با اينکه مرجانهاي خليجفارس به نسبت ديگر مناطق از مقاومت بيشتري برخوردارند اما اين روزها در شرايط بدي قرار دارند. براساس تحقیقات انجامشده توسط محققان، خلیجفارس محل زندگی گونههای مختلف مرجانی است که با افزایش دمای کره زمین گرفتار پدیده سفیدشدگی- يکي از پديدههايي که منجر به مرگ مرجان ميشود- شده است.
***
* افزایش دما، قاتل پنهان مرجانها
با افزايش دما و به دنبال آن نابودی مرجانها، مشکلات بسيار زيادي براي اکوسیستم دریایی ایجاد میشود که یکی از مهمترین آنها انقراض گونههای مختلف جانوران دریایی است. براساس تحقیقات انجامشده خلیجفارس محل زندگی گونههای مختلف مرجانی به شمار میآیدکه در چند سال اخیر بر اثر گرم شدن زمین، حیات مرجانهایش به خطر افتاده است. مدیر محیطزیست سازمان منطقه آزاد قشم با اشاره به افزایش دما در منطقه خلیجفارس نسبت به سالهای گذشته میگوید: افزایش دمای جهانی بهعنوان خطر جدی درزمینه سفید شدن مرجانها به حساب میآید که بر اساس بررسیهای انجامشده میزان تحمل مرجانهای قشم در برابر افزایش درجه دمای آب خلیجفارس بهویژه در فصل تابستان کاهش یافته است. طبق گزارشهای جهانی پایش دمای زمین، گرمترین نقطه زمین در چند روز اخیر در خلیجفارس اعلامشده که در صورت ادامه این روند بهزودی با انقراض مرجانها مواجه میشویم.
محمد هاشم داخته با اشاره به پدیده "سفید شدن مرجانها" به عنوان یکی از نشانههای نابودی این گونه میگوید: در فصل گرم تابستان روند سفیدشدن مرجانها سرعت بیشتری میگیرد و با بازگشت به فصول خنک سال، این امر متوقف میشود. در این زمان مرجانها میتوانند با بازسازي خود، دوباره به حالت طبیعی برگردند. اما متاسفانه گرمشدنهای پیاپی در چندسال اخیر منجر به تضعیف تدریجی مرجانها شده است. به طوری که اکنون درصد بیشتری از این موجودات دریایی و گونههای مقاومتر نیز سفید شده و در آستانه نابودی قرار دارند.
* مرجانها به چه علت ميميرند؟
مدیر منابع دریایی اداره کل حفاظت محیطزیست هرمزگان با اشاره به انجام عملیات اجرایی اسکله هندورابی به عنوان یکی از دلایل اصلی از بينرفتن مرجانها، میگوید: ساخت اسکله در منطقه نمونه هندورانی به شيوهاي انجام شد که سنگهای دریایی روی بستر مرجانی ریخت و بخشي از مرجانها را نابود کرد. متاسفانه با احداث اسکله، حوضچهای ايجاد شد که در آن، آب جريان نداشت و تهديدي براي ادامه حیات مرجانها بود، بنابراين شرايط تدریجی مرگ این گونهها مهیا شد.
عسگری با بیان اینکه از همان آغاز عملیات اجرایی اسکله موافق احداث اين سازه نبوديم تلاشهاي بسياري براي جلوگيري از احداث آن انجام داديم تا مانع تخریب اکوسیستم مرجانها شویم، ميافزايد: اکنون در خصوص نجات مرجانها وجلوگیری از تلفات آنها، تنها راه موجود براي نجات مرجانها انتقالشان به مکانی مناسب است. البته اگر ظرف 5 ماه آینده این اتفاق نیافتند، تمامی مرجانها نابود ميشوند. ارزش هر کیلو مرجان 3 میلیون تومان است که در صورت عدم برنامهريزي به موقع براي نجات مرجانها، خسارات جبران ناپذيري به خليج فارس وارد ميشود.
* خطر درکمین ۷۰ درصد مرجانهای خلیجفارس
کارشناس محیطزیست دریایی سازمان منطقه آزاد با اشاره به تحقیقات انجامشده در ارتباط با شرایط فعلی مرجانهای خلیج فارس میگوید: نتیجه تجزیهوتحلیلهای انجام شده حاکی از این است که بیش از ۷۰ درصد مرجانهای این منطقه در معرض خطر سفیدشدگی قرار دارند. محمد غواصی میافزاید: مرجانها برای تامین غذایشان به نوعی جلبک میکروسکوپی فتوسنتز کننده نیاز دارند و در شرایط خوب صدها سال طول میکشد تا یک آبسنگ مرجانی تشکیل دهند. جلبکهای همراه مرجانها، انرژی لازم را برای مرجان تأمین میکنند اما با افزایش گرما از بین میروند و مرجانها با مشگل تامین غذا مواجه میشوند. در این صورت است که جلبکها ضعیف میشوند و با کوچکترین عامل نامساعدی مانند آلودگی آب از بین میروند.
وی با اشاره به اقدامات موردنیاز برای جلوگیری نابود شدن مرجانها، میگوید: تشکیل پارکهای دریایی، استقرار مجسمه در بستر دریا بهمنظور جلب توریستها به این نواحی و درنتیجه فشار کمتر به نواحی مرجانی، احیای مرجانها توسط پیوند یا قلمه زدن مرجانها و استخدام پارکبانهای دریایی ویژه حراست از مرجانها میتواند برای حفاظت ازاینگونه مؤثر باشد.
