برشي از انديشه علامه طباطبايي (ره)

عدالت يعني ميانه‌روي!

برداشت اجتماعي از عدالت همان است كه در آيه «ان الله يامر بالعدل و الاحسان» منظور است، چون عدل به معناى مساوات در تلافى است، اگر خير است خير، و اگر شر است شر، و احسان به معناى اين است كه خيرى را با خيرى بيشتر از آن تلافى كنى، و شرى را به شرى كمتر از آن جواب گويى. و اين گفتار برگشتش به يك جمله معروف است كه مى‌گويند: عدالت ميانه‌روى و اجتناب از دو سوى افراط و تفريط در هر امرى است، و اين در حقيقت معنا كردن كلمه است به لازمه معناى اصلى، زيرا معناى اصلى عدالت اقامه مساوات ميان امور است به اينكه به هر امرى آنچه سزاوار است بدهى تا همه امور مساوى شود، و هر يك در جاى واقعى خود كه مستحق آن است قرار گيرد، پس عدالت در اعتقاد اين است كه به آنچه حق است ايمان ‌آورى، و عدالت در عمل فردى آن است كه كارى كنى كه سعادتت در آن باشد، و كارى كه مايه بدبختى است به‌خاطر پيروى هواى نفس انجام ندهى، و عدالت در مردم و بين مردم اين است كه هر كسى را در جاى خود كه به حكم عقل يا شرع يا عرف مستحق آن است قرار دهى، نيكوكار را به‌خاطر احسانش احسان كنى، و بدكار را به‌خاطر بدي‌اش عقاب نمايى، و حق مظلوم را از ظالم بستانى و در اجراى قانون تبعيض قائل نشوى.