حتي اقشار كمدرآمد نيز ميتوانند با كمي پسانداز چنين سفرهايي را تجربه كنند. سفرهايي كه نه تنها لزوم و فايدهاي ندارد بلكه ميتوانند آثار مخرب و جبرانناپذيري را بر فرهنگ و روان مسافران بر جاي بگذارند. «پول نقد نداريد مهم نيست اقساط حساب ميكنيم». مهم نيست بتوانيد به اندازه پسانداز كنيد يا نه مهم اين است كه ميتوانيد حتي قسطي مسافرت خارج از كشور برويد و سؤال مهم اين است؛ اين همه حرص، ولع، دوندگي براي رفتن به يك مسافرت خارجي چرا؟!
در شرع اسلام تأكيد بسياري بر سفر به اقصي نقاط جهان و شناخت سرزمينهاي ديگر وجود دارد و همچنين روايات بسياري آداب سفركردن را دربرميگيرند. در ادبيات فارسي نيز سير و سفر بسيار مورد توجه قرار گرفته و آثار بسياري از اديبان بر اثر تجربياتي كه در سفرها كسب كردهاند نوشته شدهاند. البته سفرهاي زمان قديم با امروز تفاوتهاي بسياري داشته است. در زمانهاي دور سفرها به دليل عدم وجود وسايل سريعالسير بسيار طولاني بوده. به طوري كه سفر حج يك سال تمام به طول ميانجاميده. اما آن سفرها نسبت به سفرهاي امروزي داراي محاسن بسياري بوده است. در آن زمان براي سفر به يك شهر دوردست از شهرهاي بسياري عبور ميكردند و ناچار به اقامت در بسياري از اين شهرها ميشدند و در آن روزگار هم كه هتل و مهمانسرا به شكل امروزي وجود نداشت بايد مدتي را در كاروانسراها ميگذراندند يا اگر در آن شهر دوست و آشنايي داشتند به منزل او ميرفتند. اين عامل باعث ميشد كه با مردم آن ديار فرصت تعامل داشته باشند و با فرهنگ و رسوم آنها آشنا شوند و ميتوانستند از اين طريق تجربيات و آموزههاي اخلاقي بسياري را كسب كنند. كتابهايي نظير گلستان سعدي، سفرنامه ناصرخسرو و سفرنامه ابنبطوطه كه داراي ارزشهاي فراوان ادبي و تاريخي هستند بر اثر همين گونه سفرها به رشته تحرير درآمدهاند. اما در سفرهاي امروزي چندساعته خود را به مقصد ميرسانيم و از مكانهاي ديدني آن شهر كه از پيش تعيين كردهايم ديدن كرده و به سرعت به شهر خود بازميگرديم. در حالي كه ارتباط زيادي با مردم آن شهر نداشتهايم تا بخواهيم تجربهاي كسب كنيم يا چيزي ياد بگيريم. با اين وجود هنوز هم سفر ميتواند فوايد بسياري براي ما داشته باشد. ما را از خستگي و روزمرگي زندگي نجات دهد و آبي بر آتش افسردگي و بيماريهاي روحي و رواني باشد. بين ما ايرانيها مسافرت كردن يكي از پرطرفدارترين رفتارهاي روزهاي تعطيل است. يعني به محض رسيدن يك آخر هفته يا چند روز تعطيلي اولين خبري كه ميشنويم حجم بالاي ترافيك در كشور است اين همان مستندترين نشانه براي علاقهمندي ما ايرانيها به سفر است. تا اينجاي بحث نه تنها مسافرت رفتن خوب است بلكه جزو توصيههاي ديني هم است. اما سؤال اين است كه وقتي ما ايرانيها بسياري از جاذبههاي بكر و ديدني كشور خودمان را هنوز نديدهايم چطور با كلي هزينه راضي ميشويم به كشوري مسافرت كنيم كه نه از زبان، فرهنگ و نه حتي جاذبههايشان خبر داريم؟ چرا بين سفر داخلي با حداقل هزينه و بيشترين خوشي و سفر خارجي با حداكثر هزينه و كمترين شناخت گزينه دوم را انتخاب ميكنيم؟
انگار ما فراموش كردهايم ايران كشوري است كه به دليل دارا بودن موقعيت جغرافيايي مناسب، قدمت تاريخي بسيار و فرهنگ غني داراي آثار و جاذبههاي بيشمار گردشگري است.
با اين وجود بسياري از ايرانياني كه هنوز نيمي از مناطق كشور را نيز نديدهاند خواهان سفرهاي خارجي هستند. حقيقت اين است كه بخش مهمي از مسافرتهاي خارجي اين سالها فقط و فقط از روي چشم و همچشمي انجام ميشود و عدهاي از سر حسادت و خودنمايي در مقابل اقوام و آشنايان دست به مسافرتهاي خارجي با هزينههاي كلان ميزنند. عدهاي هم گمان ميكنند در آن سوي مرزهاي كشور خبرهايي است كه اگر سفر خارجي نداشته باشند نيمي از عمرشان بر فناست و بدون چند عكس و خاطره از كشورهاي خارجي احساس خلأ ميكنند. اينها همان گروهي هستند كه اولين كشورهايي كه انتخاب ميكنند مقاصدي است براي جبران همه قوانين داخلي؛ عدهاي نيز كه در سالهاي اخير تعدادشان كم نبوده، به خاطر خوشگذراني و تفريحات ناسالم تن به اين سفرها ميدهند. اين سفرها علاوه بر آثار مخربي كه بر فرهنگ و روان مسافران ميگذارد، آثار نامطلوب اقتصادي نظير خروج ارز از كشور و ركود توليد ملي را نيز به همراه دارد.
علل ضعف صنعت گردشگري در ايران
همسايه شمال غربي كشور، تركيه با وجود مشابهتهاي زياد فرهنگي، تاريخي، رسوم و عقايد، گوي سبقت را در صنعت توريسم از ايرانيان ربوده است، آنقدر كه استانبول، پايتخت فرهنگي- تاريخي اين كشور، محبوبترين مقصد گردشگري دنيا شد و شهرهايي چون پاريس و رم را پشت سر گذاشت. با وجود شباهتهاي زياد بالقوه ميان شهرها و مردم ايران و تركيه، تفاوتهاي زيادي حداقل در زمينه گردشگري ميان اين دو كشور ديده ميشود كه تركيه براي ايرانيان در صدر جدول مقاصد گردشگري خارجي قرار ميگيرد. تركيه كه طي سالهاي اخير يكي از موفقترين كشورهاي جهان در جذب گردشگر بوده، در سال ٢٠١٣ ميزبان ٣٣ ميليون گردشگر بوده كه اين ميزان گردشگر، باعث جذب ٢٦ ميليارد دلار ارز به چرخه اقتصاد تركيه ميشود كه اين امر ايجاد هزاران شغل جديد در اين كشور را در پي خواهد داشت. با كمي تحقيق بيشتر ميشود دريافت كه چه شهرهايي در چه كشورهاي آسيايي ميزبان گردشگران ايراني و خارجي جهان است. فارغ از بعضي دلايل بسياري از دلايل موجه و قطعي كه باعث جذب گردشگران خارجي ميشود وجود مناطق باستاني و گردشگري در كنار امكانات رفاهي و سهل الوصول است.
در بين كشورهايي آسيايي ايران قديميترين و با فرهنگترين كشوري است كه با وجود بناهاي باستاني و معماري شاخص قديمياش ميتواند نقطه هدف جمع زيادي از گردشگران خارجي باشد. اما به راستي چرا كشور ما با وجود جاذبههاي ايدهآل گردشگري بايد از مزاياي اقتصادي اين صنعت بيبهره باشد؟
مهمترين علت اين امر ميتواند تبليغات سوء كشورهاي غربي عليه ايران باشد. كشور ما در حال مبارزه با نظام استكبار غرب است. آنها تمام تلاش خود را براي تضعيف قواي كشور ما به كار ميگيرند. در يك هجمه تبليغاتي ايران را كشوري عقبافتاده، ناامن و حامي تروريست معرفي ميكنند و اين تبليغات تأثيرات منفي بسياري را در ذهنيت گردشگران خارجي نسبت به ايران به وجود ميآورد.
علاوه بر اين عدم سرمايهگذاري و برنامهريزي مناسب در زمينه گردشگري نيز باعث ركود اين صنعت در كشور ما شده است. حقيقت اين است كه شرايط گردشگري در ساير كشورهاي جهان به ويژه كشورهايي با پيشينه فرهنگي غني آنچنان سريع پيشرفت ميكند، آنقدر تصاعدي امكانات لازم براي گردشگري فراهم ميشود و در اين زمينه اطلاعرساني صورت ميگيرد كه مردم از دورترين نقاط جهان عزم مسافرت به كشورهاي داراي رفاه گردشگري ميكنند اما در ايران اوضاع آنطور كه بايد و شايد خوب نيست.
در كشور ما مراكز فرهنگي و مناطق گردشگري زيادي وجود دارد و اين خودش بهترين امتياز براي صنعت گردشگري است پس اميد ميرود با تغيير شرايط در حوزه گردشگري بينالمللي و معرفي ايران واقعي به گردشگران كشورهاي مختلف جهان شاهد روند رو به رشد و چشمگير ورود گردشگر به ايران باشيم.
اميد است با اتخاذ سياستهاي مناسب در زمينه گردشگري، هم به رونق اين صنعت در كشور كمك شود و هم از به بار آمدن آثار نامطلوب سفرهاي خارجي جلوگيري به عمل آيد.
