوري ظرف دو سال آينده نه تنها نياز كشور را به واكسن انساني در داخل تأمين مي‌كنيم كه مي‌توانيم پاسخگوي نيازهاي كشورهاي منطقه نيز باشيم.  وزير بهداشت با اشاره به ايجاد 58 مركز رشد در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي ادامه داد: تشكيل شركت‌هاي دانش بنيان در حوزه سلامت تا كنون به ايجاد 5 هزار شغل منجر شده است.